Meğri

Tarixi Azərbaycan əraziləri MEHRI
Xəritədə yeri Mehri Məlumatlar
Bölgə	Zəngəzur mahalı
{{{3}}}	09.09.1930
{{{3}}}	Meqri
Ərazi	664 km²

Meğri və ya Mehri ' – Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Zəngəzur mahalı ərazisində rayon.

Tarixi

1929-cu ildə Azərbaycanın Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin I katibi Levon Mirzoyan tərəfindən Mehri şəhəri Ermənistana bağışlanmışdır. Mehrı Azərbaycanı Naxçıvanla birləşdirən yeganə dəhliz idi.Mehri rayonunun keçmiş adının "Mığrı" olduğunu həmin bölgənin yerli əhalisi təsdiqləyir. Toponim türk dilində "quruyan, az sulu çöl çayı olan dərə" mənasında işlənən mukır, mukur sözünün fonetik variant olan mığrı sözü əsasında formalaşdığını bir sıra elmi mənbələr vurğulayır.

Ermənistan Respublikasında Meğri 1930-cu il sentyabrın 9-da yaradılıb. Ərazisi 664 kv km-dir. Rayon mərkəzi Meqri (Meğri) şəhəridir. Rayon mərkəzindən İrəvan şəhərinə olan məsafə 264 km-dir. Mığrı mahalı Çar Rusiyası dövründə Gəncə (Yelizavetpol) quberniyasına daxil olub.

Meğri adının ermənicə izahının (meğ-ermənicə bal deməkdir. Meğri bal çox olan yer kimi yozulur.) heç bir əsası yoxdur. Bu yerin adı qədim mənbələrdə Mehri kimi göstərilir. Mehri toponimi isə Mehranilər sülaləsinin banisi Mehranın adı ilə bağlanılır. Şəhərin Mehran tərəfindən salındığı güman edilir. Digər fikrə görə isə Meğri adı "meğ", "mağ", "muğ" anlamını saxlayıb və bu yerlərdə qədim türk tayfalarının yaşadığına tutarlı dəlildir.

Meğri rayonu Şərqdən Zəngilan rayonu, Qərbdən Ordubad rayonu, Şimaldan Qafan rayonu, Cənubdan isə Güney Azərbaycanla həmsərhəddir. Mığrı rayonu ərazisindən Mığrı çayı axıb, Araza tökülür. Qaladaş dağı (h.2163 m), Cahnovar dağı (h.3024 m) da rayonun ərazisinə düşür. I Şah Abbasın ölkədə tikdirdiyi 999 karvansaradan biri də Meğri rayonu ərazisinə düşür ki, indi ermənilər bu qədim abidədən restoran kimi istifadə edirlər.

1988-ci ilə qədər azərbyacanlıların yaşamaqda davam etdikləri və həmin il tərk etməyə məcbur olduqları yaşayış məntəqələri: Aldərə, Lök, Maralzəmi, Lehvaz, Mığrı, Astazur və s. Rayonun Nüvədi kəndi 1991-ci ildə boşaldılıb.

Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət heyətinin müxtəlif fərmanları ilə rayon üzrə dəyişdirilmiş tarixi yer adları:

Ədəbiyyat

• İbrahim Bayramov. Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponomləri.Bakı, Elm nəşriyyatı, 2002-ci il, 696 səh. Redaktorları akademik Budaq Budaqov, prof. f.e.d.Həsən Mirzəyev, prof. f.e.d.S.Məmmədov, rəyçiləri prof.f.e.d.Vilayət Əliyev. prof.f.e.d.R.Eyvazova,prof.f.e.d.B.Xəlilov və tar.e.n. İsrafil Məmmədov.

Xarici keçidlər

• Qərbi Azərbaycan: azərbaycanlılara qarşı genosid demoqrafik statistika güzgüsündə
• Qərbi Azərbaycanın türk mənşəlli toponimləri
• Vandalizm: tarixi adlara qarşı soyqırımı. Bakı, "Təhsil", 2006, 92 səh.
• İndiki Ermənistan qədim türk yurdu idi
• Qərbi Azərbaycan ərazilərində yer adlarının soyqırımı
• [1]
• [2]

Həmçinin bax

• Dərələyəz mahalı
• Qərbi Azərbaycan
• Azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycandan deportasiyası
• Ermənilərin Cənubi Qafqaza köçürülməsi