İvan Serov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox military.png
İvan Serov
Fotoqrafiya
Doğum tarixi
13 avqust 1905(1905-08-13)
Doğum yeri Voloqda quberniyası, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 1 iyul 1990 (84 yaşında)
Vəfat yeri Moskva, SSRİ
Vətəndaşlıq Flag of Russia.svg Rusiya İmperiyası
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic.svg RSFSR
Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Mənsubiyyəti rus
RütbəOrdu generalı
Komandanlıq edibSSRİ Dövlət Təhlükəsizlik KomitəsiMain Intelligence Directorate (Soviet Union)
Döyüşlərİkinci dünya müharibəsi
TəltifləriSovet İttifaqı Qəhrəmanı
"Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeniSuvorov ordeni "Leninqradın müdafiəsi uğrunda" medalı "Stalinqradın müdafiəsi uğrunda" medalı "Moskvanın müdafiəsi uğrunda" medalı "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 20 illiyi" yubiley medalı "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illiyi" yubiley medalı "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 40 illiyi" yubiley medalı "Berlinin alınmasına görə" medalı "Varşavanın azad edilməsinə görə" medalı "Sovet Ordu və Donanmasının 30 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 40 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 50 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 60 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 70 illiyi" yubiley medalı "Moskvanın 800 illik xatirəsinə" medalı "Leninqradın 250 illik xatirəsinə" medalı
İmza
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

İvan Aleksandroviç Serov (rus. Ивáн Алексáндрович Серóв, 13 avqust 1905 – 1 iyul 1990) Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, Ordu generalı, Sovet təhlükəsizlik və kəşfiyyat xidmətinin görkəmli lideri, SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin (1954-1958) və Baş Kəşfiyyat İdarəsinin (1958-1963) komandanı. O, Lavrenti Beriyanın rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərən NKVD-də komissar müavini vəzifəsində xidmət etmiş, İosif Stalinin ölümündən sonra baş verən siyasi mübarizələr zamanı əsas rol oynamışdır. Serov MərkəziŞərqi Avropada gizli polis qüvvələrinin yaradılmasında və 1958-ci ildə baş verən Macar inqilabının yatırılmasında mühüm rol oynamışdır.[1]

Serov həm siyasi kəşfiyyat idarəsi (KQB), həm də hərbi kəşfiyyat idarəsinə (QRU) rəhbərlik etmiş şəxs olaraq adını Sovet və rus tarixinə yazmışdır.

Erkən yaşları və hərbi karyerası[redaktə | əsas redaktə]

Serov 13 avqust 1905-ci ildə Rusiya İmperiyasının Voloqda quberniyasında yerləşən Sokolski rayonunda etnik rus ailəsində anadan olmuşdur.[2] Rusiyada əsas dəyişikliklər də onun uşaqlıq illərinə təsadüf etmiş və 1917-ci ilin noyabrında Bolşevik inqilabı ilə bu dəyişikliklər öz kuliminasiya nöqtəsinə çatmışdır. 1923-cü ildə 18 yaşı olarkən Qırmızı Ordu sıralarına daxil olmuş, 1926-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına üzv olmuş, 1928-ci ildə isə Leninqradda yerləşən Artilleriya Zabitləri Məktəbini uğurla başa vurmuşdur.[3] Onun hərbi karyerasında əsas addımı Frunze Hərbi Akademiyasınından məzun olması hesab edilir.[4] Serov 1939-cu ildə NKVD-yə daxil olmuşdur.

İkinci dünya müharibəsində iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

Serov 1939-cu ildə NKVD-nin Ukrayna Komissarlığında fəaliyyətə başlamış və İkinci dünya müharibəsi zamanı Sovet gizli polisinin tərkibində çox vacib rol oynamış, 1941-ci ildə çeçenlərin və Baltik dövlətlərində yaşayan yerli əhalinin deportasiya olunmasında iştirak etmişdir.

1939-cu ildən 1941-ci ilə qədər NKVD-nin Ukrayna Komissarlığında işləyən Serov, İngiltərənin "Time" jurnalı tərəfindən Ukraynada yüz minlərlə insanın ölümünün əsas səbəbkarı kimi təqdim olunmuşdur.[5] Serov Ukraynada özünü "Ukraynanın cəlladı" adlandıran Nikita Xruşşovla birlikdə işləmişdir.[6]

O, həmçinin Baltik dövlətləri və Polşadan əhalinin deportasiya olunmasının koordinasiya məsələlərinə cavabdeh olmuş, Katın qırğını zamanı isə bu qırğında iştirak etmiş yüksək rütbəli şəxslər sırasında olmuşdur.[7]

1941-ci ildə bütün NKVD üzrə komissar müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, bu vəzifədə olarkən Beriyanın rəhbərliyi altında Qafqaz əhalisinin deportasiya olunması və krım tatarlarının Krım yarımadasından qovulmasında da iştirak etmişdir.

Serov 1956-cı ilə qədər Polşa İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyində əsas Sovet məsləhətçisi kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Erwin A Schmidl, Laszlo Ritter, Peter Dennis, The Hungarian Revolution 1956, 2006
  2. [1]
  3. Jeanne Vronskaya, Vladimir Chuguev, A biographical dictionary of the Soviet Union 1917-1988, 1989
  4. H.W. Wilson Company, Current biography yearbook, vol 17, 1957
  5. "The Shadow of Ivan Serov": Time, 3 dekabr 1956.
  6. BBC h2g2: The Union of Soviet Socialist Republics
  7. "Dropping the Cop": Time, 22 dekabr 1958.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda İvan Serov ilə əlaqəli mediafayllar var.