Çjetszyan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Çjetszyan
çin 浙江省, Zhèjiāng Shěng
Ölkə: Çin
Status: Vilayət
İnzibati mərkəz: Xançjou
Ən böyük şəhəri: Xançjou
Əhali (2016):
55 643 891 (10 yer)
Əhalinin sıxlığı: 513,08 nəfər/km² (11 yer)
Sahəsi: 106 078 km² (24 yer)
Çjetszyan xəritədə
Saat qurşağı: UTC+8
Abreviatura: 浙 (Zhè)
ISO 3166-2 kodu: CN-33
Rəsmi sayt
Koordinatlar: 29°12′N 120°30′E / 29.2°N 120.5°E / 29.2; 120.5

Çjetszyan (çin 浙江省; pinyin. 浙江省, Tsek Kaon San) — Çinin şərqində, Şərqi Çin dənizi sahilində əyalət. Sahəsi 106,078 min km2. Әhalisi 55,6 mln. (2016).[1] İnzibati mərkəzi Xançjou şəhəridir.

Təbiəti[redaktə | əsas redaktə]

Xançjou yaxınlığında dağlar

Səthi, əsasən, dağlıqdır (orta hündürlüyü 1000 m, maksimal hündürlüyü 1859 m); çay dərələri ilə parçalanmışdır. Şimalını və dəniz sahillərini düzənliklər tutur. Sahilləri girintiliçıxıntılıdır, çoxlu ada var. Faydalı qazıntıları: flüorit, alunit, kükürd kolçedanı, litoqrafiya daşı, dəmir filizi. Subtropik musson iqlimi hakimdir. Orta temperatur yanvarda 5°C, iyulda 27°C-dir. Yağıntının ortaillik miqdarı 1000 mmdən çoxdur. Dağ çayları var. Əyalət tayfunlar zonasındadır. Dağları subtropik meşələrlə örtülüdür. Əyalətdə 3800-dən artıq bitki növü məlumdur, bunun 60% -i meşə zolağının payına düşür. Çjetszyan Çinin cənub-qərbində “flora xəzinəsidir”. Ginqko və 50-dən artıq yabanı bitki növü dövlət tərəfindən mühafizə olunur. 120-dən artıq növünün 1-ci və 2-ci dərəcəli dövlət mühafizəsinə götürüldüyü 1900-dən çox vəhşi heyvan növü var. Dövlətin mühafizə etdiyi vəhşi heyvanların təqribən 1/3-i əyalətin payına düşür.

Təsərrüfatı[redaktə | əsas redaktə]

Çay tarlaları

Çinin ən zəngin əyalətlərindən biri olan Çjetszyanın iqtisadiyyatı artan templə inkişaf edir. Əsas inkişaf etmiş sahələr toxuculuq və kağız sənayesidir; gəmiçilik xüsusi yer tutur. Əyalətin sənaye istehsalının təqribən 75%-i və cəlb edilən investisiyanın 80%-i Szyasin, Xançjou, ŞaosinNinbo şəhərlərinin payına düşür. Əyalətin iqtisadiyyatının inkişafına qeyri-dövlət müəssisələri (250 min) təkan verir. Çjetszyan ixrac həcminə görə Çində üçüncü yer tutur.

Kənd təsərrüfatı istehsalının əsasını çəltik, ipək, balıq, dəniz məhsulları və çay təşkil edir. Əyalət dəniz balığı hasilatı üzrə Çində birinci, çay və sitrus meyvələrinin becərilməsi, həmçinin barama qurdu yetişdirilməsi üzrə ikinci, pivəbişirmə sənayesi üzrə üçüncü yeri tutur. Yeyinti məhsulları və içkilərin, qiymətli yosun növlərinin, dəniz mikroelementləri əsasında dərman preparatlarının, kosmetika məhsullarının, həmçinin neft-kimya xammalının istehsalı inkişaf etmişdir. İnvestisiya, əsasən, əczaçılıq sahəsinə cəlb olunmuşdur. Əyalətdə əczaçılıq biznesi ilə məşğul olan 70 - dən çox xarici şirkət fəaliyyət göstərir. Çjetszyan kimyəvi liflərin və paltaryuyan maşın istehsalının həcminə görə Çində xüsusi yer tutur, bununla yanaşı, parça, dəzgah, sement, inteqral sxem, kondisioner istehsalı üzrə ölkədə ilk beşliyə daxildir.

Maşınqayırma, kimya, biokimya sənayesində 6 mindən çox özəl şirkət fəaliyyət göstərir. Çjetszyan əyaləti ipək, sintetik lif və yun istehsalı üzrə Çində aparıcı yer tutur. Xançjou Asiyada tikiş sənayesi mərkəzidir. Əyalətdə 6 dövlət və 66 əyalət səviyyəli avtomobil yolları Çjetszyanın avtomagistral şəbəkəsini təşkil edir. Ümumi uzun uğu 42 min km, o cümlədən 2 min km-i – yüksək keyfiyyətli magistral, 770 km-i –yüksək sürətli avtomobil yoludur. 5 iri portu: Ninbo, Çjouşan, Çjapu, Xaymen və Vençjou var. Əyalətin 7 şəhərində (Xançjou, Ninbo, Vençjou, İu, Szyuçjou, Xuanyan və Çjouhan) aeroport var.  

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Çjetszyan // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası  : [25 cilddə] / baş red. M. K. Kərimov. — Bakı: “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası” Elmi Mərkəzi, 2015. — VI  cild. — Səhifələrin sayı:  608. — Səh.: 122. — ISBN 978-9952-441-11-6.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Communiqué of the National Bureau of Statistics of People's Republic of China on Major Figures of the 2010 Population Census [1 (No. 2)"]. National Bureau of Statistics of China. Arxivləşdirilib: [1] saytından July 27, 2013 tarixində. https://web.archive.org/web/20130727021210/http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110429_402722516.htm.