İdeologiya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

İdeologiyasiyasil ya da toplumsal bir təlim yaradan, bir hökumətin, bir siyasi partiyanın, bir toplumsal sinifin davranışlarına istiqamət verən siyasi, hüquqi, elmi, fəlsəfi, dini, Əxlaqi, estetik düşüncələr bütünüdür.İdeologiya teoriyasında Marksist düşüncələr önəmli yer tutut. Marx, Lenin, Gramsci, Lukacs, Frankfurt Okulu, Althusser kimi mütəfəkkirlərin bu mövzuda mühüm fikirləri olmuşdur. Bundan əlavə, ideologiya nəzəriyyəsi ilə maraqlanan o biri mütəffəkirlərin də marksizmlə qarşılıqlı (karşıt ya da yana) olaraq fikirlərini irəli sürmələri böyük maraq doğurmuşdur.

Etimologiyası[redaktə]

ideologiya kəliməsi , Fransızca idéologie (tələffüz: [ideoloʒiː]) kəliməsindən yaranmışdır [1](idée [bu bağlamda: fikir; düşüncə][2] ve -ologie [ -oloji, yəni bilim]).

Idéologie kəliməsi , Fransa inqilabı döməmində Antoine Destutt de Tracy tərəfindən ilk dəfə işlədildi, və ilk ictimai deyilişi 1796ildə idi.De Tracy'ə görə, idéologie kəliməsi yeni bir "fikir elmi", yəni bir fikir-oloji'yi nəzərdə tutdu.İntibah dövrünə tipik olan rasionalizm bir şövq ilə , de Tracy obyektiv olaraq fikirlərin kaynaqlarının tapılması mümkünsüz olmadığını və bu yeni elm sahəsi gələcəkdə biologiyazoologiya kimi sabit elm səhələri ilə eyni statusu paylaşacağına inandı. Əlavə olaraq o, hər araşdırma növünün təməli fikir(lər) olduğuna baxmayaraq, de Tracyə görə ideologiya elm sahələrinin ən önəmlisi olaraq qəbul ediləcəyi fikrini irəli sürdü.Baxmayaraq, de Tracy'nin böyük ümidlərindən çox , bu terminin xüsusi anlamı gələcəkdəki işlədilməsinə çox az təsiri olmuşdur.

İdeologiya nəzəriyyəsi[redaktə]

İdeologiya , şüurun ortaqlaşdıran bu formasının əldə edilməsində ortaq olan ögenin nə olduğunu açıqlaması lazım olan bir anlayışdır. Bunu təmin edən əlaqə formanı , yəni ortaqlaşdıran yaşamın forması üzərində girişilən hər açıqlama etmək etmə səyləri , müəyyən bir toplumun ya da qrupun İdeologiyasını təyin etmək dinamiklərin, ümumi olaraq ideologiyanın dinamiklərinə yayılması səhvi ilə məlum olmuşdur.

Həmçinin bax[redaktə]


Mənbə[redaktə]

Xarici Keçidlər[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Türk Dil Qurumu - ideologiya
  2. FransızcaSözlük.gen.tr - idéologie