Kürdlər
| Səlahəddin Əyyubi, Şərəf xan Bidlisi, Mustafa Bərzani, Məsud Bərzani, Cəlal Talabani, Əhməd Qaya, Bülənt Ecevit, Özcan Dəniz | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ümumi sayı | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 20,000,000[1]-30,000,000[2] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaşadığı ərazilər | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dili | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dini | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Qohum xalqlar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kürdlər (Kürd dilində: Kurd, کورد) — Yaxın Şərqdə xalq. Türkiyə, İraq, İran, Suriya ərazisində kompakt halda yaşayırlar . Əsasən kürd, türk, ərəb və fars dillərində danışırlar.
Kürd tayfaları qədimdən cənub-qərbi İranda yaşamışlar. "Kürd" sözü qədim dillərdə "pəhləvan", "mərd" deməkdir. Kürdlər özlərini "körd", dillərini "kurmanci" adlandırır və öz mənşələrini cinlərin qadınlarla nigahına bağlayırlar. Kürdlər 4 etnik qrupa bölünür[18] : Kurmanci , Sorani , Feyli , Lək .
Mündəricat |
[redaktə] Məskunlaşma arealları
[redaktə] Türkiyədə
Türkiyədə kürdlərin sayına dair bütün hazırki rəqəmlər müəyyən hesablamalar əsasında alınmış təxminlərə əsaslanır. 1965-ci ildə aparılmış siyahıya almada kürd (kurmanc ləhcəsi daxil olmaqla) dilini ana dili kimi 2,219,502 nəfər, "ikinci ən yaxşı bildiyi dil" kimi isə 429,168 nəfər göstərmişdir, yəni Türkiyənin Zazalar sayılmadan kürd əhalisi 2,648,670 nəfər olmuşdur.[19] Beləliklə, 1965-ci ildə 31,391,421 nəfər olan Türkiyə əhalisinin 8,44%-ni kürdlər təşkil edirdi. Türkiyə Statistika Qrumunun 31 dekabr 2010-cu il tarixinə olan rəsmi təxminə əsasən Türkiyə Cümhuriyyəti əhalisi 73,722,988 nəfərdir .[20] Əgər bu nisbət payı olduğu kimi qalsaydı onda 2010-cu ilin sonuna olan təxmini hesablamalara əsasən Türkiyədə ən azı 6,2 milyon nəfər kürd yaşamalıdır. Ancaq uzun illərdir kürdlərin əksəriyyətinin məskunlaşdığı Türkiyənin şərq və cənub-şərq vilayətlərində əhalinin təbii artımının yüksək olması, həmçinin 1-ci körfəz müharibəsində 1 milyondan artıq kürdün İraqdan Türkiyəyə keçərək burada məskunlaşması kürdlərin ölkə əhalisi içərisində payını xeyli artırmışdır.[21]Konda : Araştırma ve Danışmanlık tərəfindən Türkiyə hökumətinin sifarişi ilə 1993-cü ildə Türkiyə Respublikasının etnik və sosial quruluşunu öyrənmək məqsədiylə apardığı araştırmanın yekunlarına əsasında 2006-cı ilə verdiyi təxminə əsasən Türkiyə əhalisinin 76%-ni Anadolu türkləri , 15,7%-ni Kürdlər və Zazalar , 2,8%-ni digər türk xalqlarının nümayəndələri , 0,7%-ni ərəblər , 4,7%-ni isə digər etnik qruplar təşkil edir .[3][22]
[redaktə] İranda
İranda kürdlər ölkə əhalisinin təxminən 7%[5]-ni təşkil edirlərlər və bu payla onların İranda sayı 2006-cı ilə olan təxmini hesablamalara əsasən 4,9 milyon nəfərdir.
[redaktə] İraqda
İraqda kürdlər ölkə əhalisinin təxminən 17%[23][4]-ini təşkil edirlər və bu payla onların İraqda sayı 2008-ci ilə olan təxmini hesablamalara əsasən 5,4 milyon nəfərdir.
[redaktə] Suriyada
Suriya Mərkəzi Statistika Bürosunun son rəsmi məlumatına əsasən 01.01.2010 tarixinə ölkə əhalisinin sayı 23,695 mln nəfər olduğu təxmin edilir .[24] Suriyada kürdlər əhalinin təxminən 6.3%[6]-ini təşkil edirlər və bu payla onların Suriyada sayı 2010-cu ilin əvvəlinə olan təxmini hesablamalara əsasən 1,49 milyon nəfərdir.
[redaktə] Azərbaycanda
Kürdlər hazırda Naxçıvan MR-nın Sədərək rayonunda rayon mərkəzində (Heydərabad qəsəbəsi), Culfa rayonunun Teyvaz[25] kəndində və Şərur rayonunun Dərəkənd[26] kəndində yaşayırlar, həmçinin erməni işğalına qədər Laçın (Qarakeçdi, Çıraqlı və Minkənd kəndləri), Kəlbəcər, Qubadlı (Zilanlı kəndi) rayonlarında da kürdlər yaşayırdılar. İşğaldan sonra bu rayonların əhalisi Azərbaycanın digər şəhər və rayonlarına məcburi köçkün düşmüşlər.[27]
| Yaşayış məntəqəsi | 1999[17] | 2009[28] |
|---|---|---|
| Naxçıvan MR | 2,282 | 1,321 |
| Şəki rayonu | 47 | 26 |
| İsmayıllı rayonu | 382 | 498 |
| Xaçmaz rayonu | 607 | 603 |
| Oğuz rayonu | y. | 21 |
| Lənkəran rayonu | y. | 14 |
| Bakı şəhəri ə/d | 760 | 185 |
| Sumqayıt şəhəri ə/d | y. | 9 |
| Xocalı rayonu | 2 | y. |
| Şuşa rayonu | 33 | 3 |
| Kəlbəcər rayonu | 1,248 | 38 |
| Laçın rayonu | 5,073 | 1,914 |
| Zəngilan rayonu | y. | 14 |
| Füzuli rayonu | 1 | y. |
| Tərtər rayonu | 77 | 27 |
| Göygöl rayonu | 123 | 34 |
| Salyan rayonu | 4 | 9 |
| Gəncə şəhəri | 122 | 31 |
| Mingəçevir şəhəri | 5 | 7 |
| Yevlax rayonu | 879 | 210 |
| Samux rayonu | 865 | 753 |
| Tovuz rayonu | 47 | y. |
| Şəmkir rayonu | 68 | 22 |
| Qazax rayonu | 102 | 100 |
| Salyan rayonu | 4 | y. |
| Saatlı rayonu | 1 | y. |
| Göyçay rayonu | 6 | y. |
| Goranboy rayonu | 162 | 102 |
| Daşkəsən rayonu | 20 | 8 |
| Gədəbəy rayonu | 32 | 1 |
| Bərdə rayonu | 3 | y. |
| Ağcabədi rayonu | 1 | 18 |
| Abşeron rayonu | y. | 27 |
| Ağstafa rayonu | 67 | 68 |
| Bütün ölkə üzrə | 13,075[29] | 6,100 |
İraqın Süleymaniyə şəhərində kürd təşkilatlarının qurultayı keçirilib. Qurultayda nümayiş etdirilən "qırmızı Kürdüstanın" xəritəsinə Naxçıvan, Laçın, Zəngilan, Qubadlı və Kəlbəcər rayonları daxil edilib, kürdlərin Azərbaycanda məskunlaşması məsələsi müzakirə olunub. Məhz həmin qurultaydan sonra kürdlərin Azərbaycan Respublikasına köçürülməsi planlı şəkildə həyata keçirilir.[30], [31] [32][33]
[redaktə] Ermənistanda
Ermənistanda 2001-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən 40,620 nəfər Yezidi Kürd və 1,519 nəfər Müsəlman Kürd yaşayır .
[redaktə] Livanda
[redaktə] Gürcüstanda
1939-cu ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən Gürcüstanda 12,915[34] nəfər müsəlman kürd yaşayırdı . Həmin siyahıya alamaya əsasən 13 min nəfərə yaxın kürdün təxminən 4,000[34] nəfəri Mesxetiya-Cavaxetiya bölgəsində , 3,000[34] nəfəri əsasən Batum şəhəri olmaqla Acarıstan MR-da , 6,000 nəfəri isə digər iri sənaye mərkəzlərində məskunlaşmışdı . SSRİ Komunist Partiyasının birinci katibi İosif Koba Cuqaşvili Stalinin əmriylə 1944-cü ildə Gürcüstanın Türkiyə sərhəddi boyu məskunlaşmış 100,000 nəfər müsəlman (Ahıska türkləri , Kürdlər və Müsəlman Ermənilər-Hemşinlilər) əhalisi əsasən Qazaxıstan , qismən Qırğızıstan , Türkmənistan və Özbəkistana sürgün edildilər . Sürgün olunanların təxminən 9,000[34] nəfərini müsəlman kürdlər təşkil edirdi . 2002-ci ildə Gürcüstanda aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən bu ölkədə 18,329[34] nəfər Yezidi və 2,514[34] nəfər Müsəlman Kürd yaşayır . 2002-ci il siyahıya almasına əsasən 18,329 nəfər Yezidi kürdün 17,116[34] nəfəri Tiflis şəhərində , 357[34] nəfəri Telavi rayonunda , 293[34] nəfəri Rustavi (Bostandərə) şəhərində qalanları isə digər ərazilərdə məskunlaşmışdır . İşsizlik və ağır sosial şəraitin təsiri ilə Yezidi kürdləri ölkəni kütləvi surətdə tərk edir və qazanc axtarmaq məqsədiylə Avropa ölkələrinə miqrasiya edirlər . Nəticədə ölkədəki Yezidi kürdlərin sayı kəskin azalmışdır . 2005-ci ilə olan təxminə əsasən Gürcüstanda daimi olaraq 6,000[34] nəfər Yezidi kürd yaşamaqdadır .
[redaktə] Əfqanıstanda
Hazırda Əfqanıstanda yaşayan çoxsaylı onlarla xalqlar içərisində kürdlər də az sayda təmsil olunmaqdadırlar . Onlar əsasən dağınıq halda Herat , Kabil və sairə kimi iri şəhərlərdə məskunlaşmışdırlar . Ana dilləri Kurmanccadan başqa əsasən Türkmən və Tacik (Dari) dillərində danışan kürdlərin sayları Əfqanıstan əhalisinin (2011-ci ilin əvvəlində 24,485,600 nəfər) təxminən 0,1%[35]-i qədərdir .
[redaktə] Avropada
Finlandiyada 7,135 nəfər kürd yaşayır.[36]
[redaktə] Tanınmış kürdlər
- Səid Nursi – Türkiyəli İslam alimi və filosofu
- İntizar – Türkiyəli müğənni
- Yıldız Tilbə – Türkiyəli müğənni : atası Ağrılı sünni kürd
- İclal Aydın – Türkiyəli aktrisa, şairə : atası kürd
- Şərəf xan Bidlisi – siyasətçi , yazar
- Əhməd Qaya – Türkiyəli müğənni : atası kürd
- Özcan Dəniz – Türkiyəli müğənni : ana və atası kürd
- Alişan – Türkiyəli müğənni
- Emrah İpek – Türkiyəli müğənni
- Mehmet Ali Erbil[37] – Türkiyəli aktyor
- Mehmet Ali Alabora
- İbrahim Tatlısəs – Türkiyəli müğənni , aktyor , iş adamı : atası ərəb , anası kürd
[redaktə] Siyasətçilər
- Bülənt Ecevit[38][39][40] – Türkiyə siyasətçisi , keçmiş Baş Nazir : ata nəsli kürd , ana nəsli boşnak (serb)
- Zeki Ergezen
- Dengir Fırat
- Hüseyin Çelik
- Abdülkadir Aksu
- Hayati Yazıcı
- Salih Sümer[41] : 25 iyun 1993 – 5 oktyabr 1995 tarixlərində 50-ci TC Hökumətinin Devlet Bakanı
- Bülent Arınc[42] : 5 iyul 2011 tarixindən 61-ci TC Hökuməti Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı
- Egemen Bağış[43][44][45][46][47][48] : 5 iyul 2011 tarixindən 61-ci TC Hökuməti Avrupa Birliği Bakanı ve Başmüzakereci
- Mehmet Şimşek[49][50][51] : 2007- ci ildən başlayaraq idiyədək (2011-ci il) AKP (Adalet ve Kalkınma Partisi) millətvəkili , 29 avqust 2007 – 1 may 2009 tarixlərində TC Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı , 1 may 2009 – 14 iyun 2011 tarixlərində TC Maliye Bakanı , 5 iyul 2011 tarixindən 61-ci TC Hökuməti Maliye Bakanı .
- Mehmet Zafer Çağlayan[52][53][54] : 1 may 2009 – 14 iyun 2011 tarixlərində TC Yurtdışı Müteahitlik ve Dış Ticaretten sorumlu Devlet Bakanı , 5 iyul 2011 tarixindən 61-ci TC Hökuməti Ekonomi Bakanı .
- Mehmet Mehdi Eker[55] : 5 iyul 2011 tarixindən 61-ci TC Hökuməti Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı
[redaktə] Xarici keçidlər
- Onlayn ictimai-siyasi qəzet Müsavat : "PARLAMENTİMİZDƏ_20-yə_YAXIN_TƏMİZ_KÜRD_DEPUTAT_VAR" "PARLAMENTİMİZDƏ 20-yə YAXIN TƏMİZ KÜRD DEPUTAT VAR":...bir qrup kürd əsilli gənc dövlət başçısı İlham Əliyevə müraciət ünvanlayıb. Daha çox ultimatuma bənzəyən müraciətin müəllifləri kürdlərin Azərbaycanda bir xalq kimi məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qaldığını iddia edib.Politoloq Cümşüd Nuriyev bildirdi ki, bu bəyanatın verilməsi çox ciddi bir təhlükədən xəbər verir.C.Nuriyev kürd deputatların kimliyini konkretləşdirməsə də, qeyd etdi ki, parlamentdə 20-yə qədər təmiz kürd var: "Digər tərəfdən də bu gənclər hökumətdə nazir, nazir müavinləri səviyyəsində kürdlərin olduğunu da unutmasınlar. Əgər MTN məsələni diqqətlə araşdırsa, bu qüvvələrin arxasından hazırda Azərbaycana nifrət edən və hakimiyyətdə olan bir qrup adam çıxacaq. Onların içərisində kürd də var, yarım kürd də.C.Nuriyev qeyd etdi ki, Azərbaycanın üç rayonunda kürdlər yaşayıb: "Kürdlər Laçının 9 kəndində – birində də yarımçıq, Kəlbəcərin 6 kəndində, Qubadlının isə 4 kəndində yaşayıblar. Bu da haradasa 20 min əhali deməkdir. Ermənistandan qovulanları da bura əlavə etsək, 50 min nəfər edir. Parlamentdə, hökumətdə də kürd əsillilər var. Sadəcə onların hamısı milli mənsubiyyətini gizlədir ki, bu, bizim problem deyil, özlərinindir.......
- Yeniçağ fikir platformu : Türkiyede Etnik Dağılımlar
- Gurmanc.com : Şerefname adlı eserde var olan kürt köken iddiaları, Kürtlerin kökenlerinin dayandırılmaya çalışıldığı milletler, Kürtlerin kökeni ile ilgili iddialar, Dünya tarihinde Kürdistan adı var mı?, Doğu ve Güneydoğunun Turkmenia olarak adlandırılması, Gurmanclar
[redaktə] İstinadlar
- ↑ Kurdish language
- ↑ UNPO :Iraqi Kurdistan
- ↑ 3,0 3,1 Konda Araştırma ve Danışmanlık : toplumsal yapı araştırması –Biz Kimiz ? (2006): 1993-te 18 yaş üzeri deneklerce Belirtilen Kimliğe Göre nüfusun 9,02%-i kürt ve zaza (8,61%-i kürt , 0,41%-i zaza) . 2006 yılında Kürt ve zaza etnik kimlik dağılımı tüm Türkiye nüfusunda görmek için , 18 yaş altı nüfusu sayılara orantılı olarak eklenmiş ve Konda tarafından 15,68% (14,97%-i kürt ve 0,71%-i zaza) ve ya 11,445 mln kişi (10,924 mln kürt ve 0,521 mln zaza) verisi alınmıştır .
- ↑ 4,0 4,1 Unrepresented Nations and Peoples Organization : The Turkmen of Iraq: Underestimated, Marginalized and exposed to assimilation Terminology:...The real total number of Iraqi voters is accounted as 13.511.936. The real total number of Kurdish voters is 2,243,268. The percentage of the Kurdish voters is 16.6%. According to the most reliable references the Kurdish percentage in Iraq is around 17%.
- ↑ 5,0 5,1 National portal for electronic services of İran :...The Kurds, who make up about 7 percent of the population, reside primarily in the Zagros Mountains near the borders with Iraq and Turkey.
- ↑ 6,0 6,1 Ethnologue 14 report for Syria : Languages of Syria:...Kurmanji – 938,000 in Syria (1993), 6.3% of the population. Northern Syria. Alternate names: NORTHERN KURDISH, KERMANJI, KIRMANJI. Classification: Indo-European, Indo-Iranian, Iranian, Western, Northwestern, Kurdish.
- ↑ Etnologue report for Germany
- ↑ T.C. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü , Felsefe ve Din Bilimleri : Afganistan Türklerinin dini , inanc ve yaşayışları
- ↑ Etnologue report for Lebanon
- ↑ Etnologue report for Netherlands
- ↑ Etnologue report for Switzerland
- ↑ Etnologue report for Austria
- ↑ Информационно-аналитический центр : Р. Назаров: Этническая политика постсоветского Туркменистана. Ни слова об узбеках.
- ↑ National Statistical Service of the Republic of Armenia
- ↑ Cultural Policies
- ↑ Statistics.ge : 2002 census of Georgia
- ↑ 17,0 17,1 Population statistics of Eastern Europe:Ethnic composition of Azerbaijan by 1999 census
- ↑ KurdishLewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International.
- ↑ Escarré International Centre for Ethnic Minorities and Nations:Recent Changes in Turkey’s Language Legislation
- ↑ Türkiye İstatistik Kurumu : Adrese dayalı 2010 nüfus verileri
- ↑ LookLex Encyclopaedia – Kurds:...Estimates on the number of Kurds vary much, due to unwillingness to accept Kurdish nationality, in countries like Turkey and Iraq. Estimates run between 15 and 25 million, where the majority is living in Turkey.A Kurdish rebellion in Iraq started on the eve of the Gulf war in 1991, but was quickly suppressed by the Iraqi army, forcing 1 million Kurds to flee to Turkey.
- ↑ Milliyyet Qazetesi : Konda raporu:...Anadil kontrolüyle sağlanan dolaylı bilgininde katılmasıyla ortaya çıkan tabloda Türkiye'de yetişkinlerin (18 yaş ve üstündekilerin) etnik kimliklerin dağılımı, yüzde 78.1 Türk, yüzde 8.61 Kürt, yüzde 0.41 zaza, yüzde 1.5 "Laz" ve "Türkmen" gibi yerel kimlikler, yüzde 0.1 Asya Türkü, yüzde 0.3 Kafkas kökenli, yüzde 0.2 Balkan kökenli, yüzde 0.4 göçmen, yüzde 0.9 Müslüman Türk, yüzde 0.2 Alevi, yüzde 0.3 "Türkiyeliyim, dünyalıyım" vs. diyenleri ifade eden genel tanımlayan, yüzde 0.7 Arap, yüzde 0.1 gayrimüslim, yüzde 0.03 Roman, yüzde 0.05 diğer ülkelerden ve yüzde 3.8 TC vatandaşı şeklindedir.Kürt ve Zaza nüfusu kendi içinde değerlendirildiğinde, Zazalar bu toplamın 4.5'i oranındadır. Yetişkinlerden elde edilen etnik kimlik dağılımı, toplam 72 milyon 975 olan tüm Türkiye nüfusunda görülmek istenirse, 18 yaş altındakileri elde edilen verilere orantılı olarak eklemek gerekir. Türkiye genelinde "her 66 yetişkin için 33 çocuk" varken, doğurganlık oranları daha yüksek olduğu bilinen Kürtler için bu oran farklıdır. Araştırmadaki hane halkı sayısı bilgisine, illerin nüfus artışlarına ve yaş grubu dağılımlarına dayanarak Kürtlerde bu oranın "her 53 yetişkin için 47 çocuk" şeklinde olduğunu temel bir kabul olarak dikkate almak doğru olacaktır. Bu durumu dikkate alan yaklaşımla yapılan çalışmada tüm Türkiye nüfusu içinde Türklerin yüzde 76.03 ile 55 milyon 484 bin, Kürt ve Zazaların yüzde 15.68 ile 11 milyon 445 bin, diğer etnik gruplar toplamının da yüzde 8.3 ile 6 milyon 46 bin kişi olduğu hesaplandı."Deneklerin cevaplarına göre Türkiye'de yetişkinlerin kimliklerinin dağılımı" bulgularına 18 yaşın altındaki gruba ilişkin veriler de eklendiğinde, Arapların nüfusu 550 bin olarak hesaplandı. Aynı çalışmada göçmenlerin 310 bin, Lazların 220 bin, Kafkasya kökenlilerin (Çerkez, Çeçen, Gürcü) 210 bin, Romanların 30 bin kişi olabileceği görüldü. Türkiye'de yaşayan gayrimüslimlerin sayısı ise 80 bin dolayında tahmin edildi. Ancak çok düşük oranları ifadelendirmeye çalışan bu sayılardaki hata paylarının yüksekliği göz ardı edilmemelidir.1927 yılından 1965'e kadar Devlet İstatistik Enstitüsü'nün (Türkiye İstatistik Kurumu) yaptığı 7 nüfus sayımında vatandaşlara "anadil" ve "konuştuğu ikinci dil" sorulmuştur. Ancak 1965'ten sonraki nüfus sayımlarında bu soru yöneltilmemiştir.Bu soruların yöneltildiği 7 nüfus sayımında "Anadilim Kürtçe" veya "Bildiğim ikinci dil Kürtçe" diyenler, en düşük yüzde 8.07 (1955-ci yıl), en yüksek yüzde 9.88 (1950-ci yıl) olmuştur ki bu sayılara Zazaca konuşanlar dahil değildir.Kuşkusuz devlet memurlarınca yapılan bu sayımlarda da, kimliğini gizleyenler, soruya yanıt vermeyenler olmuştur.KONDA'nın Milliyet için yaptığı araştırmada da, "anadil" ve "bilinen ikinci dil" konusundaki sorularda "Kürtçe" cevabı veren yetişkinlerin sayısı yüzde 11.97'dir. Etnik kimliğe ilişkin soruda da kendisini "Kürt" olarak tanımlayan yetişkinlerin oranı 8.61'dir.
- ↑ Russell, Malcom B. The Middle East and South Asia 1997 (The World Today Series). Harpers Ferry, West Virginia: Stryker-Post Publications (1997); pg. 104.
- ↑ Syrian Arab Republic Office Of Prime Minister :..Statistical Abstract :..Chapter 2 : Population & Demographic Indicators 2010 :..Syrian population by sex and governorate according to civil affairs records on 1/1/2010--*these numbers reprsent the number of Syrian population according to Civil Affairs Records
- ↑ A to Z of Azerbaijan in web site Azerb.com – by Travel-Images.com : The Kurds
- ↑ BayBək, Bir Millətin səsi
- ↑ Azerbaijan.az saytı. İnzibati-ərazi vahidi üzrə məlumat. Bax: Rayonların tarixi haqqında qısa məlumat
- ↑ Population statistics of Eastern Europe:Ethnic composition of Azerbaijan by 2009 census
- ↑ The United Nations Statistics Division :27.01.1999 census of Azerbaijan
- ↑ Kürdlər Azərbaycanda
- ↑ Kürdlər Azərbaycana köçürülür
- ↑ Barzani: Kerkük, Urmu, Marağa, Tebriz kürd Xalqının Qelbidir
- ↑ Güney Azərbaycan Milli Oyanış Hərəkatı (GAMOH) :Gəlmə kürdlərin Azərbaycana “böyük köç”ü davam edir:..Qubadan aldığımız məlumata görə, yerli əhalinin müqavimətinə baxmayaraq, 70 kürd ailəsi rayonun Təngəaltı ərazisində məskunlaşdırılıb. Gəlmələrin İraqdan köçürüldüyü ehtimal olunur. Yerli əhalinin bildirdiyinə görə, onlar yüksək nüfuzlu məmurun göstərişi əsasında həmin ərazidə yerləşdirilib. Bu səbəbdən rayon rəhbərliyi kürdləri ərazidən köçürməkdə acizdir...
- ↑ 34,0 34,1 34,2 34,3 34,4 34,5 34,6 34,7 34,8 34,9 A Writenet Report commissioned by United Nations High Commissioner for Refugees, Status Determination and Protection Information Section (DIPS)-The Human Rights Situation of the Yezidi Minority in the Transcaucausus
- ↑ The Unreached Peoples Prayer Profiles :The Kurdish of Afghanistan
- ↑ Helsingin SanomatAccording to the Population Register Centre, a total of 155,660 foreign citizens lived in Finland at the end of 2009.
- ↑ Hurriyet Gaztesi :Polat, Sharon’ı öpüyor ben Oya Aydoğan’ı
- ↑ Yeni Safak Online : Ecevit'in Soyağacı : 'Kürtzade Ecevit'
- ↑ Tümgazeteler : Kürt kökenli olabilirim:....Türklerin çeşitli kökenden, bölgelerden gelen insanlardan oluşan bir millet olduğunu ifade eden Ecevit, şöyle konuştu:`Ailemizde Kürt kökenliler de olabilir. Mesela rahmetli annemin ailesi Boşnak`tı. Osmanlı`daki büyük vezir-i azamların, büyük komutanların hemen hemen tümü başka kökenlerden gelip Osmanlı Türklüğü`nü benimsemiş kimselerdi.Bülent Ecevit, dedesi Mustafa Şükrü Efendi`nin `Kürtzade` olarak tanındığını ilk kez açıkladı. Yıllar önce babasının doğduğu köye gittiğinde bir büyüğünün mezar taşında `Kürtzade` yazdığını gördüğünü anlatan Ecevit, `Ben ilk olarak orada öğrenmiştim bu ismi.Yaptığı araştırmada sadece kendilerinin değil köyün tamamının Doğu`dan geldiğini öğrendiğini söyleyen Ecevit, `Ben bunu ne yadırgadım, ne de `hayır öyle değil` demeye kalkıştım. Çünkü benim gözümde Kürt-Türk ayrımı yoktur` dedi.
- ↑ Hürriyet gazetesi web arşivi : Meğer Ecevit Kürt kökenli imiş
- ↑ Kürt bakan BDP'ye ateş püskürdü:..Devlet Eski Bakanı Salih Sümer BDP'lilere ateş püskürdü. Bölge siyaseti hakkında konuşan Sümer, şunları kaydetti: Tv8’de yayınlanan Erkan Tan’ın hazırlayıp sunduğu Erkan Tan ile Başkent’ten programına bugün, Devlet Eski Bakanı Salih Sümer konuk oldu ve önemli açıklamalarda bulundu. "Ben kimin Kürdüyüm!"
- ↑ haber7.com : Bülent Arınç'ın Meclis'te 'Kürtçe' isyanı:...Genel Kurul'da BDP'lilerin Türkçe konuşmalarını isteyen Arınç, "Kürtçe bilmemem Kürtçe'yi alçaltmaz ancak Türkçe konuşursanız hepimiz sizi anlarız." dedi, BDP'li 10 vekilin Kürtçe bilmediğini ileri sürdü...Bu arada, BDP Muş Milletvekili Sırrı Sakık, kürsüde konuşurken, "Ben sadece, Huda ji te razıbe biliyorum." diyen Arınç'a, "Brez Vezir, tu bı zimani Kurdi ağivi gelek spasdıkım- Sayın Bakan Kürtçe konuştunuz. Size çok teşekkür ediyorum) diyerek Kürtçe teşekkür etti...
- ↑ Kabinede hakiki Kürt bakan:..Kabinede iki ÇAKMA Kürt bakan zaten vardı. Kim mi? Birr tanesi İngiliz Mehmet lakaplı Batmanlı Mehmet Şimşek. Diğeri ise de çocukluğunu Amerika'da geçirmiş olan Siirtli Egemen Bagış..
- ↑ KABİNEDE İKİ ÇAKMA KÜRT:..Başbakan Tayyip Erdoğan`ın partisinde 75 Kürt kökenli milletvekili bulunduğunu belirterek, Türkiye`deki Kürtlerin gerçek temsilcisinin DTP değil, AKP olduğunu söylemesi bir dönem çok tartışılmıştı.Kabinede iki ÇAKMA Kürt bakan zaten vardı. Kim mi? Birr tanesi İngiliz Mehmet lakaplı Batmanlı Mehmet Şimşek. Diğeri ise de çocukluğunu Amerika'da geçirmiş olan Siirtli Egemen Bagış.. Her ne kadar iki vekil de Kürtçe biliyor olsa dar ama aldıkları batı egitimi onları hem bölgeden hem de Kürt gerçekliğinden oldukça uzaklaştırmış.
- ↑ Biroybil.com : Kimdir Bu Egemen Bağış?
- ↑ Egemen Bağış'ın MHP'lileri kızdıracak sözleri:...Bağış, "Vatanı sevmek, bu ülkenin kişi başına düşen gelirini artırmakla olur. Yoksa ‘şunu bunu isterim’ demekle, abuk sabuk bıyıklar bırakıp el kol işaretleri yaparak vatan sevgisi göstermeye çalışmak bu ülkenin insanına haksızlıktır" dedi.
- ↑ EGEMEN BAĞIŞ'IN BU SÖZLERİ ÇOK TARTIŞILACAK:..Bağış konuşmasının devamında çok tartışılacak sözler de söyledi. "Azınlık" ve "Gayrimüslim" terimlerini beğenmediğini, bu ülkede kimin köklerinin daha eskiye dayandığının araştırma konusu olduğunu, dolayısı ile kimin azınlık kimin çoğunluk olduğunun bilinemeyeceğini söyleyen Bağış cemaati şaşırttı.
- ↑ Bağış'tan çok ilginç benzetme!:..Devlet Bakanı Egemen Bağış, terör örgütü PKK'nın, artık birilerinin taşeronluğunu yapmaya başladığını belirterek, "Ha Kürt milliyetçiliği ha Türk milliyetçiliği... Bunların toplumu gererek her iki ırkçı zihniyeti köpürtmeye çalıştıklarına şahit oluyoruz" dedi.
- ↑ MALİYEYİ BİR KÜRT BAKAN, EKONOMİYİ DE BİR ZAZA BAKAN YÖNETİYOR:...Devlet Bakanı Cevdet Yılmaz, eğer ayrımcılık olsaydı Türkiye’nin kalkınması bir Zaza’ya teslim edilmezdi. Devlet Bakanı Cevdet Yılmaz, Türkiye`de ayrımcılık yapıldığı iddialarının yersiz olduğunu söyledi. Bakan Yılmaz, memleketi Bingöl`de, "Eğer ayrımcılık olsaydı bizler o noktaya gelemezdik, Türkiye`nin kalkınması bir Zaza`ya teslim edilmezdi." açıklaması yaptı. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Gaziantep’te yaptığı konuşmada "Binlerce kardeşimiz oralarda çalışıyor. Kim istemez ki kendi kardeşine, kendi köylüsüne hizmet etmeyi. Benim sizlerden bir ricam var. Buradaki huzuru engelleyenlere oy vermeyin. Esnafa zorla kepenk kapattıranlara oy vermeyin. Batman'ın imajını bozanlara oy verirsek buraya yatırımcı gelmez. Çocuklarımız yine işsiz kalır. Biz daha çok özgürlük, daha çok demokrasi, daha çok iş ve aş diyoruz." dedi. "Ben de sizin gibi Kürt'üm, ben de Kürtçe biliyorum." ifadesini kullanan Şimşek, herkesin birinci sınıf vatandaş olduğunu vurgulayarak, şöyle konuştu: "Birinci sınıf olmazsa Maliye Bakanlığı'nı niye bir Kürt'e teslim ediyorlar? Kürtçe üzerinde bir yasak var mı? Yok. Kürtlere kötü bir muamele yapılıyor mu? Yok.dedi
- ↑ samanyoluhaber.com : Bakan Kürtçe konuştu – Video :...TRT 6'da yayınlanan İktisat programına katılan Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sorulara kürtçe cevap verdi.
- ↑ [1]Maliye Bakanı Mehmet Şimşek: Ben Etnik Olarak Kürt Kökenli Ama Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlığı İle Gurur Duyan Bir Vatandaşım, lpghaber.com, 04.09.2009.
- ↑ KÜRT BAKAN ZAFER ÇAĞLAYAN BDP'YE SESLENDİ :...Kürt asıllı bakan BDP'ye seslendi. Devlet Bakanı Zafer Çağlayan da 'özerklik' tartışmalarına katıldı İki dilli yaşam ve özerklik tartışmaları Devlet Bakanı Zafer Çağlayan'ın gündemindeydi. Üniversite yıllarında ülkücü olduğunu anlatan Çağlayan'ın BDP'ye verdiği cevap dikkat çekiciydi: "Kürt asıllıyım ama ülkemin birlik ve beraberliğinden yana oldum."
- ↑ [2]Ülkücü kökenli Kürt’üm, Hürriyet gazetesi, 29 Mart 2010.
- ↑ [3]Kürt’sün bakan olma denmedi, Hürriyet gazetesi, 27.08.2010.
- ↑ Haberler.com :Kürt Bakan'dan Kürtlere Çağrı! :...Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehdi Eker, "Türkiye'de Kürt kardeşlerimizin, vatandaşlarımızın da şiddete 'dur' demesini ve daha çok bu manada ses vermesini doğrusu arzu ediyoruz" dedi.
http://www.kurdist.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=208&Itemid=1
[redaktə] Mənbə
- Akif Muradverdiyev. Zəngəzur. Tariximizin yaddaşı. Bakı: Xəzər, 2007, səh. 455.
|
|
|
|---|---|
| Əsas | Farslar • Azərbaycanlılar • Giləklər • Mazandaranlılar • Kürdlər • Ərəblər • Lurlar (Bəxtiyarilər) • Bəluclar • Türkmənlər • Qaşqaylar • Talışlar |
| Digərləri | Fars yəhudiləri • Ermənilər • Gürcülər-Fərəydənlar |