Apennin yarımadası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Appenin yarımadası səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar

Apennin yarımadası
Yarımadanın yazda süni peykdən çəkilişi
Yarımadanın yazda süni peykdən çəkilişi
42° şm. e. 14° ş. u. / 42° şm. e. 14° ş. u. / 42; 14Koordinatlar: 42° şm. e. 14° ş. u. / 42° şm. e. 14° ş. u. / 42; 14
Akvatoriyası Tirren dənizi,
Adriatik dənizi,
İon dənizi
Sahəsi 149 000 km²
Ölkələr Flag of Italy.svg İtaliya
Flag of San Marino.svg San-Marino
Flag of the Vatican City.svg Vatikan


Apennin yarımadası (İtaliya)
Locator Dot.svg


Apennin yarımadası (it. Penisola italiana — İtaliya yarımadası; eləcə də it. Penisola appenninica) — Avropanın böyük yarımadalarından biri. Qitənin cənubunda yerləşir və Aralıq dənizinin sahilindədir. Yarımadada İtaliyanın əsas hissəsi, San-Marino Respublikası və teokratik dövlət olan Vatikan yerləşir. Yarımadanın sahəsi 149 000 km²-dir. Uzunluğu təqribən 1100 km, eni 130-dan 300 km-ə qədərdir. Appenin yarımadasının şimal hissəsi Padan ovalığı ilə, qərbdən Tirren dənizi, şərqdən Adriatik dənizi, cənubdan isə İonik dənizi ilə əhatə olunub. Yarımadanı Elba adasından Pombino boğazı, Siciliya adasından isə Messin boğazı ayırır.

Yarımadanın adı onun böyük hissəsi boyunca uzanan Appenin dağlarından götürülüb.

Apennin yarımadasının əsas xüsusiyyətləri yüksək seysmiklik, müasir dağ əmələgəlməsi və vulkanik fəallıqdı. Belə ki, Stromboli vulkanı bütün tarixi dövr ərzində durmadan fəallıq göstərir və hətta "Tirren dənizinin mayakı " adını alıb, bundan başqa VezuviEtna vulkanları və başqaları da dəfələrlə püskürüblər ki, bu da insanların kütləvi məhvinə gətirib. Yarımadada tez tez zəlzələlər və sunamilər olur, bunun səbəbi qitə plitələrinin hərəkətinin qlobal tektonik prosesidi, Afrika qitəsi Avropanın yerləşdiyi plitəyə dəyir və onun altına keçir. Afrika təkçə şimala hərəkət etmir, həm də "saat əqrəbi istiqamətində" dönür. Vulkanoloqlar yaxın vaxtlarda Neapol körfəzi sahilində qaçırılmaz insan tələfatı ilə nəticələnəcək Vezuvi vulkanının fəlakətli püskürməsini gözləyir.

Maraqlı faktlar[redaktə | əsas redaktə]

Yarımada çəkmənin səciyyəvi formasındadı, buna görə də dünayada ən çox tanınan yarımadalardan biridi.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]