Aleksey Yavlenski

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Alexej von Jawlensky (selfportrait).jpeg

Alexej von Jawlensky (rus. Алексей Георгиевич Явленский) (25 Mart 1864 Torschok, Rusiya- 15 Mart 1941 Visbaden, Almaniya)- rus əsilli rəssam.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Jawlensky altı uşaqlı ailənin beşinci oğludur. Polkovnik olan atası Georgi Nikiforowitsch Jawlenski, Alexej 18 yaşında olanda ölmüşdür. Anası Alexandra Petrowa Medwedewa atasının ikinci həyat yoldaşı idi. 16 yaşı olanda ailesi ile birlikde Moskva da yaşayırdı. Zabit olmaq istəsədə, rəssamlığa olan sevgisini kəşf etdi. Zabit olaraq Sankt-Peterburqa təyin edildi. 1889-cu ildən 1896-cı ilə qədər ziyarət etdiyi Sankt-Peterburq Rus İncəsənət Akademiyasında İlya Repinin şagirdi oldu. İlya Repin Jawlenskyi İvan Siskin, Konstantin Korovin, Vasilij Surikov, Valentin Serov- kimi rəssamlar ilə tanış etdi. 1891-ci ildə Jawlensky Repinin özəl şagirdlərindən Marianne von Werefkin ile tanış oldu. Tanış olduqlarında Marianne Jawlenskydən dörd yaş böyükdü və realizm rəssamı olaraq tanınmışdı. 1896-1897 illərdə Jawlensky bütün zamanını rəssamlığa həsr etmək üçün baş leytenantlıqdan ayrılmış və Marianne von Werefkin və dostu Helene Nesnakomoff ile bərabər Münhenə köçdülər. Helene Nasnakoffu 1895-ci ildə Helene 14 yaşında olanda Werefkinin ailəsini ziyarət etdiyində tanımışdır. 1922-ci ildə Helene ilə evlənmişdir. Münhendə Anton Azbenin məktəbində Wassily Kandinsky ilə tanış oldu.

1909-cu ildə Jawlensky Wassily Kandinsky, Adolf Erbsloh, Gabriele Munter, Marianne von Werefkin və başqa rəssamlarla bərabər rəssamlar birliyi "Neue Kunstlervereinigung Munchen"i qurdular. Bu birlikdə Kandinsky və Franz Marcın qurduğu və Jawlenskynin qatıldığı "Der Blaue Reiter"in fikirlərini inkişaf etmişdi. Jawlensky və birliyin başqa rəssamları rəsimlərini sərgiləyirdilər. Bu sərgilərdən biri 1912-ci ildə "Munhen Galerisi Hans Golts"da olmuşdu.

1914-cü ildə Jawlensky Almaniyanı tərk etmək məcburiyyətində qaldığı üçün Cenevrə Gölünün yaxınında olan İsveçrə əyaləti Saint-Prexe köçdü. İsveçrədə "Variationen über ein landschaftliches Thema" adlı işinə başladı və rəsim silsilələri rəngləməyə başlamış oldu. Sağlamlıq səbəblərindən 1918-ci ildə Ascona köçdü və 1921-ci ildə Visbadendə qalmaq üçün orada bir sanatoriyada qaldı. Visbadendə kalleksiyaçı Heinrich Kirchhoff ilə qarşılaşdı. Kirchhoff Jawleskyə dəstək oldu. 1924-cü ildə Wassily Kandinsky, Paul Klee və Lyonel Feininger ilə bərabər "Blaue Vier" adlı rəssamlar qurubu qurdu. Bu qurub rəsimlərini AlmaniyadaABŞ-da sərgilədi. 1929-cu ildə bədənində Polyarthritis xəstəliyinden ifliclər başladı.1938-ci ildə bədəninin hamısı iflic olduğundan rəssamlığı buraxmaq məcburiyyətində qaldı. 1934-cü ildə Jawlenskyə Alman vətəndaşlığı verilməsinə baxmayaraq, 1937-ci ildə Almaniyada 72 əsəri "Entartete Kunst" olaraq əl qoyuldu və bunlardan bəziləri "Entartete Kunst" sərgisinə çıxarıldı.

Jawlensky 1941-ci ildə öldü, Visbadenin Rus Ortodoks məzarlığına dəfn olundu.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Jawlenskynin ilk işlərinin stili realizm idi. Realizm stilini 1900-cü ildə Münhenə köçəndə buraxdı və stilini Ander Zornun şimal impressionizmdən təsirlənərək dəyişdirdi. Jawlenskynin bu stilini göstərən rəsimlərindən biri 1901-ci ildə çəkdiyi "Helene im spanischen Kostüm".

Jawlensky Werefkin ilə bərabər cox ölkə gəzirdi, ən çoxda Fransaya gedirdi. Fransada Fovizm sənəti ilə məşğul olardı. O zamanlar çəkdiyi əsərlərini oktyabr 1905-ci ildə Parisdə "Salon d'automne"də sərgilədi. Bu əsərlərin arasında Brötanda 1905-ci ildə çəkdiyi "Der Bucklige" tablosu var idi. Jawlenskynin o zamanki rəsimlərinin rəngləri Matisse xatırlatsada, boyama üsulu van Goghdan təsirlənmişdi.

Birinci Dünya Müharibəsinin başlanğıcıyla Jawlenskynin yaradıcılıq dövrüdə bitmiş oldu. İsveçrədə sürgündə olanda serilər hazırlayan ilk rəssamlardan oldu. Birinci serisinin adını "Variationen" qoydu. Bu seriden 1914-cü ildən 1921-ci ilə qədər yüzlərcə rəsim boyadı. Məsələn eyni mənzərəyi rəngləri və görüş istiqamətini dəyişdirib bir neçə dəfə boyadı. İsveçrədən geri gəlmədən "Mystische Köpfe" və "Heiligengesichte" serilərinə başladı. "Abstrakte Köpfe" serisinə 1918-ci ilinin əvvəlində, Visbadene köçdükdən sonra başladı və 1933-cü ilə qədər dəvam etdi.

Jawlensky 1934-cü ildən sonra boyadığı yüz resimlərini soyutlaşdırdı və bu əsərlərinin adını "Meditationen" qoydu. Bu işlərində rəngdən kobud istifadəsinin səbəbi Jawlenskynin artrit xəstəliyindən əllərini sərbəst istifadə edə bilməməsi idi. Bu xəstəliyinin nəticəsində Jawlensky gedərək daha da iflic oldu və sonunda 1938-ci ildə rəsim çəkməkdən imtina etmək məcburiyyətində qaldı.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]