Anni Fişer

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Anni Fişer
mac. Fischer Annie
Fischer Annie zongoraművész.tif
Sənətçi məlumatları
Doğum tarixi 5 iyul 1914(1914-07-05)
Doğum yeri Budapeşt, Avstriya-Macarıstan
Vəfat tarixi 10 aprel 1995 (80 yaşında)
Vəfat yeri Budapeşt, Macarıstan
Dəfn yeri Farkaşreti qəbiristanlığı
Vətəndaşlığı Flag of Hungary.svg Macarıstan
Mənşə yəhudi
Peşələri pianoçu
pedaqoq

Musiqi aləti fortepiano
Təhsili
Mükafatları "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ)  — 1974
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Anni Fişer (mac. Fischer Annie; 5 iyul 1914, Budapeşt — 10 aprel 1995, Budapeşt) — yəhudi əsilli macar pianoçusu. Təsirli ifası, "danışan", canlı səsləri, nəfis özünəməxsusluğu ilə daha da məşhurlaşmışdır.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Anni Fişer 5 iyul 1914-cü ildə anadan olmuşdur. 1922-ci ildə, 8 yaşında ikən Budapeştdə Bethovenin 1 saylı konsertini ifa etmişdir. Ferens List Musiqi Akademiyasında tanınmış pianoçular Arnold Sekey və Ernst fon Donanyinin sinfində təhsil almışdır. 1933-cü ildə Ferens List adına 1-ci Beynəlxalq Müsabiqənin qalibi olmuşdur. 1940-cı ildə Macarıstan Berlin-Roma-Tokio oxu ölkələrinin ittifaqına qoşularkən həyat yoldaşı ilə birlikdə İsveçə qaçmış və 1946-cı ildə yenidən Budapeştə qayıtmışdır. Ferens List Musiqi Akademiyasında dərs demiş, 1965-ci ildə isə professor adına layiq görülmüşdür.

1926-cı ildə etibarən konsertlər vermişdir. Tamaşaçılar həmişə pianoçunu böyük şövqlə qarşılayır və hətta onun çıxışlarını Svyatoslav Rixterin ifasına bənzədirdilər. Fişerin əsas repertuarını Mosart, Bethoven, ŞubertŞuman kimi bəstəkarlar təşkil edirdi. Lakin pianoçu həmin sıraya List, Bartok, Koday kimi həmvətənlərinin də əsərlərini əlavə etmişdi. Avropa ölkələrində ABŞ-da, Kanadada, SSRİ-də qastrol proqramları ilə çıxış etmişdir.

Verdiyi konsertlər zamanı yazılmış bütün səsyazmaların buraxılışına qəti surətdə etirazını bildirmişdir. Fişer fikrini izah edərək, həmin səsyazmaların orijinal ifanın mükəmməlliyini əks etdirmədiyini əsas gətirirdi. Digər tərəfdən, studiya yazılışının da əleyhinə çıxırdı. Pianoçunun fikrincə canlı tamaşaçı kütləsi olmadan istənilən ifa edilmiş əsər qeyri-təbiilik nümunəsidir. Eyni zamanda, 1977-ci ildən etibarən Bethovenin bütün sonataları üzərində çalışaraq, həyatının 15 ilini studiya işinə sərf etmişdir. Bu silsilə Fişerin sağlığında işıq üzü görməsə də, sonradan yüksək qiymətləndirilmişdir.

Anni Fişer 10 aprel 1995-ci ildə vəfat etmiş və Farkaşreti qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.[1]

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

  • Həyat yoldaşı (1937-ci ildən) — Alador Tot (18981968), musiqişünas, tənqidçi.

Rəylər[redaktə | əsas redaktə]

Sovet musiqişünasları Yakov Platek və Lev Qriqoryevin fikrincə, "onun interpretasiyasının hər bir müxtəlifliyini güclü həyatverici qüvvə və nikbinlik birləşdirir. Bu o demək deyil ki, Anni Fişer dramatizmdən, kəskin təzadlardan və dərin həyəcanlardan uzaqdır. Əksinə, məhz musiqidə, bütöv romantik yüksəliş və böyük ehtiraslar sona qədər onun istedadını meydana çıxarır. Lakin bununla yanaşı, musiqiçinin ifasında daima fəal, iradi, təşkilati başlanğıc, özündə fərdiliyi əks etdirən hansısa "müsbət enerji" mövcuddur".[2]

Xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

2014-cü ilin aprelində Macarıstan Dövlət Opera Teatrında Anni Fişerin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə konsert təşkil edilmişdir.[3].

Mükafatlar[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Annie Fischer" (ing.). Find a Grave.
  2. Григорьев Л., Платек Я. Современные пианисты. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: Советский композитор, 1990.
  3. "Fischer Annie-emlékkoncert az Operaházban" (mac.). Nagyar Hírlap online (1 aprel 2014).

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]