İran əhalisi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Iranda yaşayan Türkdilli xalqlar

MKİ-ə əsasən İran İslam Republikası əhalisinin sayına görə dünyada 240 ölkə arasında 19-cu yerdə dayanmaqdadır.[1] İran əhalisi sürətlə artan ölkələrdəndir. Son 50 ildə ölkənin əhalisi 4 dəfə artmışdır. Ərazi üzrə orta sıxlığa görə İran Asiya ölkələrinin əksəriyyətindən geri qalır (1 km²-də 41 nəfər). Ölkə əhalisinin 4/5-ü şimal və şimal-qərb əyalətlərində cəmləşdiyi halda, ərazisinin təxminən 2/3-sini əhatə edən səhra və yarımsəhra rayonlarında 1 km²-də sıxlıq 2-3 nəfərdən artıq deyil. Tehran (əhalisi 12 milyon nəfər), İsfahan, Təbriz, Məşhəd, Şiraz, Əhvaz böyük şəhərlərdəndir. Kəndlərdə yaşayan əhali arasında köçəri həyat sürənlər də var (2,5 milyon nəfər).

Siyahıya alınmalar[redaktə]

  • 1956-cı il siyahıya alınmasının yekunlarına əsasən:
  • İranın ümumi əhalisi - 18,954,704[2] nəfər
  • 1966-cı il siyahıya alınmasının yekunlarına əsasən:
  • İranın ümumi əhalisi - 25,078,923 nəfər
  • 1976-cı il siyahıya alınmasının yekunlarına əsasən:
  • İranın ümumi əhalisi - 33,708,744 nəfər
  • 1986-cı il siyahıya alınmasının yekunlarına əsasən:
  • İranın ümumi əhalisi - 49,445,010 nəfər
  • 23 oktyabr-16 noyabr 1996-cı il siyahıya alınmasının yekunlarına əsasən:
  • İranın ümumi əhalisi - 60,055,488 nəfər
  • 28 oktyabr-17 noyabr 2006-cı il siyahıya alınmasının yekunlarına əsasən[3][4]:
  • İranın ümumi əhalisi - 17,501,771[3] ailədə 70,495,782[3] nəfər
  • Şəhər əhalisi - 12,405,584[3] ailədə 48,259,964[3] nəfər
  • Kənd əhalisi - 5,074,866[3] ailədə 22,131,101[3] nəfər
  • Köçərilər - 21,321[3] ailədə 104,717[3] nəfər
  • 24 oktyabr – 13 noyabr 2011 – ci il siyahıyaalınması yekunlarına əsasən:
  • İranın ümumi əhalisi - 21,185,647 ailədə 75,149,669 nəfər olmuşdur.[5]

Vətəndaşlıq[redaktə]

  • 1986-cı il əhali siyahıya alınmasının yekunlarına əsasən[6]:
  • İranının ümumi əhalisi 49,445,010 nəfərdir (kişi:25,280,961 nəfər, qadın:24,164,049 nəfər).[6] Onlardan:
  • İran vətəndaşlarının sayı 48,517,073[6] nəfər
  • Əfqanıstan vətəndaşlarının sayı 755,257[6] nəfər
  • İraq vətəndaşlarının sayı 84,109[6] nəfər
  • Pakistan vətəndaşlarının sayı 13,360[6] nəfər
  • Türkiyə vətəndaşlarının sayı 344[6] nəfər
  • Digər dövlətlərin vətəndaşlarının sayı 12,239[6] nəfər
  • Vətəndaşlığını göstərməyənlərin sayı 62,628[6] nəfər
  • 1996-cı il əhali siyahıya alınmasının yekunlarına əsasən[7]:
  • İranın ümumi əhalisi 60,055,488 nəfərdir.[7] Onlardan:
  • İran vətəndaşlarının sayı 58,954,228[7] nəfər
  • Əfqanıstan vətəndaşlarının sayı 804,404[7] nəfər
  • İraq vətəndaşlarının sayı 179,061[7] nəfər
  • Pakistan vətəndaşlarının sayı 8,836[7] nəfər
  • Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının sayı 1,017[7] nəfər
  • Türkiyə vətəndaşlarının sayı 741[7] nəfər
  • Ermənistan vətəndaşlarının sayı 649[7] nəfər
  • Türkmənistan vətəndaşlarının sayı 269[7] nəfər
  • Digər dövlətlərin vətəndaşlarının sayı 9,790[7] nəfər
  • Vətəndaşlığını göstərməyənlərin sayı 96,493[7] nəfər
  • 2006-cı il əhali siyahıya alınmasının yekunlarına əsasən[8][9]:
  • İranın ümumi əhalisi 70,495,782[8][9] nəfərdir. Onlardan:
  • İran vətəndaşlarının sayı 68,901,154[8][9] nəfər
  • Əfqanıstan vətəndaşlarının sayı 1,211,171[8][9] nəfər
  • İraq vətəndaşlarının sayı 44,094[8][9] nəfər
  • Pakistan vətəndaşlarının sayı 15,455[8][9] nəfər
  • Türkmənistan vətəndaşlarının sayı 8,090[8][9] nəfər
  • Ermənistan vətəndaşlarının sayı 3,302[8][9] nəfər
  • Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının sayı 1,670[8][9] nəfər
  • Türkiyə vətəndaşlarının sayı 886[8][9] nəfər
  • Digər dövlətlərin vətəndaşları 19,348[9] nəfər
  • Vətəndaşlığını göstərməyənlərin sayı 290,612[8][9] nəfər
  • 2011-ci il əhali siyahıya alınmasının yekunlarına əsasən[5]:
  • İranın ümumi əhalisi 75,149,669[5] nəfərdir. Onlardan:
  • İran vətəndaşlarının sayı 73,461,474[5] nəfər
  • Əfqanıstan vətəndaşlarının sayı 1,452,513[5] nəfər
  • İraq vətəndaşlarının sayı 51,506[5] nəfər
  • Pakistan vətəndaşlarının sayı 17,731[5] nəfər
  • Türkiyə vətəndaşlarının sayı 1,639[5] nəfər
  • Digər dövlətlərin vətəndaşları 24,290[5] nəfər
  • Vətəndaşlığını göstərməyənlərin sayı 140,516[5] nəfər


Dini azlıqlar[redaktə]

İranda yaşayan əhalinin 99,38 %-i müsəlmanlardır.[5] Müsəlman əhali içərisində şiə təriqəti üstünlük təşkil edir (90%).

  • 1966-cı il siyahıya alınmasına əsasən 20,344 nəfər assuriyalı qeydə alınmış, onların yarıya qədəri ölkənin paytaxtında yaşamışdır.[10]
  • 1966[11]-cı ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən 25,078,923 nəfər İran əhalisinin 108,421[11] nəfəri və ya əhalinin 0,43%-i ermənilərdən ibarət idi. Onların 72,121[11] nəfəri Tehran şəhərində məskunlaşmışdı.
  • 1986-cı ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən İranda 90,891 nəfər zərdüşti qeydə alınmışdır.[12]
  • 1996-cı ildə aparılmış rəsmi siyahıya alnmanın yekunlarına əsasən[13][14][15]:
  • İranın əhalisinin ümumi sayı 60,055,488[13][14][15] nəfərdir. Onlardan:
  • 2006-cı ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıya alınmasının yekunlarına əsasən[16][17]:
  • İran əhalisinin ümumi sayı 70,495,782[16] nəfər, onlardan:
  • Müsəlmanlar - 70,097,741[16] nəfər
  • Xristianlar - 109,415[16] nəfər (qadın: 54664 nəfər, kişi: 54751 nəfər)
  • Zərdüştilər - 19,823[16] nəfər
  • Musəvilər - 9,252[16] nəfər
  • Digər dinlərə etiqad edənlər - 54,234[16] nəfər
  • Dini mənsubiyyətini bildirməyənlər - 205,317[16] nəfər
  • 2011-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıya alınmasının yekunlarına əsasən[5]:
  • İran əhalisinin ümumi sayı 75,149,669[5] nəfər, onlardan:
  • Müsəlmanlar - 74,682,938[5] nəfər
  • Xristianlar - 117,704[5] nəfər
  • Zərdüştilər - 25,271[5] nəfər
  • Musəvilər - 8,756[5] nəfər
  • Digər dinlərə etiqad edənlər - 49,101[5] nəfər
  • Dini mənsubiyyətini bildirməyənlər - 265,899[5] nəfər

Qaçqınlar[redaktə]

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarı (United Nations High Commissioner for Refugees - UNHCR) yanında Əcnəbilər və Xarici İmmiqrantlarla İşlər Bürosunun (Bureau for Aliens and Foreign Immigrant Affairs - BAFIA) məlumatlarına əsasən[18]:

2006-cı il s.a. yekunlarına əsasən İranda yaşayan və rəsmən qeydiyyatda olan Əfqanıstan vətəndaşlarının (1,211,171 nəfər) 39%-i etnik həzaralara, 22%-i etnik taciklərə, 9%-i etnik puştunlara, 10%-i isə digər (əsasən türkmənlərə, özbəklərə və bəluclara) etnik qruplara mənsub insanlardan ibarətdir.[18]

Milli tərkib (təxminlər)[redaktə]

Unrepresented Nations and Peoples Organization
Etnik qruplar Sayları Əhali içində payı (faizlə)
Bütün İran əhalisi 66,000,000 100%
Azərbaycan türkləri 30,000,000[19] 45%
Bəluclar 4.000.000[20] 5,7%
Ərəblər 3.000.000[21] 4,5%


Ethnologue: Languages of the World Fourteenth Edition (2000) : Languages of Iran
Dillər əhali içində nisbəti (faizlə) (1997-ci il təxm)[22] Danışanların sayı
Toplam əhali 100% 63,000,000
Azərbaycan türkləri (Əfşar , Şahsevən , Qacar , Müqəddəm , Pıçaqçı , Baharlı , Aynallı və Qaragözlü tayfaları daxil olmaqla) 37.3% 23,500,000
Türkmənlər 3.17% 2,000,000
Qaşqaylar 2.38% 1,500,000
Farslar (ana dili Daricə olanlar , Tatlar , Bəxtiyarilər və Lorlar daxil olmaqla) 34.92% 22,000,000
Digərləri (Kürdlər, Bəluclar, Ləklər, Xorasan türkləri, Ermənilər, Xələclər və s.) 22.23% 14,000,000

Qeyd[23] : "Daricə" və yə "şərqi farsca" adlandırılan dil Əfqanıstanda – Tacikistanda – Özbəkistanda – İranda yaşayan Tacik və ya Farsivan adlandırılan toplumun ana dili , həmçinin birinci dərəcəli dil kimi daricədən istifadə etdikləri üçün Əfqanıstanda taciklərin içində hesablanan Qızılbaş – Azərbaycan türklərinin birinci dili , əsasən İranda və Əfqanıstanda məskunlaşmış Çahar Aymaqların ana dili , Əfqanıstanda yaşayan Fars toplumuna aid olan Pəhləvani etnik qrupunun ana dili və nəhayət öz ana dili olan uyğur türkcəsini unutmuş Gurluların varisləri olan Həzaraların ana dilidir .


Kurdish PEN Center :Dr. Afrasiab Shekofteh-State of Minorities in Iran
Milliyyət Sayları (2008-ci il təxm)[24] Əhali içində payı
Fars 24,829,650 34,5%
Azərbaycanlı 18,496,290 25,7%
Kürd 8,698,370 12%
LurBəxtiyari 5,757,600 8%
Ərəb 3,454,560 4,8%
Mazandaranlı 3,166,680 4,4%
Gilək 2,303,040 3,2%
Bəluc 2,159,100 3%
Türkmən 863,640 1,2%
Talış 699,100 1%
Qaşqay 575,760 0,8%
Digər[25] 1,018,180 1,5%
Cəmi İran əhalisi 71,970,000 100%



Library of Congress – A Country Study: Iran
Etnik qruplar Sayları(1986-cı il təxm)[26] Əhali içində nisbəti (faizlə)
Bütün ölkə əhalisi 45,612,000[27] 100%
Farslar 23,100,000 50.64%
GiləklərMazandaranlılar 3,450,000 7.56%
Azərbaycan türkləri 11,500,000 25.21%
Qaşqaylar 250,000 0.55%
Fars ostanında yaşayan Türklər 250,000[28] 0.55%
Türkmənlər 250,000 0.55%
Kürdlər 4,000,000 8.77%
Lorlar 550,000 1.2%
Bəxtiyarilər 250,000 0.55%
Ərəblər 530,000 1.16%
Bəluclar 600,000 1.32%
Ermənilər 250,000 0.55%
Assuriyalılar 32,000 0.07%
Digərləri[29] 600,000 1.32%


National Portal for Electronic Services of İran
Etnik qruplar Sayı (2006 s.a.) Əhali içində nisbəti[30]
Bütün ölkə 70,495,782 100%
Farslar (giləkmazandaranlılarla birlikdə) 42,297,469 60%
Türk xalqları 17,623,945 25%
Kürdlər 4,934,704 7%
Lorlar 1,409,915 2%
Ərəblər, Bəluclar, Ermənilər, Assuriyalılar və s. 4,229,749 6%



Federation of American Scientists
Etnik qruplar Sayları (2006-cı il)[31]
Bütün İran əhalisi 70,500,000
Farslar 36,000,000
Azərbaycan türkləri 18,000,000
Kürdlər 4,000,000
Ərəblər 3,000,000
Bəluclar 1,400,000



The Unreached Peoples Prayer Profiles
Etnik qruplar Sayları (1995-ci il təxm)[32]
Farslar 25,944,700[33]
Müsəlman Tatlar 161,500
Larestanlılar 33,600
Xunsarilər 20,200
Brahuilər (Dravid dil ailəsinə daxildirlər) 15,200
Aştianilər 20,200
Qabrilər[34] 12,900
Semnanlılar 20,200
Guranlar (Zazaların etnik qrupu) 20,200[35]
Bərbəri-Həzaralar 67,300
Azərbaycanlılar 10,550,800
Qaraqalpaqlar 40,400[36]
Türkmənlər 1,749,400
Qaşqaylar 942,000
Xorasan türkləri 756,700
Kurmanc Kürdlər[37] 351,600
Soran Kürdlər 672,800
Lorlar 4,839,900
Bəluclar 1,144,500
Puştunlar 79,300[38]
Giləklər 2,211,400
Mazandaranlılar 2,883,100
Aymaqlar[39] 67,200
Zot Qaraçıları 1,278,400[40]
Qürbəti Qaraçıları 134,600[41]
Balkan Qaraçıları 26,900[42]
Ərəblər 981,500
Yəhudilər (fars və tat əsillilərlə birlikdə) 489,800[43]
Talışlar 422,000[44]
Pəncablılar 26,900[45]
Qucaratlılar 26,900[46]
Digərləri 11,291,100
Cəmi İran əhalisi 67,283,200


Oriental Encyclopedia – Looklex
Dillər Danışanların sayı(2010-cu il təxm)[47] Əhali içində payı
Azərbaycan türkcəsi 12,100,000[48] 17%
Türkməncə 1,800,000 2,5%
Qaşqayca 1,500,000 2,3%
Xorasan-türk dili 700,000 1%
Xələccə 55,000 0,1%
Qazaxca 8,000 <0.1%
Türkcə 3,000 <0.1%
Gürcücə 60,000 0.1%
Ermənicə 170,000 0.2%
Brahui 25,000 <0.1%
Domari 1,400,000 1,9%
Assurca 10,000 <0.1%
Ərəbcə 1,400,000 1,9%
Ləki 1,300,000 1.8%
Lori 4,150,000[49] 5.7%
Giləkcə 3,800,000 5.2%
Mazandarani 3,200,000 4.1%
Bəlucca 1,600,000 2.2%
Kürdcə 8,300,000 11,5%
Talışca 430,000[50] 0,6%
Farsca 29,600,000[51] 41%
Zazaca 325,000 0,4%
Puştuca 150,000 0,2%
Semnani 110,000 0,2%
Lari 80,000 0,1%
Xunsari 25,000 <0.1%
Aştiani 22,000 <0.1%
Vafsi 20,000 <0.1%
Tati 12,000 <0.1%
Parsi-Dari[52] 10,000 <0.1%



MKİ-nin İrana dair hesabatı[53]
Etnik qruplar Əhali içində nisbəti Danışılan dillər Əhali içində nisbəti
Farslar 61%* Farsca 53%
Azərbaycanlı 16% Azərbaycanca və digər Türk dialektləri 18%**
Kürd 10% Kürdcə 10%
GiləkMazndaranlı * GiləkcəMazandaranca 7%
Lur 6% Lurca 6%
Ərəb 2% Ərəbcə 2%
Bəluc 2% Bəlucca 2%
Türkmən və digər Türk tayfaları 2% ** **
Digər 1% Digər dillər 2%

Qeyd:*Etnik qruplar sayılarkən gilək və mazandaranlı azlığı fars olaraq qəbul olunmuşdur :**Danışanların dil fərqliliyi hesablanarkən Azərbaycan türkcəsi və digər Türk dialektlərində danışanların sayı ümumi olaraq göstərilmişdir .

Rus mənbələrinə əsasən[redaktə]

SSRİ Elmlər Akademiyasının Nikоlay-Nikоlayеviç Mikluхо-Maklay adına Etnologiya və Antropologiya İnstitutunun 1962-ci il nəşri olan Dünya xalqları etnoqrafik oçerkləri əsərində verilən məlumatlara əsasən:

  • 1959-cu ilə İran əhalisi: 20.149.000 nəfər təxmin edilmişdir. Onlardan:
  • Qaşqaylar: 300.000 nəfər
  • Əfşarlar: 300.000 nəfər
  • Şahsevənlər: 150.000 nəfər
  • Qacarlar: 20.000 nəfər
  • Qarapapaqlar: 20.000 nəfər
  • Şərqi və cənubi İranın türk tayfaları: 200.000 nəfər
  • Qaleşlər: 25.000 nəfər
  • Lurlar (Kohqiluyə və Mamasani tayfaları daxil): 700.000 nəfər
  • Bəxtiyarilər: 400.000 nəfər
  • Bərbəri: 100.000 nəfər
  • Teymuri: 70.000 nəfər
  • Cəmşidi: 30.000 nəfər
  • Assuriyalılar: 70.000 nəfər
  • Talışlar: 50.000 nəfər
  • Puştunlar: 50.000 nəfər
  • Taciklər: 25.000 nəfər
  • Hidlilər: 20.000 nəfər
  • Gürcülər: 10.000 nəfər
  • Brahuilər: 10.000 nəfər
  • Afrikalılar: 10.000 nəfər
  • Digərləri və Təsnif edilməmişlər: 119.000 nəfərdir.

Xarici keçidlər[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Central Intelligence Agency - CİA - The World Factbook: Country comparison: Population
  2. Encyclopædia Iranica: CENSUS i. In Iran---Table 14. Aggregate returns of the first public census of Persia (Aban 1335) S./November 1956
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 (Farsca:پورتال - مرکز آمار ایران) Portal - Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran) :2. 6. SETTLED AND UNSETTLED POPULATION AND HOUSEHOLDS OF OSTANS, 1385 CENSUS
  4. (Farsca:پورتال - مرکز آمار ایران) Portal - Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran) :2. 7. POPULATION BY TYPE OF HOUSEHOLD, SEX AND OSTAN, 1385 CENSUS
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 (Farsca:پورتال - مرکز آمار ایران) Portal - Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran): Selected findings of the 2011 National Population and Housing Census
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 (Farsca:پورتال - مرکز آمار ایران) Portal - Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran) :18. POPULATION BY SEX AND CITIZENSHIP: AT 1365 AND 1375 CENSUSES
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 (Farsca:پورتال - مرکز آمار ایران) Portal - Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran) :2. 21. POPULATION BY AGE AND CITIZENSHIP, 1375 CENSUS
  8. 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 (Farsca:پورتال - مرکز آمار ایران) Portal - Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran) :2. 19. POPULATION CITIZENSHIP AND OSTAN, 1385 CENSUS
  9. 9,00 9,01 9,02 9,03 9,04 9,05 9,06 9,07 9,08 9,09 9,10 9,11 (Farsca:پورتال - مرکز آمار ایران) Portal - Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran) :2. 18. POPULATION BY AGE AND CITIZENSHIP, 1385 CENSUS
  10. lnt.J'.Middle East Stud. 8 (1977). 237-249. Primed in U.S.A. 337. Eden Naby. THE ASSYRIANS OF IRAN: REUNIFICATION. OF A “MILLAT," 1906-1914 .
  11. 11,0 11,1 11,2 Encyclopædia Iranica :ARMENIANS OF MODERN IRAN
  12. Countries and Their Cultures :Zoroastrians - Orientation
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 13,7 (Farsca:پورتال - مرکز آمار ایران) Portal - Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran) :15. POPULATION, BY RELIGION AND SEX: THE 1375 CENSUS
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 14,6 14,7 (Farsca:پورتال - مرکز آمار ایران) Portal - Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran) :2. 16. POPULATION BY RELIGION AND OSTAN, 1375 CENSUS
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 15,6 15,7 (Farsca:پورتال - مرکز آمار ایران) Portal - Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran) :2.16. POPULATION, BY RELIGION AND OSTAN: THE 1375 CENSUS
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 16,5 16,6 16,7 (Farsca:پورتال - مرکز آمار ایران) Portal - Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran) :2. 15. POPULATION BY RELIGION AND OSTAN, 1385 CENSUS
  17. UNESCO :"Education for all"-2000-2006 Islamic Republic of Iran
  18. 18,0 18,1 Encyclopædia Iranica :AFGHANISTAN xiv. AFGHAN REFUGEES IN IRAN
  19. Unrepresented Nations and Peoples Organization (UNPO) :Southern Azerbaijan---publication date: March 25, 2008
  20. Unrepresented Nations and Peoples Organization : West Balochistan:..Total Baloch inhabited landscape is 690,000 km², of which 280,000 km² is occupied by Iran, 350,000 km² occupied by Pakistan and 60,000 km² by Afghanistan.The Baloch population in Iran consists of approximately 4 million people although there are no independent census figures. While the CIA Factbook estimates that they account for 2% of Iran’s population (total 66,429,284 July 2009 estimate) in reality this represents an underestimation. The majority of Iran’s Baloch are Sunni Muslims with small minorities of Shia and Zekri. The national language is Balochi and the second-most commonly spoken language is Brahui, a language of unknown origins with Iranic loanwords.
  21. Unrepresented Nations and Peoples Organization : Ahwazi:..Indigenous Arab people within the province of Al-Ahwaz (officially known as Khuzestan) are a national, ethnic, linguistic and a cultural minority.Area: 89,000km2.Ethnic Groups: Arab (75%), Persian, Lurs, Jewish, Christian . Population: Al-Ahwaz: 5.7 million (according 2009 estimate based on 2002 government census) whith approx 4 million are Arabs. There are about 2 million Ahwazi Arab war (Iran-Iraq) refugees in other provinces.
  22. Ethnologue 14 report (in 2000) for Iran - archive of previous editions (Yoxlanılıb: 11.02.2014)
  23. Etnologue report for Persian
  24. Kurdish PEN CenterTable 1: Ethnic minorities’ languages and population in Iran, Dr. Afrasiab Shekofteh, 2008
  25. Others includes: Zaboli (Sistani)(400,000 people), Khorasani Turks (300,000 people), Assyrian (80,000 people), Afghani (Dari, Hazaragi), Sangisari, Tati, Armenian and Jews .
  26. Library of Congress – A Country Study: IranTable 3. Ethnic and Linguistic Groups, 1986 (exclusive of refugees)
  27. exclusive of refugees
  28. Includes Abivardis, Afshars, Baharlus, Inanlus, detribalized Qashqais, and other Turkic-speaking groups.
  29. Persian and Turkic dialects, English, French, German, Georgian, Russian
  30. National portal for electronic services of İran : Population: Iran's population is made up of numerous ethnic groups. Persians migrated to the region from Central Asia beginning in the 7th century BC and established the first Persian empire in 550 BC. They are the largest ethnic group, and include such groups as the Gilaki, who live in Gilan Province, and the Mazandarani, who live in Mazandaran Province. Accounting for about 60 percent of the total population, Persians live in cities throughout the country, as well as in the villages of central and eastern Iran.Two groups closely related to the Persians both ethnically and linguistically are the Kurds and the Lurs. The Kurds, who make up about 7 percent of the population, reside primarily in the Zagros Mountains near the borders with Iraq and Turkey.The Lurs account for 2 percent of the population; they inhabit the central Zagros region. Turkic tribes began migrating into northwestern Iran in the 11th century, gradually changing the ethnic composition of the region so that by the late 20th century East Azerbaijan Province was more than 90 percent Turkish. Since the early 1900s, Azeris (a Turkic group) have been migrating to most large cities in Iran, especially Tehran. Azeris and other Turkic peoples together account for about 25 percent of Iran's inhabitants. The remainder of the population comprises small communities of Arabs, Armenians, Assyrians, Baluchis .
  31. Federation of American Scientists:...Population: 70.5 million (2007 est.)Persians, who constitute 51% of Iran’s population, dominate the central government of Iran.Roughly one out of every four Iranians is Azeri, making it Iran’s largest ethnic minority at over 18 million (some Azeris put the number higher). The Turkic-speaking Azeri community is predominantly Shiite and resides mainly in northwest Iran along the border with Azerbaijan (whose inhabitants are more secular than their Azeri cousins in Iran) and in Tehran. Although they have grievances with the current regime in Tehran, most Azeris say they are not treated as second-class citizens and are more integrated into Iranian society, business, and politics (the Supreme Leader is an ethnic Azeri) than other minorities. Predominantly Sunni Muslim, the Kurds reside mainly in the northwest part of the country (so-called Iranian Kurdistan) and comprise around 7% of Iran’s population. There are roughly 4 million Kurds living in Iran, compared to 12 million in Turkey and 6 million in Iraq. Unlike Iran’s other minorities, many of its Kurds harbor separatist tendencies. Along the Iranian-Iraqi border in southwest Iran is a population of some three million Arabs, predominantly Shiite. Arabs, whose presence in Iran stretches back 12 centuries, co-mingle freely with the local populations of Turks and Persians. Iran has roughly 1.4 million Baluchis, comprising 2% of its population. Predominantly Sunni, they reside in the Iranian section of an area known as Baluchistan, a region divided between Pakistan and Iran.
  32. The Unreached Peoples Prayer Profiles İran:..With over 65 distinct ethnic groups, Iran is ethnically complex. Many of the minority groups strongly defend their independence and seek autonomy in local affairs. Some (like the Kurds, the Bakhtiari and the Baluch), have even demanded (without success), the formation of separate nations.
  33. Latest estimates from the World Evangelization Research Center :Statistics The Persians.:....İn İran 24,037,300 Persian (language farsi)+1,883,900 Afghani Persian (language dari)
  34. Zərdüştlüyə etiqad edirlər
  35. [1]
  36. [2]
  37. Herki və Şəkak tayfaları daxil olmaqla
  38. [3]
  39. Cəmşidi və Teymuri Aymaqlar
  40. [4]
  41. [5]
  42. [6]
  43. [7]
  44. Latest estimates from the World Evangelization Research Center:Statistics The Talysh of Azerbaijan and Iran:....İn İran 299,200 Takistani (language takestani)+26,900 Harzani (language harzani)+16,600 Karingani (language karingani)+79,300 Talysh (language talysh)
  45. [8]
  46. [9]
  47. Oriental Encyclopedia – Looklex:Languages of İran
  48. İranda əhalinin 300 min nəfərinin və ya 0,4%-nin danışdığı Azərbaycan dilinin Əfşar dialekti daxil olmaqla
  49. İranda əhalinin 1,25 milyon nəfərinin və ya 1,7%-nin danışdığı Lor dilinin Bəxtiyari dialekti daxil olmaqla
  50. Qədim Tati dilinin dialektləri olan : danışanlarının sayı 200 min nəfər olan Takestani , 30 min nəfər olan Harzani , 20 min nəfər olan Kerengani daxil olmaqla
  51. İranda əhalinin 330 min nəfərinin və ya 0,5%-nin danışdığı Dari dilinin Hazaraqi dialekti , İranda əhalinin 170 min nəfərinin və ya 0,2%-nin danışdığı Dari dilinin dilinin Aymaqi dialekti və Tacik dilində danışanlar daxil olmaqla
  52. Zərdüştlüyə etiqad edirlər
  53. Central Intelligence Agency - CİA - The World Factbook :report of İran:.....Ethnic groups:Persian 61%, Azeri 16%, Kurd 10%, Lur 6%, Baloch 2%, Arab 2%, Turkmen and Turkic tribes 2%, other 1% (2008 est.)......Languages:Persian (official) 53%, Azeri Turkic and Turkic dialects 18%, Kurdish 10%, Gilaki and Mazandarani 7%, Luri 6%, Balochi 2%, Arabic 2%, other 2% (2008 est.)
  54. 54,0 54,1 Library of Congress: Federal Research Division: Country Profile: Iran, May 2008