Türkiyə əhalisi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Bu məqalə Türkiyə əhalisinin demoqrafik xüsusiyyətləri haqqındadır.

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili türk dili və kurmanc dili olanların çoxluq və ya əksəriyyət olduqları illər və illərdə ümumi əhali içində nisbətləri

Əhali sayının dinamikası[redaktə]

MKİ-nin 2014-cü ilə olan təxminlərinə əsasən Türkiyə Republikası əhalisinin sayına görə dünyada 240 ölkə arasında 17-ci yerdə dayanmaqdadır.[1]

Yaş qrupları üzrə[redaktə]

Vətəndaşlıq üzrə[redaktə]

Etnik və linqvistik tərkib[redaktə]

Dil[redaktə]

Dil
20 oktyabr, 1935-ci il sa.[2]
Danışanların ana dili[3]  %
Toplam 16 158 567 100%
Türk dili 13 899 073  %
Kurmanc dili 1 480 426 %
Zaza dili
Kırmanc dili
Kırdaş dili
Ərəb dili 153 687  %
Yunan dili 108 725  %
Çərkəz dili 91 972  %
Laz dili 63 253  %
Erməni dili 57 599  %
Gürcü dili 57 325  %
Ladino dili 42 607  %
Pomak dili 32 661  %
Bosniya dili 29 065  %
Alban dili 22 754  %
Bolqar dili 18 245  %
Krım-tatar dili 15 615  %
İspan dili 12 424  %
Abazin dili 10 099  %
Qipti dili 7 855  %
Fransız dili 5 381  %
Alman dili 5 047  %
Rus dili 4 810  %
İtalyan dili 4 633  %
Serb dili 4 369  %
Fars dili 2 053  %
Rumın dili 1 855  %
digər  %
Dil
24 oktyabr, 1965-ci il sa.[4]
Danışanların ana dili[3]  % Danışılan tək dil Mükəmməl danışılan ikinci dil
Toplam 31 391 421 100% 28 583 607 2 786 610
Türk dili 28 289 680 90.12% 26 925 649 1 387 139
Kurmanc dili 2 219 502 7.07% 1 323 690 429 168
Ərəb dili 365 340 1.16% 189 134 167 924
Zaza dili 150 644 0.48% 92 288 20 413
Çərkəz dili 58 339 0.19% 6 409 48 621
Yunan dili 48 096 0.15% 3 203 78 941
Gürcü dili 34 330 0.11% 4 042 44 934
Erməni dili 33 094 0.11% 1 022 22 260
İngilis dili 27 841 0.09% 21 766 139 867
Laz dili 26 007 0.08% 3 943 55 158
Pomak dili 23 138 0.07% 2 776 34 234
Bosniya dili 17 627 0.06% 2 345 34 892
Alban dili 12 832 0.04% 1 075 39 613
Ladino dili 9 981 0.03% 283 3 510
Çeçen dili 7 563 0.02% 2 500 5 063
Serb dili 6 599 0.02% 776 58 802
Alman dili 4 901 0.02% 790 35 704
Abazin dili 4 563 0.01% 280 7 556
Bolqar dili 4 088 0.01% 350 46 742
Fransız dili 3 302 0.01% 398 96 879
İtalyan dili 2 926 0.01% 267 3 861
İspan dili 2 791 0.01% 138 4 297
Rus dili 1 088 0.00% 284 4 530
Fars dili 948 0.00% 72 2 103
Roman dili 406 0.00% 53 6 909
Niderland dili 366 0.00% 23 219
Çex dili 168 0.00% 25 76
Polyak dili 110 0.00% 20 377
Portuqal dili 52 0.00% 5 3 233
Xorvat dili 45 0.00% 1 1 585
Kırmanc dili 45 0.00% 5 308
Kırdaş dili 42 0.00% 1 109
digər 34 967 0.11% 6 1 583

Etnik qruplar[redaktə]

Türklər[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili türk dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

  • Ana dili türk dili olanların sayı: 28.289.680 nəfər idi. Onlardan:
  • yalnız türk dilində danışanların sayı: 26.925.649 nəfər
  • ikinci mükəmməl danışılan dil olaraq ərəb dilində danışanların sayı: 162.746[5] nəfər
  • ikinci mükəmməl danışılan dil olaraq gürcü dilində danışanların sayı: 44.878[6] nəfər
  • ikinci mükəmməl danışılan dil olaraq zaza dilində danışanların sayı: 16.611[7] nəfər
  • Mükəmməl danışılan ikinci dil olaraq türk dilində danışanların sayı: 1.387.139 nəfər idi. Onlardan:

Kurmanclar[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili kurmanc dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti
1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili kurmanc dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

  • Ana dili kurmanc dili olanların sayı: 2.219.502[8] nəfər idi. Onlardan:
  • yalnız kurmanc dilində danışanların sayı: 1.323.690[8] nəfər
  • ikinci mükəmməl danışılan dil olaraq ərəb dilində danışanların sayı: 4.283[5] nəfər
  • ikinci mükəmməl danışılan dil olaraq zaza dilində danışanların sayı: 2.817[7] nəfər

Ərəblər[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili ərəb dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

  • Ana dili ərəb dili olanların sayı: 365.340[5] nəfər idi. Onlardan:
  • yalnız ərəb dilində danışanların sayı: 189.134[5] nəfər
  • ikinci mükəmməl danışılan dil olaraq türk dilində danışanların sayı: 164.971[5] nəfər
  • Mükəmməl danışılan ikinci dil olaraq ərəb dilində danışanların sayı: 167.924[5] nəfər idi. Onlardan:
  • ana dili türk dili olanların sayı: 162.746[5] nəfər
  • ana dili kurmanc dili olanların sayı: 4.283[5] nəfər
  • ana dili digər dillər olanların sayı: 895 nəfər

Zazalar[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili zaza dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

  • Ana dili zaza dili olanların sayı: 150.644[11] nəfər idi. Onlardan:
  • yalnız zaza dilində danışanların sayı: 92.288[11] nəfər
  • ikinci mükəmməl danışılan dil olaraq türk dilində danışanların sayı: 51.925[11] nəfər
  • Mükəmməl danışılan ikinci dil olaraq zaza dilində danışanların sayı: 20.413[7] nəfər idi. Onlardan:

Çərkəzlər[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili çərkəz dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

Yunanlar[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili yunan dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

  • Ana dili yunan dili olanların sayı: 48.096[12] nəfər idi. Onlardan:
  • yalnız yunan dilində danışanların sayı: 3.203[12] nəfər
  • ikinci mükəmməl danışılan dil olaraq türk dilində danışanların sayı: 43.232[12] nəfər
  • Mükəmməl danışılan ikinci dil olaraq yunan dilində danışanların sayı: 78.941[12] nəfər idi. Onlardan:
  • ana dili türk dili olanların sayı: 78.018[12] nəfər
  • ana dili digər dillər olanların sayı: 923 nəfər

Gürcülər[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili gürcü dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

  • yalnız gürcü dilində danışanların sayı: 4.042[6] nəfər
  • ikinci mükəmməl danışılan dil olaraq türk dilində danışanların sayı: 30.098[6] nəfər
  • Mükəmməl danışılan ikinci dil olaraq gürcü dilində danışanların sayı: 44.934[6] nəfər idi. Onlardan:
  • ana dili türk dili olanların sayı: 44.878[6] nəfər
  • ana dili digər dillər olanların sayı: 56 nəfər

Buradan görünür ki, gürcü dilində "ana dili" və "ikinci mükəmməl danışıla bilən dil" olaraq danışanların sayı hər iki cinsdən toplam 79.264 nəfər olmuşdur ki, bu da bütün ölkə əhalisinin 0.25%-i qədər idi.

Ermənilər[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili erməni dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

İngilislər[redaktə]

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

Lazlar[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili laz dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

Pomaklar[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili pomak dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

Boşnaklar[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili bosniya dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

Albanlar[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili alban dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

Yəhudilər[redaktə]

1965-ci il sayımının yekunlarına əsasən ana dili ladino dili olanların illərdə ümumi əhali içində nisbəti

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

Almanlar[redaktə]

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

  • Ana dili alman dili olanların sayı: 4.901[6] nəfər idi. Onlardan:
  • yalnız alman dilində danışanların sayı: 790[6] nəfər
  • ikinci mükəmməl danışılan dil olaraq türk dilində danışanların sayı: 1.901[6] nəfər
  • Mükəmməl danışılan ikinci dil olaraq alman dilində danışanların sayı: 35.704[6] nəfər idi. Onlardan:

Bolqarlar[redaktə]

24 oktyabr, 1965-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən:

  • Mükəmməl danışılan ikinci dil olaraq bolqar dilində danışanların sayı: 46.742[15] nəfər idi. Onlardan:
  • ana dili türk dili olanların sayı: 46.637[15] nəfər
  • ana dili digər dillər olanların sayı: 105 nəfər

Mənbə[redaktə]

  • Prof. Dr. Ahmet Buran, Berna Yüksel Çak. “Türkiye'de Diller ve Etnik Gruplar”. Akçağ Yayınları, Ankara, 2012, 318 sayfa, ISBN: 978-605-5413-54-5.

Xarici keçidlər[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Central Intelligence Agency - CİA - The World Factbook: Country comparison: Population (Turkey population number: 81,619,392 by July 2014 estimation)
  2. T.C. Başbakanlık İstatistik Umum Müdürlüğü, İstatistik Yıllığı, Cilt: 10, Hüsnütabiat Basımevi, Ankara 1938-39, s.s.64-65.
  3. 3,0 3,1 Ahmet Buran, Berna Yüksel Çak. Türkiye’de Diller ve Etnik Gruplar, Akçağ Yayınları, Ankara, 2012, sayfa 231, ISBN: 9786055413545
  4. Composition linguistique des nations du monde. 1. L'Asie du Sud: secteurs central et occidental. Auteurs – Heinz Kloss, Grant D. McConnell. Les Presses de l'Université Laval, Centre international de recherches sur le bilinguisme. Québec, 1974, ISBN-10: 0774667109, ISBN-13: 9780774667104, OCLC Number: 180684651, pages 331-354
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 Composition linguistique des nations du monde. 1. L'Asie du Sud: secteurs central et occidental. Auteurs – Heinz Kloss, Grant D. McConnell. Les Presses de l'Université Laval, Centre international de recherches sur le bilinguisme. Québec, 1974, ISBN-10: 0774667109, ISBN-13: 9780774667104, OCLC Number: 180684651, page 334
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 Composition linguistique des nations du monde. 1. L'Asie du Sud: secteurs central et occidental. Auteurs – Heinz Kloss, Grant D. McConnell. Les Presses de l'Université Laval, Centre international de recherches sur le bilinguisme. Québec, 1974, ISBN-10: 0774667109, ISBN-13: 9780774667104, OCLC Number: 180684651, page 341
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Composition linguistique des nations du monde. 1. L'Asie du Sud: secteurs central et occidental. Auteurs – Heinz Kloss, Grant D. McConnell. Les Presses de l'Université Laval, Centre international de recherches sur le bilinguisme. Québec, 1974, ISBN-10: 0774667109, ISBN-13: 9780774667104, OCLC Number: 180684651, page 346
  8. 8,0 8,1 Composition linguistique des nations du monde. 1. L'Asie du Sud: secteurs central et occidental. Auteurs – Heinz Kloss, Grant D. McConnell. Les Presses de l'Université Laval, Centre international de recherches sur le bilinguisme. Québec, 1974, ISBN-10: 0774667109, ISBN-13: 9780774667104, OCLC Number: 180684651, page 344
  9. 9,0 9,1 Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 6/3 Summer 2011, p. 43-57, TURKEY. - Ahmet Buran :Kürtler ve Kürt dili
  10. 10,0 10,1 Türkiye İstatistik Kurumu :1965 genel nüfus sayımı veri tabanı
  11. 11,0 11,1 11,2 Composition linguistique des nations du monde. 1. L'Asie du Sud: secteurs central et occidental. Auteurs – Heinz Kloss, Grant D. McConnell. Les Presses de l'Université Laval, Centre international de recherches sur le bilinguisme. Québec, 1974, ISBN-10: 0774667109, ISBN-13: 9780774667104, OCLC Number: 180684651, page 345
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 Composition linguistique des nations du monde. 1. L'Asie du Sud: secteurs central et occidental. Auteurs – Heinz Kloss, Grant D. McConnell. Les Presses de l'Université Laval, Centre international de recherches sur le bilinguisme. Québec, 1974, ISBN-10: 0774667109, ISBN-13: 9780774667104, OCLC Number: 180684651, page 342
  13. Composition linguistique des nations du monde. 1. L'Asie du Sud: secteurs central et occidental. Auteurs – Heinz Kloss, Grant D. McConnell. Les Presses de l'Université Laval, Centre international de recherches sur le bilinguisme. Québec, 1974, ISBN-10: 0774667109, ISBN-13: 9780774667104, OCLC Number: 180684651, page 335
  14. Composition linguistique des nations du monde. 1. L'Asie du Sud: secteurs central et occidental. Auteurs – Heinz Kloss, Grant D. McConnell. Les Presses de l'Université Laval, Centre international de recherches sur le bilinguisme. Québec, 1974, ISBN-10: 0774667109, ISBN-13: 9780774667104, OCLC Number: 180684651, page 333
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 Composition linguistique des nations du monde. 1. L'Asie du Sud: secteurs central et occidental. Auteurs – Heinz Kloss, Grant D. McConnell. Les Presses de l'Université Laval, Centre international de recherches sur le bilinguisme. Québec, 1974, ISBN-10: 0774667109, ISBN-13: 9780774667104, OCLC Number: 180684651, page 336