Oliver Kromvel

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Oliver Kromvel
Oliver Cromwell
Oliver Kromvel
Oliver Kromvelin Samuel Cooper tərəfindən çəkilmiş portreti.
İngiltərənin, Şotlandiyanın və İrlandiyanın 1-ci Lord-Protektoru
1653 16 dekabr — 1658 3 sentyabr
Sələfi: Karl I (İngiltərə)
Karl II (Şotlandiya)
Xələfi: Riçard Kromvel
 
Dini: Xristan (katolik)
Təvəllüdü: 25 aprel 1599(1599-04-25)
Vəfatı: 3 sentyabr 1658 (59 yaşında)
İngiltərə, London
Sülalə: Kromvel
Atası: Robert Kromvel
Anası: Elizabet Styuart
Həyat yoldaşı: Elizabet Burşir
Uşaqları: Robert Kromvel
Bridcit Kromvel
Riçard Kromvel
Henri Kromvel
Elizabet Kromvel
Mariya Kromvel
Frensis Kromvel
 
İmzası: İmzası

Oliver Kromvel (ing. Oliver Cromwell) — İngilis İnqilabının başçısı. 1643-1650-ci illərdə Parlament ordusunun General-Leytenantı. 1650-1653-ci illərdə Lord-General, 1653-1658-ci illərdə İngiltərənin, İrlandiyanın və Şotlandiyanın Lord-Protektoru. 3 sentyabr 1658-ci ildə malyariyadan və ya zəhərlənmədən həlak olub. Ölümündən sonra qəbirindən çıxarılaraq asılıb daha sonra isə şaqqalanıb (İngiltərədə vətən xainləri üçün nəzərdə tutulmuş cəza).

Bioqrafiya[redaktə]

Oliver Kromvel 1599-cı ildə Kembricdə mülkədar Puritan ailəsində doğulub.Xatinqdondakı məktəbdə təhsil alır 1616-1617-ci illərdə Sidney Sasseksa kollecində təhsilin davam etdirir.

Vətəndaş müharibəsindən qabağ Oliver Kromvel adi Skvayr-Mülkədar idi. Hüquq fakultəsini tərk edəndən sonra Mülkədər qızı ilə evlənməyə məcbur oldu.

Hərbi karyera[redaktə]

Oliver Kromvel Kral Karl I-nin cəsədinin üstündə

Vətəndaş müharibəsinin başlanğıcında Kromvel 60 atlıdan ibratət dəstənin kapitanı idi.

Kromvelin Sərkərdəlik bacarığı Marston-Mur döyüşündə (1644) bəlli oldu. Kromverlin ordusu dalba-dal kralın tərəfdaşları üzərində qələbələr qazanırdı. Kromvelin ordusu Karl I-nin ordusu üzərində qələbə qazanaraq Vətəndaş müharibəsini bitirir.

Oliver Kromvel lazimi hüquqlar qazanandan sonra parlamentin yuxarı palatasınə ləğv edir və dostları hərbi-protestantlardan ibarət yeni heyət yaradır.

Oliver Kromvel hakimiyyətə gələndən sonra yeni qanunlar qəbul edir:

  • Orduda duellərə qadağa qoyulur.
  • Vətəndaş nikahlarının hüquqi statusu.
  • Bütün kral əmlakı dövlətin xəzinəsinə köçürülür.

Kromvel Generalissimus titulu alır daha sonra isə hakimiyyəti tam olaraq əlinə keçirəndən sonra yeni titul (Lord-Protektor) alır.

Kromvel və onun ordusu azadlığ uğrunda qanlı döyüşlərdən keçərək hakimiyyəti əlinə alandan sonra azadlığın yerinə diktatura yaradır. Kromvel güc istifadə edərək İrlandiyadaŞotlandiyada üsyanı dayandırır. 3 sentyabr 1650-ci ildə Danbara döyüşündə Kromvelin ordusundan sayca iki dəfə böyük olan Şotlandiya ordusu Kromvelə məğlub olur. Daha sonra isə ölkəni 12 qubernatorluğa bölür.

Ölümü[redaktə]

Oliver Kromvel 3 sentyabr 1658-ci ildə ölür. Kromvelin ölümündən sonra yeni Lord Protektor onun böyük oğlu Riçard Kromvel olur. Riçard Kromvelin hakimiyyəti zamanında ölkədə xaos yaranır və Zadəganlar Riçard Kromvelin yerinə taca Karl I-nin oğlu Karl II-ni otuzdururlar bundan sonra isə Oliver Kromvelin cəsədi qəbrindən çıxarılır, asılır və şaqqalanır (İngiltərədə vətən xainləri üçün nəzərdə tutulmuş cəza)

Mənbə[redaktə]