Stiven Hokinq
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
Stiven Vilyam Hokinq (ing. Stephen William Hawking, 8 yanvar 1942, Oksford, Böyük Britaniya) – müasir dövrün ən məşhur və ən nüfuzlu fizik-nəzəriyyəçilərdən biri.
[redaktə / تحریر] Həyatı
Stiven Hokinq 1942-ci ildə Oksfordda anadan olmuşdur. 1962-ci ildə Oksford Universitetini bitirmiş və nəzəri fizika ilə məşğul olmağa başlamışdır. Elə həmin dövrdə Hokinqdə sonralar iflicə səbəb olacaq yan amiotrofik sklerozunun ilkin əlamətləri özünü biruzə verir. 1965-ci ildə Ceyn Vayldla evlənir, bir qız və iki oğlan atası olur. 1974-cü ildə Hokinq London Kral Cəmiyyətinin üzvü seçilir. 1985-ci ildə boğazından keçirdiyi əməliyyatdan sonra danışıq qabiliyyətini ititir. Dostları ona insanlarla ünsiyyət saxlamaq üçün hazırlanmış əlil arabasına yerləşdirilmiş danışıq sintezatoru bağışlayırlar. Hal-hazırda o Kembric Universitetində üç əsr əvvəl İsak Nyutonun tutduğu Lukasian professorluğu vəzifəsini tutur. Ağır xəstəliyə baxmayaraq, Hokinq fəal həyat tərzi sürür. 2007-ci ilin yanvar ayında çəkisizlik uçuşu (xüsusi təyyarədə) həyata keçirir, 2009-cu ildə isə kosmosa uçmağa hazırlaşır. Bundan əlavə, Hokinq bir neçə dəfə "Simpsonlar" və "Futurama" kimi multiseriallarda öz rollarını səsləndirmişdir.
[redaktə / تحریر] Elmi fəaliyyəti
Hokinqin əsas tədqiqat sahəsi kosmologiya və kvant qravitasiyası ilə əlaqədardır. Əsas nailiyyətləri:
- qara dəliklərin təsvirində termodinamikanın tədbiqi
- sübut etmişdir ki, "qara dəliklər" Hokinq şüalanması kimi tanınan proses nəticəsində "buxarlanırlar".
- 21 iyul 2004–cü ildə qara dəlikdə informasiyanın yoxa çıxması paradoksunu həllinə dair öz fikrini irəli sürür.
[redaktə / تحریر] Elmi məşhurlaşdırması
Hokinq dünyada elmin məşhurlaşdırılmasında fəal iştirak edir. 1988-ci ilin aprelində işıq üzü görən "Zamanın qısa tarixi" adlı kitabı tezliklə alimə dünya şöhrəti gətirir. Giriş hissədə yazırdı:
Mənə dedilər ki, kitaba salacağım hər bir düstür alıcıların sayını iki dəfə azaldacaq. Onda mən ümumiyyətlə düstursuz keçinməyə qərar verdim. Düzdür, hər halda bir düstüru – Eynşteynin məşhur E=mc² düsturunu yazmalı oldum.
Bir qədər sonra Qara dəliklər və yeni kainatlar (1993), Dünya iki kəlmə ilə (2001) kitabları nəşr olunur. 2005-ci ildə Zamanın qısa.... kitabının yeni nəşri Zamanın ən qısa tarıxi işıq üzü görür.
