Türkiyə əhalisi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Türkiyə Statistika Qrumunun 31 dekabr 2011-ci il tarixinə olan rəsmi təxmininə əsasən Türkiyə Cümhuriyyəti əhalisi 74,724,269 nəfərdir .[1]

Dil[redaktə]

Dil
24 oktyabr, 1965-ci il sa.[2]
Danışanların ana dili  % Danışılan tək dil Mükəmməl danışılan ikinci dil
Toplam 31 391 421 100% 28 583 607 2 786 610
Türk dili 28 289 680 90.12% 26 925 649 1 387 139
Kürd dili 2 219 502 7.07% 1 323 690 429 168
Ərəb dili 365 340 1.16% 189 134 167 924
Zaza dili 150 644 0.48% 92 288 20 413
Çərkəz dili 58 339 0.19% 6 409 48 621
Yunan dili 48 096 0.15% 3 203 78 941
Gürcü dili 34 330 0.11% 4 042 44 934
Erməni dili 33 094 0.11% 1 022 22 260
İngilis dili 27 841 0.09% 21 766 139 867
Laz dili 26 007 0.08% 3 943 55 158
Pomak dili 23 138 0.07% 2 776 34 234
Bosniya dili 17 627 0.06% 2 345 34 892
Alban dili 12 832 0.04% 1 075 39 613
Ladino dili 9 981 0.03% 283 3 510
Çeçen dili 7 563 0.02% 2 500 5 063
Serb dili 6 599 0.02% 776 58 802
Alman dili 4 901 0.02% 790 35 704
Abazin dili 4 563 0.01% 280 7 556
Bolqar dili 4 088 0.01% 350 46 742
Fransız dili 3 302 0.01% 398 96 879
İtalyan dili 2 926 0.01% 267 3 861
İspan dili 2 791 0.01% 138 4 297
Rus dili 1 088 0.00% 284 4 530
Fars dili 948 0.00% 72 2 103
Roman dili 406 0.00% 53 6 909
Niderland dili 366 0.00% 23 219
Çex dili 168 0.00% 25 76
Polyak dili 110 0.00% 20 377
Portuqal dili 52 0.00% 5 3 233
Xorvat dili 45 0.00% 1 1 585

Türklər[redaktə]

  • Türklər: 1965-ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən Türkiyənin 31,391,421 nəfər əhalisinin 28,289,680 nəfəri və ya əhalinin 90,12%-i ana dilinin türkcə olduğunu qeyd etmişdir . Ana dilini türkcə qeyd edənlərdən 26,925,649 nəfəri və ya ana dilini türkcə göstərənlərin 95,18%-i isə türk dilindən başqa dil bilmədiyini göstərmişdir . Beləliklə 1965-ci ildə yalnız türk dilində danışan əhali 26,925,649 nəfər və ya Türkiyənin ümumi əhalisinin 85,77%-i qədər olmuşdur .
  • Azərbaycanlılar : 1995[3]-ci ilə olan təxminə əsasən Türkiyənin 61,945,200[3] nəfər əhalisinin 638,100[3] nəfəri və ya 1,03%-i azərbaycanlılardan ibarətdir .

Kürdlər[redaktə]

1960 s.a.-ana dili
Vilayətlər Cəmi əhali Kürd dili Türk dili Ərəb dili
Cəmi
Diyarbəkir 402,000 265,000[4] 134,000[4] 2,000[4]
Van 211,000 108,000 102,000
Mardin 349,000 235,000 30,000 74,000
Ağrı 215,000 130,000 85,000
Bingöl 131,000 89,000 42,000
Bitlis 129,000 82,000 44,000 3,000
Muş 168,000 82,000 79,000 3,000
Siirt 232,000 167,000 30,000 35,000
Şanlıurfa 402,000 152,000 198,000 51,000
Hakkari 68,000 55,000 13,000

Siyahıyaalmalara əsasən vilayətlər üzrə ana dili olaraq kürdcə danışanlar[redaktə]

1965-ci il s.a.-ına əsasən ana dili kürtcə olan əhalinin vilayətlər üzrə paylanması
Ana dil olaraq kürdcə danışan əhalinin illər üzrə paylanması[5]
No İl[6] Əhali, 1965 sa.[6] Kürdcə, 1965 sa.[5] Nisbəti (%)
1 Mardin 397 865 265 328 66.69%
2 Diyarbəkir 475 916 236 113 49.61%
3 Siirt 264 806 179 023 67.61%
4 Şanlıurfa 448 425 175 100 39.05%
5 Ağrı 246 961 156 316 63.3%
6 Van 266 834 147 694 55.35%
7 Kars 606 283 133 144 21.96%
8 Adıyaman 267 288 117 325 43.9%
9 Bitlis 154 069 92 327 59.92%
10 Muş 198 711 83 020 41.78%
11 Malatya 452 507 77 794 17.19%
12 Hakkari 83 938 72 365 86.21%
13 Ərzirum 628 001 69 648 11.09%
14 Bingöl 150 521 56 881 37.79%
15 Elazığ 322 727 47 446 14.7%
16 Maraş 438 418 46 548 10.62%
17 Ankara 1 644 302 36 798 2.24%
18 Tunceli 156 518 33 431 21.36%
19 Sivas 685 213 32 284 4.71%
20 Konya 112 2587 27 811 2.48%
21 Qaziantep 511 026 18 954 3.71%
22 Erzincan 258 586 14 323 5.54%
23 Kırşehir 196 832 11 309 5.75%
24 Niğde 362 432 8 991 2.48%
25 Çorum 485 567 8 736 1.8%
26 Kayseri 536 164 8 454 1.58%
27 Adana 902 712 7 581 0.84%
28 Hatay 485 072 5 695 1.17%
29 Tokat 495 311 3 974 0.8%
30 İstanbul 2 287 270 2 586 0.11%
31 Yozqat 437 878 2 424 0.55%
32 Gümüşhane 262 719 2 189 0.83%
33 Amasya 285 729 2 179 0.76%
34 Sakarya 403 868 2 163 0.54%
35 Sinop 265 569 2 126 0.8%
36 Samsun 755 447 1 366 0.18%
37 Kastamonu 441 637 1 090 0.25%
38 İçel 511 422 1 067 0.21%
39 İzmir 1 228 187 863 0.07%
40 İsparta 266 215 688 0.26%
41 Qırxlareli 258 339 602 0.23%
42 Balıkəsir 708 342 560 0.08%
43 Təkirdağ 287 253 548 0.19%
44 Çanaqqala 350 317 443 0.13%
45 Ədirnə 303 234 386 0.13%
46 Bolu 383 939 363 0.09%
47 Əskişəhər 415 101 327 0.08%
48 Girəsun 428 016 305 0.07%
49 Dənizli 463 369 283 0.06%
50 Manisa 748 205 241 0.03%
51 Qocaeli 332 447 235 0.07%
52 Bursa 755 504 213 0.03%
53 Aydın 524 918 168 0.03%
54 Çankırı 250 706 158 0.06%
55 A.karahisar 502 248 125 0.02%
56 Kütahya 398 047 105 0.03%
57 Trabzon 595 462 72 0.01%
58 Artvin 210 065 46 0.02%
59 Zonquldak 649 930 43 0.007%
60 Antalya 486 910 23 0.005%
61 Nevşehir 203 252 22 0.01%
62 Uşak 190 535 16 0.008%
63 Ordu 543 854 12 0.002%
64 Rizə 281 152 11 0.004%
65 Muğla 334 957 6 0.002%
66 Biləcik 139 041 5 0.004%
67 Burdur 194 950 2 0.001%

İstinadlar[redaktə]

  • TÜRK- GÜRCÜ İLİŞKİLERİ VE TÜRKİYE GÜRCÜLERİ-1, 2
  • DOĞU KARADENİZ'DE KONUŞULAN DİLLER VE TÜRKÇE İLE..-1, 2

İstinadlar[redaktə]

  1. Türkiye İstatistik Kurumu : Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi 2011 yılı sonuçları
  2. Composition linguistique des nations du monde. 1. L'Asie du Sud: secteurs central et occidental. Auteurs – Heinz Kloss, Grant D. McConnell. Les Presses de l'Université Laval, Centre international de recherches sur le bilinguisme. 1974, pages 331-354
  3. 3,0 3,1 3,2 The Unreached Peoples Prayer Profiles :The Azerbaijani of Turkey
  4. 4,0 4,1 4,2 Çukurova Üniversitesi-Türkoloji Araştırmaları : Osmanlıdan Cümhuriyete Diyarbakır-Türk dili tarihinde bir dilbilimsel temas bölgesi olarak Diyarbakır
  5. 5,0 5,1 Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 6/3 Summer 2011, p. 43-57, TURKEY. - Ahmet Buran :Kürtler ve Kürt dili
  6. 6,0 6,1 Türkiye İstatistik Kurumu :1965 genel nüfus sayımı veri tabanı