Yevgeni Baratınski

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Yevgeni Baratınski
Yevgeni Abramoviç Baratınski
E Baranynsky.jpg
Doğum tarixi 2 fevral 1800(1800-02-02)
Doğum yeri Tambov quberniyası, Rusiya
Vəfatı 11 iyun 1844(1844-06-11)
Vəfat yeri Neapol, Siciliya
Milliyyəti Rus

Yevgeni Abramoviç Baratınski (rus. Евгений Абрамович Баратынский, d. 2 mart 1800 — ö. 11 iyul 1844) — rus şairi.

Həyatı[redaktə]

Yevgeni Abramoviç Baratınski 2 mart 1800-cü ildə , Tambov quberniyasının , Mara qəsəbəsinin Vyajla kəndində doğulmuşdu.Soylu bir ailədən gəlirdi.İlk təhsilini , evdə anasından və Borgezəe adındaki İtaliyan müəllimnindən aldı.Borgeze, şagirdini Fransız ədəbiyatı ilə tanışdırır və onda gözəllik qavramının yetişməsini təşkil edir, klassik İtaliyan sənətinə qarşı bir istək oyandırır.

1808-ci ildə , ailəsi Moskvaya daşınır.1810-cu ildə isə, ata Abram Andreyeviç ölür.Buna görə, ana övladlarını alaraq Maraya dönür. Baratınski 1812-ci ildə , təhsil almaq üçün Sankt-Peterburqa göndərilir.Buraya gəldiktən 6 ay sonra , "Soylu Gənçlər Topluluğu" adlı.Bu tarixlərdə, ilk dizələrini yazmağa başlayır. Şeirləri əsasən Fransızcadır.

1816-cı ildə məktəbdə , özlərini Schillerin dramlarındaki xarakterlərə bənzətməyə çalışan, bir qrup gənclə dostluq qurur.Bu qrupla birlikdə çeşitli zarafatlar edən Baratınskinin adı, 500 rubl və bir ənfiyə qutusunun oğurlanması olayına qarışır.Bu olaya, imperator əl qoyur.Onun məktəbdən atılmasını istəyir və hər hansı bir dövlət dairəsində çalışmasını yasaqlayır.Sadəcə, əsgərdə xidmət edə biləcək; ancaq , sıravi əsgərdən yüksək bir rütbəyə sahib ola bilməyəcəkdir.

Bu qərar üzərinə, Yevgeni Baratınskinin psixoloji durumu pozulur.Uzun müddət xəstələnir və iki dəfə intihar girişimində bulunur. Bu durum, onun şeirlərinə də təsir edir.Bu şeirlərə , melanxolik bir hava hakimdir.1818-ci ildə , aralarında ; Puşkin , DelviqKühelbekerin də olduğu litsey çəvrəsiylə tanış olur.

Baratınskinin anası, onun əsgərlik edə bilməsi üçün davamlı çar qapısında yalvarmaqla məşğul olur.1819-cu ildə , bu istəkləri qəbul ədilir və Baratınski , könüllü olarak əsgərə yazılır.Bu arada , Delviq ilə eyni evə daşınır.Delviq onu; Puşkin və Jukovskinin öncülüğündəki Peterburqun ən önəmli ədəbiyat çevrələriylə tanış edir.Ayrıca, Davidov və Qnediç ilə də tanış olur.Bu arada şeir yazmağa davam etməkdədir.Bunların bir bölümü; Davidovun , 1819-cu ilin sonlarında çıxardığı " Ədəbi qəzet"də yayınlanır.

Eynı yil , Yegərski qvardiya alayına qatılır.1820-ci ildə astsubaylığa yüksəlir və Finlandiyada bir garnizona gödərilir. 1824-cü ildə ; Jukovski , Vyazemski və diğər dostlarının yardımıyla , təğmənliğə atanır.Bir müddət sonra , Moskvaya gəri dönür. Yevgeni Baratınski , 1826-cı ildə ordudan ayrılır.Bu arada , sadık və akıllı olan ; ayrıca , kəndisinə kariyəri boyunca , gərək ələştirmən gərəksə də əditör olarak hər zaman yardımcı olan , Nastasya Lvovna Enqəlhardt ilə əvlənir.Və Moskova yakınlarındaki Muranovoya yərləşirlər.

Eynı il , "Eda : Finlandiyanın Öyküsü" və "şənliklər : Uzun və Bətimsəl Bir şeir" adlı əsərlərini yayınlar. "Əda" , anlatı şiiri türündə bir əsərdir və kahramanı , Əda adında Finli bir kızdır. 1827 də , ilk yazdığı şiirlərinin bir dərləməsi Moskovada yayınlanır. Bu arada , bir dəvlət məmuriyətində , toprak ölçümcüsü olarak çalışmaya başlar və zamanının bir bölümünü , bu iş için gəzərək gəçirir. Bu yüzdən , əşinin ailəsinə ait olan , Moskova və Maradaki əvlərdə dönüşümlü olarak yaşamaya başlar. 1828 də , "Balo" adlı anlatı şiirini yayınlar. "Thə Moscow Hərald" ın yayınlanmasında görəv alır. Aynı yıl , dəvlət məmuriyətindən ayrılır.

Baratınski , 1829 da , ən önəmli anlatı şiirlərindən biri olan " Cariyə " yi yazar. Bu şiir , 9 bölümdür. şiir , daha sonra , 1842 də yənidən düzənlənərək , 8 bölüm halində və " Çingənə " adıyla yazılır. şiirdə ; Sarah adlı çingənə bir kızla nikahsız yaşayan , gənç Ələzkoi nin öyküsü anlatılmaktadır. Ələzkoi , Sarah ilə birliktəliği sürərkən ; Moskova yakınlarındaki bir fuarda , amcasıyla dolaşmaya çıkan , Vəra adındaki bir kıza aşık olur. Ələzkoi , Vərayla tanışmak için fırsat kollar. Bir maskəli baloda onunla karşılaşır. Ona aşkını anlatır və kızdan karşılık görür. Bu arada ; Sarah , Ələzkoi dəki dəğişiklikləri farkətmiştir. Ələzkoi , Vəra yı kaybətməmək için , onunla əvlənməyə karar vərir və bu düşüncəsini Sarah a açıklar. Sarah , son bir içki içməyi önərir. Yaşlı bir çingənənin gətirdiği içkiləri içtiktən sonra ; Sarah , Ələzkoi yə sarılır. Ancak , Ələzkoi nin öldüğünü farkədər. Yaşlı çingənə , Ələzkoi nin içkisinə zəhir koymuştur. Vəra , Ələzkoi yi uzun bir sürə bəklədiktən sonra , əvinin yolunu tutar. Sarah isə , çingənə kanının vərdiği taşkınlıkla aklını yitirir.

şiir , Byronın Rusya daki hayranları arasında moda olan , romantik və məlankolik bir tarzda yazılmıştır. Baratınski də , Byron dan ətkilənmiş Rus romantizmini simgələməktədir. Yazar , şiirdə ; insan duygularını , çözümləyici bir yaklaşımla ələ alır. şiir , kaba və bayağı olduğu gərəkçəsiylə , zamanın ələştirmənlərinin saldırısına uğrar. Baratınski isə , ahlaksızlıkla suçlanır. Tüm bu acımasız ələştiriləri öncədən səzən Baratınski , əsərə ; önsöz yərinə , bir savunma yazısıyla başlar və bu yazıda , ədəbiyatta ahlaksızlık olgusunu işlər.

Rus ələştirmən Bəlinski , bu şiirin təməlinin sağlam olduğunu və şiirdə , güzəl nitəliklər olduğunu ; ancak , şiirin bütünündə , dəngə unsuru olmadığını ya da əksik olduğunu söylər. Saraha , yaşlı bir çingənə tarafından vərilən içkidə zəhir olduğunun , şiirdə tam anlamıyla vurgulanmadığı görüşündədir. Puşkin , Baratınskinin bu əsərini , bir başyapıt olarak dəğərləndirir. Baratınski , 1832 də , başyapıtlarından bir diğəri sayılan "Goəthə nin Ölümü Üzərinə" adlı şiirini yazar. Bəlinskiyə görə , şiirin dizələri çok güzəl olmasına rağmən , düşüncə yapısı bulanıktır.

Baratınski , 1832də , Kirəyəvski ilə birliktə , paradoksal fəlsəfi bir misyonu olan , " Thə Əuropəan " gazətəsində çalışmaya başlar. Gazətənin misyonundaki paradoks ; batı ətkisindəki Rus kültürünü , batı tarzı aydınlanma yöntəmiylə korumaya çalışmasındandır. Ancak , bu ətkinlik , imparatorluğun sansürcülərini harəkətə gəçirir və gazətənin yayını durdurulur. Ancak , bir yıl sonra ; aynı grup , aynı amaçla , başka bir gazətə çıkarırsa da , sonuç aynı olur və bu gazətə də , bir öncəki gibi kapatılır. Baratınski də , Kirəyəvski və onun bağlı olduğu Slavsəvərlərdən uzaklaşmaya başlar.

1835tə , Baratınskinin ikinci şiir kitabı çıkarsa da , ədəbiyat dünyasında hiç bir ətki uyandırmaz. Bu arada , Baratınski əşinin mal varlığını yönətir bir sürə. Daha sonra , 1840 yılında , Pətərsburga gidər. 1842də , çok az dikkat çəkən küçük şiir kitabı , "Alacakaranlık" yayınlanır. 1843tə , Baratınski Avrupayı dolaşır. Paristə , ədəbiyat çəvrələrinə girər və buradaki Rus göçmən topluluğunun bəğənisini kazanır. 1844də , gəzi için Napoli yə gidərkən ; yolda , ən güzəl şiirlərindən biri olan , " Buharlı Gəmi " yi yazar. Daha sonra , Napoli yə gələn Baratınski , 11 təmmuz günü anidən ölür. Cənazəsi , ərtəsi yıl Pətərsburg a gətirilərək , burada , Aləksandr Nəvsky manastırında gömülür.

Sanatı : Baratınski , fəlsəfi bakımdan , dərin anlamlarla yüklü , umutsuz və karamsar yapıtlar vərmiştir. Çoğunlukla , fəlsəfi və əstətik təmalar üzərində yazdığı son dönəm şiirlərinə , karamsarlık əgəməndir. O çağlarda , Rus şiirində əgəmən olan ; içli , umutsuz və məlankolik hava , Baratınskinin yapıtlarında ən güzəl örnəkləri bulmuştur.

Puşkinin çağdaşı olan Baratınski , o yılların ikinci büyük şairi olarak kabul ədilmiştir. Özəlliklə , olgunluk dönəmi yapıtlarında , Puşkin in göstərdiği yoldan ayrılmak və yəpyəni bir şiirə yönəlmək istəyən şair ; biçim yönümdən , klasik görüşü savunmuş və düşüncə ilə duygunun , yüksək düzəydə gərçəkləşən bir biləşimini ortaya koymaya çalışmıştır. Dil üzərində , sürəkli olarak laboratuvar çalışmaları yapan Baratınski ; üslubuna , ən kəskin və sağlam biçimi vərməyə çalışmıştır.

Çağdaş toplumun , insanı əzən və karamsarlığa sürükləyən yanlarını da bətimlədiği için ; 19. yüzyıl şairləri arasında , gələcək kuşaklara ən yakın olan şairlərdən biri olma nitəliğinə sahip olmuştur. Absürdlüğün və nihilizmin şairi olan Baratınski hakkında , Puşkin şunları söyləməktədir : "Baratınski , ən iyi şairlərimizdən biridir. şiirlərindəki uyum , üslubunun canlılığı və yəniliği , anlatımının kusursuzluğu ; biraz bəğənisi və duyguları olan hərhangi bir kişidə , çarpıcı ətkilər yaratacaktır."


Əsərləri[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]