Çermen (kənd)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Çermen
oset. Черменыхъæу
Мочхий-Юрт
Мечеть в селе Чермен.jpg
43°09′ şm. e. 44°44′ ş. u.
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1844
Mərkəzin hündürlüyü 572 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Rəsmi dili osetincə, rusca
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi 363102
Xəritəni göstər/gizlə
Çermen xəritədə
Çermen
Çermen
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Çermen (Oset. Черменыхъæу[2]) kəndi Şimali Osetiya Respublikasının Priqorodnı rayonunda yerləşir. Çermenski kənd yaşayış məntəqəsinin inzibati mərkəzidir.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Vladiqafqazdan 12 km şimalda, Kambileyevka çayının sağ sahilində yerləşir. Kəndin şimal kənarında "Qafqaz" federal magistral yolu keçir və "Çermen" federal postu yerləşir.[3]

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

1844-cü ildə İnquş zadəganı M. B. Bazorkin tərəfindən təsis edilmişdir. Qismən müasir kəndin yerində Qraf Uvarovun əmlakı var idi.[4]

1944-cü ilə qədər Çermen kəndi Bazorkino adlanırdı və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibində idi və İnquşetiyanın ən vacib siyasi və iqtisadi mərkəzi idi. Xüsusilə, 1917-ci ildə Sovet hakimiyyəti İnquşetiyada ilk dəfə burada elan edildi.[5]

Kəndlilər yüksək təhsilli idilər.[6] İnquşetiyanın ilk məktəbləri burada yarandı. [7]Kəndin sakinləri generallar, elm adamları, yazıçılar, şairlər, idmançılar var idi. Onların arasında yazıçı və alim İdris Bazorkin, şair K.O. Çaxkiev, çar generalı B. B. Bazorkin və başqaları fəaliyyət göstərirdi.

1944-cü ildə İnquşun Orta Asiyaya sürgün edilməsindən və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğv edilməsindən sonra kənd Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına verildi və Çermen adlandırıldı. Eyni zamanda, Gürcüstan SSR Kazbekski rayonunun Trusovski dərəsindən olan osetinlər və tarixi Tırsiqom cəmiyyətindən olan osetinlər, Terek çayının başlandığı Kazbek dağının ətəyindəki dərə kənddə məskunlaşmağa başladı. 1957-ci ildən bəri, İnquşlar kəndə qayıtdı, Çermen böyük qarışıq kəndə çevrildi.

Osetiya-İnquş qarşıdurması zamanı kənd əziyyət çəkdi.[8]

1992-ci ildəki qarşıdurmadan sonra kənd üç hissəyə bölündü: İnquşlar şimal və cənub hissələrdə, osetinlər mərkəzdə yaşayırlar.[9] Rusiyada milli məktəblərdə ayrıca təhsil alınan yeganə kənd idi.[10]

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

2010-cu il Ümumrusiya Əhali Siyahısına görə kəndin əhalisini 63,1 % inquşlar, 29,4 % osetinlər, 5,0 % ruslar və 2,5 % digərləri təşkil edir.[11]

Sosial obyektlər[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə 2009-cu ildə tikilmiş məscid fəaliyyət göstərir. Həmçinin kənddə bir hərbi məktəb, bir klinika, təcili yardım stansiyası, aptek, diş klinikası, üç orta məktəb (iki Osetiya, biri İnquş), mədəniyyət sarayı, kitabxana və nevropsixiatrik dispanser var.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://osetstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/osetstat/resources/9c255c004f0a3da4b34bb322524f7e0f/Численность+населения+гор.+округов%2C+мун.+районов%2C+гор.+и+сел.+поселений+и+населенных+пунктов.xls
  2. Джусойты К. Г., Дзодзыккаты З. Б., Цопанты Р. Г. Нырыккон ирон æвзаг. Дзæуджыхъæу, 2004
  3. "Чермен" на границе с Ингушетией
  4. М.Аушев. Мочкхо Базоркин — основатель села Базоркино // Сердало № 56(3496). Магас, 2007
  5. М.Яндиева. Возврашение к истокам. М.2004. С.94.
  6. М.Яндиева. Возврашение к истокам. М.2004. С.82.
  7. Н.Кодзоев. История ингушского народа. Магас, 2002.
  8. Сожженные дома в селе Чермен | Библиотека изображений «РИА Новости»
  9. Время новостей: N°182, 03 октября 2005
  10. газета Северный Кавказ, №2567
  11. Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года