Xizək

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qaçış xizəkləri

Xizəkinsanın qar üstündə hərəkət etməsi üçün təkərsiz nəqliyyat vasitəsi.

(150—220 santimetr) uzunluğunda, pəncə hissəi iti və yuxarı əyilimiş iki taxta və ya plastik materialdan düzəldilir. Xizəklər üzərində xüsusi bərkidilmiş çəkmələrlə ayağa geyindirilir. Xizəklərdə qar üzərində sürüşmə vasitəsi ilə hərəkət etmək olar.


Tarixi[redaktə]

İsveçdə qədim qaya üstü xizəkçi təsviri, təqribən e.ə. 1050 il əvvəl (Böksta Runestone)
XVI əsr.Moskvalıların xizəklə səfəri S.V.İvanovun rəsmi. 1903.
Xizəkin Bariloche (Argentina)

Mezolit dövründən istifadə olunan xizək Azərbaycanın ayrı-ayrı zonalarında müxtəlif adlarla (kəriskə, kirşə, havza, çəpə və s.) məlumdur. Başqa ölkələrdən fərqli olaraq Azərbaycanda xizəyə öküz və kəl də qoşulmuşdur.

RusiyaSkandinaviyadakı qaya üstü təsvirlər göstərir ki, eramızdan hələ min illər əvvəlllər insanlar xizəklərdən istifadə edirlərmiş.Xizəklər şimal xalqları tərifndən onların soyuq təbiətə və uzun qışa uyğunlaşması prosesində ixtira edilibdir. Sərt təbiətdə yaşayan insanların davam gətirməsi üçün dərinliyi böyük olan qar örtüyü üzərində hərəkət etməsi lazım idi. Əvvəlcə qar üstündə yerimək üçün xüsusi konstruksiya icad edilir. Bu konstruksiyalar qar səthi üzərində sahəni artırır və hərəkəti asanlaşdırır. Sonrakı mərhələdə xizəklər meydana gəlir. Şimalda ancaq qar üstündə yerimək üçün konstruksiyaya malik olan , ancaq xizək barədə təsəvvürü olmayan azsaylı xalqlar da tapılırdı.

Xizəklərin meydana gəlməsinin ikinci variantı onların sadələşdirilmiş heyvansız xizək olmasıdır.