Oliver Kromvel
| Oliver Kromvel Oliver Cromwell |
||
 |
||
| Oliver Kromvelin Samuel Cooper tərəfindən çəkilmiş portreti. | ||
|
||
|---|---|---|
| 1653 16 dekabr — 1658 3 sentyabr | ||
| Sələfi: | Karl I (İngiltərə) Karl II (Şotlandiya) |
|
| Xələfi: | Riçard Kromvel | |
| Dini: | Xristan (katolik) | |
| Təvəllüdü: | 25 aprel 1599-cu il | |
| Vəfatı: | 3 sentyabr 1658-ci il (59 yaşında) İngiltərə, London |
|
| Sülalə: | Kromvel | |
| Atası: | Robert Kromvel | |
| Anası: | Elizabet Styuart | |
| Həyat yoldaşı: | Elizabet Burşir | |
| Uşaqları: | Robert Kromvel Bridcit Kromvel Riçard Kromvel Henri Kromvel Elizabet Kromvel Mariya Kromvel Frensis Kromvel |
|
| İmzası: |  |
|
Oliver Kromvel (ing. Oliver Cromwell) — İngilis İnqilabının başçısı. 1643-1650-ci illərdə Parlament ordusunun General-Leytenantı. 1650-1653-ci illərdə Lord-General, 1653-1658-ci illərdə İngiltərənin, İrlandiyanın və Şotlandiyanın Lord-Protektoru. 3 sentyabr 1658-ci ildə malyariyadan və ya zəhərlənmədən həlak olub. Ölümündən sonra qəbirindən çıxarılaraq asılıb daha sonra isə şaqqalanıb (İngiltərədə vətən xainləri üçün nəzərdə tutulmuş cəza).
Mündəricat |
Bioqrafiya [redaktə]
Oliver Kromvel 1599-cı ildə Kembricdə mülkədar Puritan ailəsində doğulub.Xatinqdondakı məktəbdə təhsil alır 1616-1617-ci illərdə Sidney Sasseksa kollecində təhsilin davam etdirir.
Vətəndaş müharibəsindən qabağ Oliver Kromvel adi Skvayr-Mülkədar idi. Hüquq fakultəsini tərk edəndən sonra Mülkədər qızı ilə evlənməyə məcbur oldu.
Hərbi karyera [redaktə]
Vətəndaş müharibəsinin başlanğıcında Kromvel 60 atlıdan ibratət dəstənin kapitanı idi.
Kromvelin Sərkərdəlik bacarığı Marston-Mur döyüşündə (1644) bəlli oldu. Kromverlin ordusu dalba-dal kralın tərəfdaşları üzərində qələbələr qazanırdı. Kromvelin ordusu Karl I-nin ordusu üzərində qələbə qazanaraq Vətəndaş müharibəsini bitirir.
Oliver Kromvel lazimi hüquqlar qazanandan sonra parlamentin yuxarı palatasınə ləğv edir və dostları hərbi-protestantlardan ibarət yeni heyət yaradır.
Oliver Kromvel hakimiyyətə gələndən sonra yeni qanunlar qəbul edir:
- Orduda duellərə qadağa qoyulur.
- Vətəndaş nikahlarının hüquqi statusu.
- Bütün kral əmlakı dövlətin xəzinəsinə köçürülür.
Kromvel Generalissimus titulu alır daha sonra isə hakimiyyəti tam olaraq əlinə keçirəndən sonra yeni titul (Lord-Protektor) alır.
Kromvel və onun ordusu azadlığ uğrunda qanlı döyüşlərdən keçərək hakimiyyəti əlinə alandan sonra azadlığın yerinə diktatura yaradır. Kromvel güc istifadə edərək İrlandiyada və Şotlandiyada üsyanı dayandırır. 3 sentyabr 1650-ci ildə Danbara döyüşündə Kromvelin ordusundan sayca iki dəfə böyük olan Şotlandiya ordusu Kromvelə məğlub olur. Daha sonra isə ölkəni 12 qubernatorluğa bölür.
Ölümü [redaktə]
Oliver Kromvel 3 sentyabr 1658-ci ildə ölür. Kromvelin ölümündən sonra yeni Lord Protektor onun böyük oğlu Riçard Kromvel olur. Riçard Kromvelin hakimiyyəti zamanında ölkədə xaos yaranır və Zadəganlar Riçard Kromvelin yerinə taca Karl I-nin oğlu Karl II-ni otuzdururlar bundan sonra isə Oliver Kromvelin cəsədi qəbrindən çıxarılır, asılır və şaqqalanır (İngiltərədə vətən xainləri üçün nəzərdə tutulmuş cəza)
Mənbə [redaktə]
- Т. А. Pavlova "Kromvel"
- Volskiy St. Kromvel — 1934 il — 304 səhifə
- Barq М. А. Kromvel və onun zamanı
