Əzizə Həsənova

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əzizə Həsənova
azərb. Həsənova Əzizə Rəsul qızı
Əzizə Həsənova.png
Doğum tarixi 25 oktyabr 1960 (1960-10-25) (58 yaş)
Doğum yeri Gülablı k, Ağdam r
Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR
Vətəndaşlıq Azərbaycanlı
Milliyyəti Azərbaycanlı
Elm sahəsi Astrofizika və ulduz astronomiyası
İş yeri Nəsrəddin Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası
Elmi dərəcəsi Fizika-riyaziyyat elmləri üzrə fəlsəfə doktoru
Alma mater Azərbaycan Dövlət Universiteti
Təhsili BDU

Əzizə Rəsul qızı Həsənova, 25 oktyabr 1960-cı ildə Azərbaycan Respublikası Ağdam rayonu Gülablı kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1967-ci ildə həmin kəndin “Qurban Primov” adına məktəbinin 1–ci sinfinə daxil olmuş, 1977- ci ildə həmin məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirib BDU – nun fizika fakultəsinə daxil olmuşdur. 1982- ci ildə universiteti astrofizika ixtisası üzrə bitirərək təyinatla AMEA N. Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasında elmi fəaliyyətə başlamışdır.

1982 – 1983 – cü illərdə keçmiş SSRİ EA Krım Astrofizika Rəsədxanasında akademik A.A.Boyarçukun rəhbərliyi ilə praktik astrofizika sahəsində təcrübə keçmişdir.[1]

20.02.1984 – cü ildə kiçik elmi işçi, 15.03.2002 – ci ildən elmi işçi, 23.11.2007 – ci ildən böyük elmi işçi və 13.05.2011-ci ildən etibarən isə aparıcı elmi işçi kimi fəaliyyət göstərir.

Bu illər ərzində ŞAR – ın 2m teleskopunda A və F tipli ifratnəhəng ulduzların, o cümlədən Qalaktikanın kimyəvi təkamülünün öyrənilməsində mühüm yer tutan və yüksək enlikdə yerləşən, ifratnəhəng 89 Her ulduzunun müntəzəm müşahidələrini aparmış və bu obyektin tədqiqi sahəsində bir sıra yeni maraqlı elmi nəticələr əldə etmişdir. Hal-hazırda ŞAR – ın 2m teleskopunda quraşdırılmış müasir işıq qəbulediciləri vasitəsi ilə elmi – tədqiqat işlərimi davam etdirir.[1]

Bir sıra MDB ölkələrinin alimləri ilə elmi əlaqələr qurmuş, onlarla əməkdaşlıq edir. Elmi nəticələr ŞAR – ın seminarlarında, BDU – nun Astrofizika kafedrasında, müxtəlif konfranslarda, Ukraynanın Krım Rəsədxanasında, 1-5 iyulda Moskvada Beynəlxalq “ Astronomiya cəmiyyəti ” tərəfindən keçirilən “ Astronomiya və astrofizika XXI əsrin başlanğıcında ” elmi konfransında, həmçinin Ukraynada – Kirovqradda keçirilən beynəlxalq konfransda müzakirə edilmişdir.

15 oktyabr 2005-ci ildə 01.03.02 – “astrofizika, radioastronomiya” ixtisası üzrə “A və F ifratnəhəng ulduz atmosferlərinin spektrofotometrik tədqiqi” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edib, fizika – riyaziyyat elmləri namizədi elmi dərəcəsi diplomunu almışdır.

28 mart 2016-cı il Əzizə Rəsul q. Həsənovaya astrofizika və ulduz astronomiyası ixtisası üzrə DOSENT elmi adı verilmişdir.

49 elmi məqalənin müəllifidir. Bu məqalələr keçmiş SSRİ və Respublika elmi jurnallarında nəşr olunmuşdur. ŞAR – ın ictimai həyatında fəal iştirak edir. HT bürosunun üzvü, həmçinin ŞAR-da fəaliyyət göstərən dissertasiya şurasının elmi katibidir.[1]

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Əzizə Rəsul q. Həsənova, Qalaktika müstəvisində və yüksək enlikdə yerləşən nəhəng və ifratnəhəng ulduzların müşahidəsi və onların atmosferlərində baş verən qeyri-stasionar proseslərin fiziki təbiətinin aydınlaşdırılması, bu tip ulduz atmosferlərinin fiziki və fundamental parametrlərinin, həmçinin kimyəvi tərkibinin təyin olunması və təkamül xüsusiyyətlərinin tədqiqi ilə məşğuldur.

Ə.R. Həsənova 15 oktyabr 2005-ci ildə 01.03.02 – “astrofizika, radioastronomiya” ixtisası üzrə “A və F ifratnəhəng ulduz atmosferlərinin spektrofotometrik tədqiqi” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmiş və fizika-riyaziyyat elmləri namizədi elmi dərəcəsi diplomunu almışdır.

O, yeni işıqqəbuledicilərinin - CCD matrislərinin tətbiqi ilə alınmış spektrlərin işlənməsi metodikasının təkmilləşdirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir. Ə.R.Həsənova B, A və F tipli ifratnəhəng ulduzların spektral tədqiqi sahəsində aparıcı mütəxəssisdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiysı 28 mart 2016-cı il tarixli qərarı ilə Əzizə Rəsul q. Həsənovaya astrofizika və ulduz astronomiyası ixtisası üzrə DOSENT elmi adı verilmişdir.[1]

Əsas elmi nailiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Qalaktika müstəvisində və yüksək Qalaktik enliklərdə yerləşən seçilmiş ifratnəhəng ulduzların fiziki parametrləri təyin edilmiş, bu ifratnəhənglərin kimyəvi tərkibinin fərqli olduğu aşkar edilmiş, onların mümkün genetik əlaqələri araşdırılmışdır. Model üsulu ilə 89 Her, φ Cas, ν Her, α Lyr, γ Gem ulduzlarının atmosfer parametrləri və kimyəvi tərkibi təyin edilmişdir.
  • İlk dəfə tapılmışdır ki, 89 Her ulduzu spektrində müşahidə olunan Ha xətti profilində udulma komponentlərinin şüa sürətləri, udulma və şüalanma komponentlərinin ekvivalent enləri, həmçinin ulduzun parlaqlığı 283 günlük periodla sinxron olaraq dəyişir. Alınmış bu nəticələr ulduzun qoşalığı haqqında olan fərziyyələrlə tamamilə üst-üstə düşür. [1]

Seçilmiş elmi əsərlərinin adları[redaktə | əsas redaktə]

  • С.Q.Зейналов, А.М.Халилов, А.Р.Гасанова Спектроскопическое исследование сверхгиганта 89 Геркулеса //Киев (Украина), Кинематика и физика небесных тел, 1988, т.4, №5, с.19-24.
  • А.М.Халилов, З.А.Самедов, А.Р.Гасанова, Исследование сверхгиганта 89 Her //Москва (РФ) Астрономический журнал, 2008, т.85, № 10, с.940-945.
  • А.Р.Гасанова, А.М.Халилов, Я.М.Магеррамов,
  • Исследование спектральных линий Hα и дублета натрия NaD в спектре звезды post-AGB  HD161796 //Kинематика и физика небесных тел, 2014, т.30, № 6, с.41-52.

Pedaqoji fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Bakı Dövlət Universiteti

Digər fəaliyyəti [redaktə | əsas redaktə]

N.Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının nəzdində olan FD.01.241 Dissertasiya Şurasının Elmi katibi,

Həmkarlar Təşkilatı bürosunun üzvü.[1]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 http://www.science.gov.az/forms/doktora-filosofii-shamahinskoy-astrofizicheskoy-observatorii/2779