AMEA Geologiya və Geofizika İnstitutu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Infobox museum pictogram.png
AMEA Geologiya və Geofizika İnstitutu
GGİ
AMEA GGİ-in loqosu.jpg
Növü elmi-tədqiqat institutu
Yaranma tarixi 1938
Mərkəzi Bakı, Azərbaycan
Sədriakademik Akif Əlizadə
http://gia.az

Geologiya və Geofizika İnstitutuAzərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının strukturuna daxil olan elmi tədqiqat institutu.

İnstitut haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Yer qabığı və mantiyanın quruluşu və inkişafının, Azərbaycan ərazisində müxtəlif faydalı qazıntı yataqlarının əmələ gəlməsi və yerləşməsi qanunauyğunluqlarının kompleks geoloji-geofiziki öyrənilməsi

Elmi tədqiqatların əsas istiqamətləri:[redaktə | əsas redaktə]

  1. Neft və qazın geologiyası və geokimyası
  2. Petrologiya və Metallogeniya
  3. Regional geologiya
  4. Yer fizikası
  5. Neft və qaz yataqlarının işlənilməsinin nəzəriyyəsi və praktikası

İnstitutun strukturuna 26 elmi-tədqiqat şöbəsi, Ümumdünya nüvə sınaqlarının aparılmasının ləğvi haqqında Preparativ Komitə Təşkilatının təşəbbüsü ilə 2003-cü ildə yaranan Azərbaycan Milli Məlumatlar Mərkəzi, Elmi cihaz və avadanlıqlardan kollektiv istifadə mərkəzi, H.Zərdabi adına Təbiət-Tarix Muzeyi daxildir. İnstitutda 533 əməkdaş işləyir, onlardan 5 nəfər AMEA-nın akademiki, 9 nəfər AMEA-nın müxbir üzvü, 41 nəfər elmlər doktoru, 89 nəfər elmlər namizədi, 10 nəfər fəlsəfə doktorudur.

Son beş ildə təşkilatın əldə etdiyi elmi nəticələr[redaktə | əsas redaktə]

Xəzər regionunun fanerozoy çöküntülərində karbohidrogen ehtiyatları miqdarının paylanma xəritəsi, Azərbaycan neftləri atlası, Xəzər dənizinin kompleks xəritəsi, Azərbaycanın və Avroasiyanın litoloji-paleocoğrafi xəritələri, Azərbaycanın yeni geoloji xəritəsi tərtib edilmişdir. Azərbaycanın geoloji çöküntüləri üçün radiogeoxronoloji şkala düzəldilmiş, Bakı ərazisinin seysmik mikrorayonlaşdırılmasının əsası işlənib hazırlanmışdır. 650-ci ildən 1999-cu ilə qədər Azərbaycanda baş vermiş zəlzələlərin kataloqu tərtib edilmişdir.

Təşkilatın tarixi haqqında[redaktə | əsas redaktə]

1926-cı ildə Azərbaycanın tədqiq olunması və öyrənilməsi cəmiyyəti yaradılmışdır (geologiya və geofizika sahəsində tədqiqatlar daxil olmaqla).

1932-ci ildə bu cəmiyyətin bazasında SSRİ Elmlər Akademiyasının Zaqafqaziya filialının Azərbaycan şöbəsi (EAZDAzŞ) təşkil edilmişdir.

1935-ci ildə EAZFAzŞ bir sıra institutlar ilə və o cümlədən Geologiya sektoru ilə birlikdə SSRİ-in Elmlər Akademiyasının Azərbaycan filialına çevrilmişdir.

1938-ci ildə Azərbaycanın görkəmli alimləri - Ş.A.Əzizbəyov, M.A.Qaşqay, Ə.A.Yaqubovun təklifi və SSRİ EA-nın yardımı ilə müstəqil elmi-tədqiqat idarəsinə - Geologiya İnstitutuna çevrilmişdir (Geologiya İnstitutunun təşkil edilməsinin rəsmi tarixi).

2003-cü ildə Geologiya İnstitutu və Dərin neftqaz yataqları problemləri institutunun (DNQYPİ) bazasında Azərbaycan MEA Geologiya İnstitutu yaradıldı.[1]

2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə Geologiya İnstitutu Geologiya və Geofizika İnstitutu adlandırıldı.

İnstitutun yaranması və inkişaf Azərbaycanda neft və qaz sənayesinin sürətli inkişafı ilə eyni vaxta düşdü. İnstitutun qurulmasında və inkişafında məşhur rus alimləri İ.M.Qubkin, D.B.Qolubyatnikov, Vladimir Boqaçyov, N.B.Vasseviç, V.V.Veber, A.V.Vinaqradov, S.A.Kovalevskiy, D.V.Nalivkin, E.F.Savarenskiy, J.V.Rizniçenko, M.A.Sadovskiy, Vladimir Tixomirov, B.S.Sokolov, Viktor Xain və s. böyük rolu olub.

Yarandığı müddətdən indiyə qədər İnstituta: professor Məmməd Ağabəyov (1938-1943), akademik Qambay Əlizadə (1943-1945), akademik Əzəl Sultanov (1945-1949;1958-1970), Azərbaycan EA müxbir üzvü Əbdül Əliyev (1949-1951), g.-m.e.n. A.S.Bayramov (1951-1954), akademik Şəfayət Mehdiyev (1954-1958), professor Ənvər Əlixanov (1970-1976) rəhbərlik etmişlər. 1976-cı ildən İnstituta akademik Akif Əlizadə rəhbərlik edir.

Geologiya və Geofizika İnstitutu mövcud olduğu illərdə respublika ərazisinin geoloji quruluşunun öyrənilməsi, Azərbaycanın mineral-xammal bazasının yaradılması və möhkəmləndirilməsi üzrə fundamental və tətbiqi məsələlərin həyata keçirilməsində başlıca rol oynayan elmi-geoloji fikir mərkəzinə çevrilmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. science.gov.az Geologiya və Geofizika İnstitutu

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]