İndoneziya rupiyası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İndoneziya rupiyası

Rupiah Indonesia
Indonesian Rupiah  (ing.)

Indonesian Rupiah (IDR) banknotes.png
Bank İndoneziya tərəfindən 2016-cı ilin dekabrında verilmiş Milli Qəhrəmanlar seriyası.
Kodlar və simvollar
Kodlar ISO 4217 IDR (4217)
Simvollar Rp
Dövriyyə ərazisi
Emitent İndoneziya İndoneziya Şərqi Timor Şərqi Timor (qeyri-rəsmi)
Törəmə və əvəzedici vahid
Xırda sen (1100)
Dövriyyədə olan sikkələr və əsginaslar
Sikkələr 100, 200, 500, 1000 sen
Əsginaslar 2,000, 5,000, 10,000, 20,000, 50,000, 100,000 Rp
Əsginas və sikkələrin istehsalı
Buraxılış mərkəzi Bank İndoneziya
www.bi.go.id
Commons-logo.svg İndoneziya rupiyası Commonsda

Rupiya (Rp) İndoneziyanın rəsmi pul vahididir. İndoneziya Bankı tərəfindən verilmiş və nəzarət edilən İndoneziya rupiyası üçün ISO 4217 valyuta kodu IDR-dir. "Rupiya" adı Sanskritcə gümüş, rupyakam (रूप्यकम्) sözlərindən yaranmışdır. dir.[1] Qeyri-rəsmi olaraq, İndoneziyalılar rupiyaya aid "perak" (İndoneziya dilində "gümüş" ) sözündən də istifadə edirlər.Rupiya 100 sen-ə bölünür, baxmayaraq ki, inflyasiya nəticəsində sene aid bütün sikkələr və əskinaslar köhnəlmişdir. 1946-cı ildə müstəqillik uğrunda mübarizə aparan İndoneziya millətçiləri tərəfindən təqdim edilən bu pul İkinci Dünya müharibəsinin Yapon işğalı əsnasında təqdim edilən Niderland Hind quldeninin bir versiyasını əvəz etdi. İlk illərdə rupiya, digər valyutalarla birlikdə istifadə edildi, hollandların təqdim etdiyi quldenin yeni bir versiyası da daxil idi. Riau adaları və Yeni Qvineyanın İndoneziya yarısı (İrian Barat) keçmişdə rupiyanın öz variantlarına sahib idilər, lakin bunlar 19641971-ci illərdə müvafiq olaraq milli rupiyaya daxil edilmişdir.

Redenominasiya[redaktə | əsas redaktə]

Rupiyanı redenominasiya (dövriyyə valyutasında istifadə olunan əskinas sikkələrinin nominal dəyərinin dəyişdirilməsi prosesi) etmək üçün uzun müddətdir davam edən təklif hələ rəsmi qanunvericilik baxışı almamışdır. 2010-cu ildən bəri İndoneziya Bankı İndoneziyanın valyuta səlahiyyətlisi olaraq bir neçə dəfə valyutanın son üç sıfırının aradan qaldırılmasını əməliyyatın dəyərinə təsir etməyəcəyini söyləyərək əməliyyatların aparılmasını asanlaşdırmağa çağırdı. 2015-ci ildə hökumət Nümayəndələr Palatasına rupiyanın yenidən təyinetmə qanun layihəsini təqdim etdi, lakin hələ müzakirə olunmadı. 2017-ci ildə Bank İndoneziyanın qubernatoru Aqus Martovardoco çağırışı təkrarladı, yenidən planlaşdırma dərhal başlasa prosesin 2024 və ya 2025-ci ilə qədər tamamlanacağını söylədi.[2]

Banknotlar
Hazırda Dəyişməyi planlaşdırdı
100.000 100
50.000 50
20.000 20
10.000 10
5.000 5
2.000 2
1.000 1
Sikkələr
Hazırda Dəyişməyi planlaşdırdı
500 50¢
200 20¢
100 10¢

Mövcud hüquqi tender[redaktə | əsas redaktə]

Hazırkı rupiya 100 rupiyadək 1000 rupiyadək olan sikkələrdən (1 rupiya rəsmi qanuni tenderdir, lakin təsirsizdir və tirajlanmır) və 1000 rupiyadan 100.000 rupiyadək olan əskinaslardan ibarətdir. 14.294.50 rupiya dəyərində 1 ABŞ dolları ilə (13 İyun 2019, 12.00 UTC) İndoneziyanın ən böyük banknotu, təxminən $ 7.00 dəyərindədir.

Sikkələr[redaktə | əsas redaktə]

Hal-hazırda dövriyyədə iki seriyalı sikkələr var: alüminium, bürünc və nikel sikkələr 1991 və 2010-cu illər arasında 50, 100, 200, 500 və 1000 rupiyadır. Köhnə pullar seriyası getdikcə yoxa çıxır. Kiçik denominasiya sikkələrinin aşağı dəyəri və ümumi çatışmazlığı (50 rupiyadan aşağı), supermarket və mağazalardakı son bir neçə rupiya əvəzinə (ya da aşağıya) yuvarlanması adi haldır.[3] İndoneziyanın milli qəhrəmanlarının yer aldığı yeni pul nişanları 2016-cı ildə 100, 200, 500 və 1000 rupiya nominasiyalarında buraxıldı.

İndoneziya rupiya sikkələri[4]
Şəkil Dəyər Seriya Diametr Qalınlığı Çəki Material Zahiri tərəfi Əksi Mövcudluq
IDR 50 Koin.JPG Rp 50 1999 20 mm 2 mm 1.36 q Alüminium Qaruda Pançasila Qara rəngli Oriole quşu və sikkə dəyəri Çox aşağı
IDR 100 Koin.JPG Rp 100 1999 23 mm 2 mm 1.79 q Xurma kakadu quşu və sikkə dəyəri Yüksək
IDR 200 Koin.JPG Rp 200 2003 25 mm 2.3 mm 2.38 q Bali mina quşu və sikkə dəyəri
IDR 500 Koin 3.JPG Rp 500 1991 24 mm 1.8 mm 5.29 q Alüminium-bronz Yasəmən çiçəyi və sikkə dəyəri aşağı
IDR 500 Koin 2.JPG 1997 1.83 mm 5.34 q aşağı
IDR 500 Koin.JPG 2003 27 mm 2.5 mm 3.1 q Alüminium Yüksək
IDR 1000 Koin 2.JPG Rp 1,000 1993 26 mm 2 mm 8.6 q Bi-metal, nikel və alüminium bürünc Xurma ağacı və sikkə dəyəri Çox aşağı
IDR 1000 Koin.JPG 2010 24.15 mm 1.6 mm 4.5 q Nikel örtüklü polad Qaruda Pançasila və sikkə dəyəri Anqlunq və Qedunq Yüksək (tirajı 719 milyondur)[Mənbə göstərin]

Əskinaslar[redaktə | əsas redaktə]

Rupiya əskinaslarında ümumiyyətlə İndoneziya Milli Qəhrəmanları yer alır. Burada Pattimura (Tomas Matulesi) köhnə 1000 rupiyalıq əskinasda nümayiş olunur.

İndoneziyada dövriyyəyə buraxılan əskinaslar 2000 (1000 rupiya), 2001 (5000 rupiya), 2004 (20.000 və 100.000 rupiya), 2005 (10.000 və 50.000 rupiya), 2009 (2000 rupiyanın yeni nominası), 2010 (tarixin yenidən işlənmiş versiyası) 10.000 rupiya) və 2011 (20.000, 50.000 və 100.000 rupiyanın yenidən işlənmiş versiyaları). 1998-1999-cu illər qeydləri 31 dekabr 2008-ci ildən bəri qanuni bir tender deyildi (lakin Bank İndoneziyada 30 dekabr 2018-ci ilə qədər dəyişdirilə bilər). Əvvəlki qeydlər, təhlükəsizlik xüsusiyyətlərinin olmaması və Suxarto rejimi ilə əlaqələndirilməməsi səbəbindən artıq qanuni bir tender deyil , lakin 20 avqust 2010-cu ilədək Bank İndoneziya ofislərində mübadilə edilə bilər.[5]

Ən kiçik cari not təxminən 0.07 ABŞ dolları dəyərində olduğundan, hətta avtobus tarifləri kimi kiçik əməliyyatlar da notlarla aparılır və 1000 rupiya sikkəsi 1000 rupiya notundan daha çox olur. Hökumət əvvəlcə bunun dəyişəcəyini elan etdi, 2000 rupiya not ilə 1000 rupiyanı, bu məzmunu bir sikkə ilə əvəz etdi.[6] Uzun bir gecikmədən sonra bu təklifə yenidən baxıldı ki, 9 iyul 2009-cu il tarixində BI (Bank İndoneziya) tərəfindən 2000 rupiya əskinaslar buraxıldı və 10 iyul 2009-cu il tarixdən etibarən qanuni ödəmə kimi dövriyyəyə buraxılan əskinaslar [7] 1000 rupiya notu çıxarmadan edildi.

1000 rupiyadan aşağı olan (köhnə seriya) notların aşağı dəyəri, artıq dövriyyə edilməməsinə baxmayaraq, bəziləri bank sistemindən kənarda aşağı "uang pasar" (eynən bazar pulu) olduğu üçün getdikcə qeyri-rəsmi əməliyyatlarda daha aşağı vəziyyətdə istifadə olunur.

Prezidentin 5 sentyabr 2016-cı il tarixli 31 nömrəli Fərmanından sonra Bank İndoneziya milli qəhrəmanların yer aldığı yeddi yeni əskinas dizaynını təqdim etdi: [8]

2016 İndoneziya Rupiyası "Milli Qəhrəmanlar" Seriyası
Şəkil Dəyər Əsas rəng Təsvir Buraxılış tarixi
Qarşı Əks Qarşı Əks
Indonesia 2016 1000r o.jpg Indonesia 2016 1000r r.jpg Rp 1,000 Sarı-Boz Cut Nyak Meutia Tifa rəqsi və Banda Neira 19 dekabr 2016
Indonesia 2016 2000r o.jpg Indonesia 2016 2000r r.jpg Rp 2,000 Boz Məhəmməd Husni Tamrin Pirinq rəqsi və Sianok Canyon 19 dekabr 2016
Indonesia 2016 5000r o.jpg Indonesia 2016 5000r r.jpg Rp 5,000 Açıq-qəhvəyi İdham Xalid Qambyonq rəqsi və Bromo dağı 19 dekabr 2016
Indonesia 2016 10000r o.jpg Indonesia 2016 10000r r.jpg Rp 10,000 Bənövşəyi Frans Kaisiepo Pakarena rəqsi və Vakatobi Milli Parkı 19 dekabr 2016
Indonesia 2016 20000r o.jpg Indonesia 2016 20000r r.jpg Rp 20,000 Yaşıl Sam Ratulanqi Qonq rəqsi və Deravan adaları 19 dekabr 2016
Indonesia 2016 50000r o.jpg Indonesia 2016 50000r r.jpg Rp 50,000 Mavi Cuanda Kartavidcaya Leqonq rəqsi və Komodo Milli Parkı 19 dekabr 2016
Indonesia 2016 100000IDR.jpg Indonesia 2016 100000r r.jpg Rp 100,000 Qırmızı SukarnoMəhəmməd Hatta Topenq Betavi rəqsi və Raca Ampat adaları 19 dekabr 2016

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. https://www.independent.co.uk/money/how-the-worlds-currencies-got-their-names-a6939431.html
  2. It is time for rupiah redenomination, central bank says, Jakarta Post, 30 May 2017
  3. Bank to redenominate rupiah Arxivləşdirilib 7 avqust 2010 at the Wayback Machine
  4. Instrumen Tunai. Bank Indonesia
  5. Bank Indonesia says Suharto banknotes invalid from Aug. 21 | Asian Economic News | Find Articles at BNET. Findarticles.com. Retrieved on 28 July 2011.
  6. News. Jawaban.Com (3 March 2008). Retrieved on 2011-07-28.
  7. Siaran Pers No.11/ 19 /PSHM/Humas – Bank Sentral Republik Indonesia. Bi.go.id (9 July 2009). Retrieved on 2011-07-28.
  8. "BI to Issue New Print Banknotes, Mint Coins with Heroes Images".

Xarici linklər[redaktə | əsas redaktə]