Çuçxe

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kommunizm

Oraq və çəkic

Konsepsiyalar
Marksizm-leninizm fəlsəfəsi

Sosializm
Beynəlmiləlçilik
Kollektivçilik
Sinfi mübarizə

İdeologiya
Utopik sosializm

Marksizm
Leninizm
Marksizm-leninizm
Trotskizm
Titoizm
Çuçxe ideyaları
Maoizm
Ənvər Xoca ideyaları
Ge Çevarizm
Ho Şi Min ideologiyası
Roza Lüksemburq ideyaları
Praçanda Yolu
Anarxo-kommunizm
Avrokommunizm

İnsanlar
Tomas Mor

Klod Anri Sen-Simon
Şarl Furye
Robert Ouen
Karl Marks
Fridrix Engels
Roza Lüksemburq
Vladimir Lenin
Lev Trotski
İosif Stalin
Mao Tsedun

Simvollar
Kommunizm hərəkatının rəmzləri
Baş mövzu
Anarxizm

Antikapitalizm
Antikommunizmм
Müharibə kommunizmi
Demokratik mərkəziyyət
Proletariat diktaturası
İbtidai kommunizm
Sosializm
Stalinizm

Çuçxe (kor. 주체, 主體) — Şimali Koreyada Kim İr Sen tərəfindən əsası qoyulmuş ideologiya.

Etimologiya[redaktə]

"Çuçxe" sözü xanmun sözləri kateqoriyasına aiddir. "Çu" – "sahib", "yiyə", "çxe" – "çisim, varlıq, substansiya, təbiət" deməkdir. Beləliklə, "çuçxe" elə hala deyilir ki, insan eyni zamanda həm özünə, həm də ətrafdakılara sahib olur.[1].

Çuçxe Şimali Koreyada rəsmi dövlət ideologiyası,dövlətin siyasi sisteminin əsasıdır.Çuçxe sözünün mənasını Müstəqil Dayanmaq və Özü-özünə Bəs etmək kimidə demək olar.Çuçxe ideyasının əsası Şimali Koreyada əbədi lider kimi tanınan Kim İr Sen tərəfindən qoyulmuşdur.1949-cu ildə şimalda başa keçən komunist Kim İr Sen 28 dekabr 1955-ci ildə ilk dəfə Çuçxenin adını çəkmişdir.Komunist olduğuna görə Kim İr Sen bu ideologiyanın yaranmasında Marksist fəlsəfədən,Sosializmin prinsiplərindən istifadə etmişdir.Buna görədə haqlı olaraq Çuçxenin köklərinin komunist ideologiyadan gəldiyi deyilir.Kim İr Sen ilk dəfə 1965-ci ildə Çuçxenin əsas prinsiplərini,əsas sütunlarını açıqlamışdır.Çuçxe ideyasının əsas prinsipləri aşağıdakılardır :1),,Siyasətdə müstəqillik” : Koreya dilində bu ,,CHAJU” adlanır.Bu prinsipə görə ölkə siyasi cəhətdən müstəqil olmalıdır.Ölkə daxilində Dövlətin yeritdiyi siyasətə heç kəs qarışa bilməz.Bu o ölkənin öz daxili işidir.Bu prinsipin əsası beynəlxalq aləmin siyasi asılılığından qurtarmaqdır.Bu prinsipi ifrat dərəcədə həyata keçirməklə Koreya beynəlxalq aləmdən demək olarki,təcrid olunmuşdur.BMT-dən başqa demək olarki heç bir bloka,siyasi ittifaqa,təşkilata qoşulmayan Şimali Koreya faktiki Rusiya və Çindən başqa heç bir ölkə ilə yaxın əlaqələr qurmayıb.Eynilə daxili siyasətdə müstəqil,heç bir beynəlxalq hüquqa tabe olmayan Şimali Koreya liderləri nəticədə öz ölkələrində sərt nizam-intizamlı sistem qurmuş,ölkəni real diktaturaya çevirmişlər.Real olsaq demək olarki heç bir ölkə Koreyanın daxili işlərinə müdaxilə edə bilmir.Nəticədə ölkə liderləri hər istədiklərini xalqa etdirirlər.2) ,,İqtisadi Müstəqillik” : Koreya dilində bu ,,CHARİP” adlanır.Şəxsən məni cəlb edən və ən mütərəqqi prinsip olaraq dəyərləndirdiyim bu ideyadır-İqtisadi müstəqillik.Çuçxenin bu prinsipinə görə ölkə maksimum dərəcədə öz iqtisadiyyatını gücləndirərək,öz iqtisadi məhsulları ilə dolanmalıdır.Kim İr Senin fikrincə ölkə iqtisadi yardımlara möhtac hala gəldikdə digər ölkələrin siyasi təsirinə boyun əyəcəkdir. (Tamamilə razıyam)Ona görədə bunun qarşısını almaq üçün ölkənin Ağır sənayedə,Yüngül sənayedə,Təsərrüfatda,Nəqliyyatda özü-özünə çatması,özü-özünü ödəməsi lazımdır.Kim İr Sen dediyi nitqlərdə İqtisadi bağlılığın beynəlxalq asılılığa düşməsini dəfələrlə təkrar etmişdir.Lakin,bu sahədə ölkə istənilən səviyyəyə çata bilməmişdir.Bu gün Şimali Koreyanın beynəlxalq yardımlar alması heç kəsə gizli deyildir.Eynilə ölkədə iqtisadi artım çox zəifdir.Ölkə əhalisinin çox hissəsi yoxsuldur.Dövlətin hərbi sahəyə böyük maliyələr xərcləməsidə obrazlı şəkildə desək İqtisadiyyatın bel sümüyünü qırmışdır.Ölkə ərazisinin çox hissəsinin dağlıq ərazi olması Aqrar sahənin Təsərrüfatın zəif inkişafına səbəb olmuşdur ki,əkiləbilən ərazinin az olması nəticəsində Çuçxe prinsipinin əksinə olaraq Ölkə öz əhalisini təsərrüfat məhsulları ilə tam təchiz edə bilmir.3),,Özünü qoruyabilmək,Hərbi müstəqillik’’ : Koreya dilində bu ,,CHAVİ” adlanır.Kim İr Senin fikrincə müstəqilliyin ən vacib olan hissəsi Hərbi Müstəqillikdir.Ona görə müstəqil və hökmran ölkə olmaq üçün hərbi hegomoniya əsas şərtdir.Koreya Xalq Demokratik Respublikasında işlədilən şüarlardan biridə ,,Ölkəni imperiyalistlərdən qorumaqdır”.Elə bu səbəblərdəndə orduya xüsusi önəm verilir.Ordu ölkənin əsas dayağı sayılır.Ordu xalqdanda güclü qüvvə kimi görünür.Məhz bu səbəbdəndə ölkə komunist rejimdə olarkən Kim İr Sen sosializmə yeni bir inqilabi qüvvə əlavə etdi.Marksa görə bu İşçilər-Fəhlələr idi.Lenin Kəndliləridə əlavə edərək Fəhlə-Kəndli tendensiyası irəli sürdü.Kim İr Sen isə İnqilabi qüvvə olaraq Ordunu əlavə etmişdir.Umumiyyətlə Çuçxe ideyasının əsasını bu 3 təməl prinsip təşkil etməkdədir.1949-cu ildən etibarən ölkə konstitusiyasına görə rəsmi ideologiya Marksizim-Leninizim idi.Lakin,1992-ci ildə edilən dəyişikliklə Marksist-Leninist ideologiya öz yerini Çuçxeyə vermişdir.Kim İr Senin oğlu Kim Çer İn dediyi nitqlərdə Çuçxe ideologiyasının yalnız Şimali Koreyaya aid olmadığını istənilən ölkədə həyata keçirilə biləcəyini qeyd etmişdir.İlk beynəlxalq Çuçxe konqresi 1977-ci ildə Pxenyanda keçirilmişdir.


VURĞUN ƏSGƏRLİ ,,ÇUÇXE İDEOLOGİYASI". (Bakı Dövlət Universiteti Tarix fakultəsi.Vurğun Əsgərli)

Xarici keçidlər[redaktə]


Vurğun Əsgərli Çuçxe İdeologiyası

İstinadlar[redaktə]


Vurğun Əsgərli Çuçxe İdeologiyası