Kərkük

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kərkük
Kirkuk.png


Məlumatlar
Əhali 864,000 (2010)[1] nəfər

Kərkük şəhəri (ərəb dilində: كركوك) – İraq Respublikasında ən böyük 4 – cü şəhər , Kərkük mühafazasının inzibati mərkəzidir .

Tarix[redaktə]

Kərkük şəhəri təxminən 3000 il əvvəl şumerlər tərəfindən inşa edilmişdir. Yaqut əl-Həməvinin "Müsəmül-Buldən" əsərində Kərkük şəhərinin adı "Kerhini" olaraq verilmişdi.[2]

Əhali[redaktə]

Şəhərdə 1947-ci il sayımı zamanı 68.308 nəfər, 1957-ci il sayımı zamanı 120.402 nəfər, 1965-ci il sayımı zamanı 175.303 nəfər, 1987-ci il sayımı zamanı isə 418.624[3] nəfər qeydə alınmışdır.

Milli tərkib və dillər[redaktə]

İngilis zabiti Edmonds, Kərkükün 20-ci əsrin ilk rübündəki əhalisi barədə danışarkən, yazır ki, əhalinin əsas hissəsi "türkomanlardı". [4]

  • 1965-ci il əhali siyahıyaalınmasının rəsmi yekunlarına əsasən Kərkük şəhərində qeydə alınmış təxminən 167.400[5] nəfər əhalinin 71.000 nəfəri kürdcə, 55.000 nəfəri türkcə, 41.000 nəfəri ərəbcə danışırdı.

Kərkük şəhəri İraq türkmanlarının mədəni mərkəzidir . Qeyri-rəsmi məlumatlara əsasən 2003-cü ilədək şəhərdə əhalinin təxminən 60% – ini İraq türkmanları , 40% – ini isə kürdlər ,ərəblər , assuriyalılar , ermənilər , yəhudilər və sairə xalqların nümayəndələri təşkil edirdi.[6] Kərkük şəhəri 26 kvartaldan ibarət idi. Onun 21 – də Türkmanlar , 5 – də isə kürdlər çoxluqda idilər.

Kərkük şəhərinin kvartalları[redaktə]

Xasasu çayının qərbində yerləşən Türkman kvartalları :

1- Qorya (türkman)

2- Əhməd Ağa (türkman)

3- Şaturlu (4/5-i türkman ,1/5-i assur və erməni)

4- Sarı Kahya (4/5-i türkman , 1/5-i assur)

5- Mahatta (türkman)

6- Almas (1/3-i türkman , 1/3-i kürd və 1/3-i assur)

Kərkük

7- Bəylər (türkman)

8- Arafa (1/2-i türkman , 1/2-i assur)

9- Bağdad Yolu (türkman)

10- Tisin (türkman)

11- Yengi Tisin (türkman)

12- Həmzəlilər (türkman)

13- Gavur Bağı (Qarışıq : bütün millətlər)


Xasasu çayının şərqində yerləşən türkman kvartalları :

1- Qala (türkman)

2- Musalla (4/5-i türkman , 1/5-i ərəb)

3- Çay (türkman)

4- Piryadi (türkman)

5- Avcı (türkman)

6- Bulaq (4/5-i türkman , 1/5-i kürd)

7- Çuqur (türkman)

8- Axırr Hüseyn (4/5-i türkman ,1/5-i kürd)

9- Qəssabxana (türkman)


Xasasu çayının qərbində yerləşən kürd kvartalları :

1- Rahim ova (3/4-ü türkman, 1/4-i kürd , assur və erməni)


Xasasu çayının şərqində erləşən kürd kvartalları :

1- İmam Qasım (2/3-i kürd , 1/3-i türkman)

2- Şorca (2/3-i kürd , 1/3-i türkman)

3- Iskan (1960 – cı ildə İraq Ordu Generalı Əbdül Kərim Qasım tərəfindən inşa etdirilib) (3/4-ü kürd , 1/4-i türkman)

4- Azadi (1970-ci ildə inşa edilib) (kürd)

Memarlıq[redaktə]

Hamamlar[redaktə]

Kərkük şəhərində yerləşən ən məşhur tarixi hamamlar:

  • 1. Piryadı Hamamı
  • 2. Dədəhəmdi Hamamı
  • 3. Bulaq Hamamı
  • 4. Cəvdət Hamamı
  • 5. Şor Hamamı
  • 6. Xaç Baki Hamamı
  • 7. Qala Hamamı
  • 8. Nidələr Hamamı
  • 9. Tokat Hamamı
  • 10. Gavurbağı Hamamı
  • 11. İbrahim Bək Hamamı
  • 12. Ali Bək Hamamı
  • 13. Korya Hamamı
  • 14. Saray Hamamı
  • 15. Hacı Hasan Hamamı

Xarici keçidlər[redaktə]

Mənbə[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. World Gazetteer : Kirkūk
  2. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi: Doç. Dr. Ekrem Pamukçu :Kerkük tarihi
  3. The Major Cities and Agglomerations of the World – Overview : Iraq
  4. Edmonds C.J.Kurds, Turks and Arabs. Politics, Travel and Research in North Eastern Iraq. 1919-1925. L., 1957 səh. 265
  5. GeoHive - Iraq population statistics
  6. Türkmeneli İşbirliği ve Kültür Vakfı :Türkmenlerin yerleşim durumu:...1960 yılına kadar Kerkük nüfusunun %95'ini Türklerin oluşturduğu bilinen bir gerçektir. Şimdi ise Kerkük'ün yaklaşık olarak %60'tan fazlası yine Türk'tür geriye kalan %40'tan az bir nüfus Hıristiyan, Arap ve Kürtlerden oluşmaktadır.

Həmçinin bax[redaktə]