Stiven Hokinq
| Stiven Hokinq | |
| Stephen William Hawking | |
 |
|
| Doğum tarixi: | 8 yanvar 1942-ci il |
|---|---|
| Doğum yeri: | Oksford, İngiltərə, Birləşmiş Krallıq |
| Vətəndaşlıq: |  Böyük Britaniya |
| Elm sahəsi: | Tətbiqi riyaziyyat Nəzəri fizika Fiziki kosmologiya |
| İş yeri: | Kembric Universiteti Nəzəri Fizika üzrə Perimetr İnstitutu |
| Tanınır: | Qara dəlik Kosmologiya Kvant cazibəsi Hokinq radiasiyası |
| Mükafatları: | Prins Asturiasın mükafatı (1989) Copli Medalı (2006) Azadlıq üçün Prezident Medalı (2009) |
| Sayt: | http://www.hawking.org.uk |
Stiven Vilyam Hokinq (ing. Stephen William Hawking, 8 yanvar 1942, Oksford, Böyük Britaniya) – müasir dövrün ən məşhur və ən nüfuzlu fizik-nəzəriyyəçilərindən biridir.
Mündəricat |
Həyatı [redaktə]
Stiven Hokinq 1942-ci ildə Oksfordda anadan olmuşdur. 1962-ci ildə Oksford Universitetini bitirmiş və nəzəri fizika ilə məşğul olmağa başlamışdır. Elə həmin dövrdə Hokinqdə sonralar iflicə səbəb olacaq yan amiotrofik sklerozunun ilkin əlamətləri özünü biruzə verir. 1965-ci ildə Ceyn Vayldla evlənir, bir qız və iki oğlan atası olur. 1974-cü ildə Hokinq London Kral Cəmiyyətinin üzvü seçilir. 1985-ci ildə boğazından keçirdiyi əməliyyatdan sonra danışıq qabiliyyətini ititir. Dostları ona insanlarla ünsiyyət saxlamaq üçün hazırlanmış əlil arabasına yerləşdirilmiş danışıq sintezatoru bağışlayırlar. Hal-hazırda o Kembric Universitetində üç əsr əvvəl İsaak Nyutonun tutduğu Lukasian professorluğu vəzifəsini tutur. Ağır xəstəliyə baxmayaraq, Hokinq fəal həyat tərzi sürür. 2007-ci ilin yanvar ayında çəkisizlik uçuşu (xüsusi təyyarədə) həyata keçirir, 2009-cu ildə isə kosmosa uçmağa hazırlaşır. Bundan əlavə, Hokinq bir neçə dəfə "Simpsonlar" və "Futurama" kimi multiseriallarda öz rollarını səsləndirmişdir.
Elmi fəaliyyəti [redaktə]
Hokinqin əsas tədqiqat sahəsi kosmologiya və kvant qravitasiyası ilə əlaqədardır. Əsas nailiyyətləri:
- qara dəliklərin təsvirində termodinamikanın tədbiqi
- sübut etmişdir ki, "qara dəliklər" Hokinq şüalanması kimi tanınan proses nəticəsində "buxarlanırlar".
- 21 iyul 2004–cü ildə qara dəlikdə informasiyanın yoxa çıxması paradoksunu həllinə dair öz fikrini irəli sürür.
Elmi məşhurlaşdırması [redaktə]
Hokinq dünyada elmin məşhurlaşdırılmasında fəal iştirak edir. 1988-ci ilin aprelində işıq üzü görən "Zamanın qısa tarixi" adlı kitabı tezliklə alimə dünya şöhrəti gətirir. Giriş hissədə yazırdı:
Mənə dedilər ki, kitaba salacağım hər bir düstür alıcıların sayını iki dəfə azaldacaq. Onda mən ümumiyyətlə düstursuz keçinməyə qərar verdim. Düzdür, hər halda bir düstüru – Eynşteynin məşhur E=mc² düsturunu yazmalı oldum.
Bir qədər sonra Qara dəliklər və yeni kainatlar (1993), Dünya iki kəlmə ilə (2001) kitabları nəşr olunur. 2005-ci ildə Zamanın qısa tarixi kitabının yeni nəşri Zamanın ən qısa tarixi işıq üzü görür.
2010-cu ildə o, "Discovery Channel"də göstərilən "Stiven Hokinq ilə kainata doğru" sənədli mini-filmlərin seriyasında iştirak etdi[1]. Seriyanın premyerası ABŞ-də 2010-cu ildə aprelin 9-da baş verib, mayın 9-da isə "Stiven Hokinqin Kainatı" dəyişmiş ad ilə Birləşmiş Krallıqda.[2]
İstinadlar [redaktə]
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: استیون هاوکینگ
