Azərbaycan Hava Yolları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
AZAL logo.gif
AZAL
(Azərbaycan Hava Yolları)
IATA
J2
ICAO
AHY
Çağırış adı
AZAL
Təsis etmə tarixi 7 aprel 1992
Təyinat məntəqələrin sayı 20
Donanması 31
Qərargahı Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan, Bakı
Başçısı Cahangir Əsgərov
Veb-saytı: azal.az


"Azərbaycan Hava Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti (AHY, Azerbaijan Airlines, AZAL) — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən ən böyük aviaşirkət. Hava nəqliyyatlar üzrə beynəlxalq ittifaqının (IATA) üzvüdür. Qərargahı Bakı şəhərində yerləşdir.

Aviaşirkətin mərkəzi aeroportuHeydər Əliyev adına Beynəlxalq Hava Limanı, Bakıdan 20 km şimal-şərqdə yerləşir. Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu Azərbaycanda xidmət göstərən beş beynəlxalq hava limanından biridir. Əvvəllər o, Bakının şəhərətrafı qəsəbəsinin adına uyğun olaraq “Binə Beynəlxalq Hava Limanı” adını daşıyırdı. 10 mart 2004-cü il tarixində adı dəyişdirilərək Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyevin şərəfinə adlandırılmışdır. Hava limanı Bakı şəhərindən 20 kilometr şimal-şərqdə yerləşir və şəhərlə əlaqəsi 2008-ci və 2009-cu illərdə istismara verilmiş iki ən müasir avtostrada ilə təmin edilir. “Azərbaycan Hava Yolları” milli bayraq daşıyıcısının qeydiyyat limanıdır. Beynəlxalq hava limanında gömrüksüz ticarət mağazaları (duty free) fəaliyyət göstərir. Üstəlik, bir çox beynəlxalq hava limanlarından fərqli olaraq, uçuş hissəsində olduğu kimi, enmə hissəsində da mağazalar vardır. Plastik kartlarla ödənişlər qəbul olunur, və həmçinin nağd şəkildə Azərbaycan manatı, ABŞ dolları, avro və rus rublu ilə həyata keçirilir. Heydər Əliyev Beynəlxalq Hava Liman beynəlxalq standartların tələblərinə cavab verir. Bakı şəhərindəki hava limanı coğrafi mövqeyinə görə Şərqlə Qərb arasında və Şimalla Cənub arasında transfer marşrutlar üçün regionda bir nömrəli hava limanına çevrilmişdir.


Boeing 757-200
Azərbaycan Hava Yollarına aid A319-100 təyyarəsi Paris Şarl de Qoll aeroportunda

Azərbaycan aviasiyasının tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Yüz il əvvəl, 20 oktyabr 1910-cu il tarixində Bakı şəhərinin üzərindən ilk təyyarə uçmuşdur. Sergey Utoçkinin idarə etdiyi uşaqsayağı yöndəmsiz və möhkəm olmayan “Farman-4” sistemli fransız biplanı heyrətdən yerində donmuş tamaşaçıların başı üzərində bir neçə dairə vurmuş, sonra isə gurultulu alqışlar altında yerə enmişdi.

Azərbaycanın aviasiya ilə ilk tanışlığından sonra hava nəqliyyatının yeni növünün regionda rəsmi status alması üçün on beş il tələb olundu: 1923-cü ildə “ZAKAVİA” Zaqafqaziya Mülki Aviasiya Səhmdar Cəmiyyəti yaradılmışdır. Onun təsisçiləri “Muğan Meliorasiya Tikintisi”, “Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi” və “Azneft” olmuşdur. “ZAKAVİA” – nın təyyarələrindən aerofotoçəkiliş işləri aparılmasında, təcili yüklərin çatdırılmasında və poçtun daşınmasında istifadə etmək nəzərdə tutulmuşdu.

“ZAKAVİA” yaxşı təsərrüfatçı olmuşdur. Artıq 1923-cü ilin aprel ayında “Yunkers” təyyarəsində BakıTiflis-Bakı marşrutu ilə uçuş həyata keçirilib, iki il sonra isə Keşlədə aerodrom tikilib və mülki “Hava stansiyası” yaradılmışdı. 1926-cı ildə Mineralnıye Vodı – Qroznı – Mahaçqala – Bakı – Yevlax –Tiflis marşrutları üzrə müntəzəm uçuşlar həyata keçirilməyə başlanıb.

Bakıda, Yevlaxda və Şəkidə “Dornye-Kometa-3” və “Dornye-Merkur” tipli təyyarələrin yerləşdirildiyi hava limanları işə düşüb. Bu təyyarələrin ekipajı iki nəfərdən ibarət olmuşdur. Hər bir uçuşun müvəffəqiyyətli sonluğu onların ustalığından asılı idi, çünki həmin dövrdə maşınlarda heç bir naviqasiya cihazları mövcud deyildi. Təyyarəçilər yollara, dəmir yolu xətlərinə, olduqları yerin relyefinə və yalnız onlara tanış olan başqa əlamətlərə istinad edərək istiqamət alırdılar. Bununla belə, təyyarəçilərin ixtiyarında olan maşınların mükəmməl olmamağına baxmayaraq, 1929-cu ildə Xarkov – Bakı – Pəhləvi beynəlxalq xətti açılır, 1933-cü ildə isə ilk dəfə olaraq Qafqaz dağlarının üzərindən Moskva şəhərinə hava yolunun uzunluğunu 1100 kilometr qısaltmış olan uçuş yerinə yetirilmişdir. 1937-ci ildə gündəlik 15 sərnişin daşıyan yerli “ХАİ-1” və “Stal-3” (Сталь-3) təyyarələrinin xidmət göstərdiyi Bakı – Moskva istiqamətində müntəzəm marşrut açılmışdır. Bu həmin dövr üçün sanballı rəqəm hesab olunurdu.

Növbəti ildə Bakı – Xarkov, Bakı – Qroznı, Bakı – Rostov, Bakı – Həştərxan, Bakı -Tiflis reysləri işə salındı, Bakı hava limanı isə Xalq Komissarları Sovetinin sərəncamı ilə müstəqil təsərrüfat vahidinə daxil edildi. 02 iyun 1938-ci il tarixində Azərbaycanda ilk aviasiya qrupu yaradıldı. Bu tarix 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Fərmanı ilə Azərbaycan Mülki Aviasiya Günü kimi elan edilmişdir.

On il əvvəl isə entuziastların aviasiyadan geniş istifadə etmək ümidlərini doğruldan daha bir mühüm hadisə baş verdi. Təyyarəçi Teymur Mustafayev Xəzər dənizinin üzərində həyata keçirdiyi uçuşlardan birində suyun üzərində neft ləkələri gördü. Hava limanına qayıtdıqdan sonra o, bu yerin koordinatlarını geoloqlara xəbər verdi, hansılar ki, sonradan orda böyük karbohidrat yataqları kəşf etdilər. Beləliklə, aviasiya yeni sahənin – dənizdə neftçıxarmanın yaradılmasının iştirakçısı oldu.

Həmin dövrdə Sovet İttifaqının əsas neft mərkəzi olan Azərbaycanın iqtisadiyyatının inkişafı çox sürətli templərlə irəliləyirdi, və eyni zamanda Azərbaycan aviasiyası səmada özünü daha inamlı hiss edirdi. Xalq təsərrüfatının planlarının həyata keçirilməsində aviasiyanın rolu çox böyük idi, amma Böyük Vətən Müharibəsinin başlanması ilə aviasiyanın marşrutları daha çox hərbi məsələlərə tabe olmuşdur. Azərbaycanın aviasiyası 1941-ci ildən 1945-ci ilədək “Hər şey cəbhə üçün” devizi altında çalışmışdır. Azərbaycan təyyarəçilərinin əmək və döyüş qəhrəmanlıqları Qələbə uğrunda canını qurban verənlərin adları ilə yanaşı olaraq heç vaxt unudulmayacaqdır.

Nəhayət, İkinci Dünya müharibəsinin döyüşləri sona yetdi və Azərbaycan təyyarəçiləri yenidən sülh şəraitində sərnişin və yük daşımağa başladılar. Bakıdan başlanğıcını götürən hava yollarında yeni “Li-2”, “İl-14”, “İL-18”, “An-24”, xüsusi təyinatlı “An-2”, “Mi-1” və “Mi-4” helikopterləri görünməyə başladı.

Azərbaycanın mülki hava donanmasının tarixində yeni keyfiyyətli dövr yetmişinci-səksəninci illərə təsadüf edir. Bu dövr ərzində Gəncədə, Yevlaxda, Naftalanda, Naxçıvanda, Zaqatalada, Lənkəranda, Ağdamda, Ağstafada və Şəkidə süni örtüklü uçuş-enmə zolaqları ilə təchiz olunmuş hava limanları tikildi. Onlar “Yak-40” reaktiv təyyarələrini qəbul etmək imkanına malik idilər. İndi respublikanın on bir rayonu Bakı ilə hava yolu vasitəsilə əlaqələndirilmişdir.

Azərbaycanın Ümummilli lideri Heydər Əliyevin səyləri nəticəsində avialayner parkı Sovet İttifaqının ərazisində ilk “Tu-134” və “Tu-154” reaktiv təyyarələrini, “Mi-2” və “Mi-8” helikopterləri alanlardan biri olmuşdur. Həmin illərdə təyyarə nəqliyyatın ən tanınmış – sürətli, komfortlu və əlverişli növünə çevrilir.

Sovet İttifaqı dağıldıqdan sonra Azərbaycan aviasiyası ağır vəziyyətə düşmüşdü. Kooperasiya əlaqələri pozulmuşdu, texniki təchizat kəsilmişdi, təyyarələr köhnəlmiş və dağılmışdı, aviasiyadan təcrübəli işçilər gedirdilər, yeni mütəxəssislərin hazırlanması üçün isə yer yox idi. Amma bu problemi Azərbaycanın Prezidenti Heydər Əliyev öz nəzarəti altına aldı. Mülki aviasiyaya 200 milyon dollardan yuxarı sərmayə qoyuldu. Bu, aviaparkı müasir “Boeing-757” təyyarələri ilə təkmilləşdirməyə, uçuşları idarəetmə vasitələrini yeniləməyə, iyirmiyədək ixtisas üzrə kadrların hazırlanması sistemini yaratmağa və bu gün altmışdan yuxarı aviaşirkətin təyyarələrini qəbul edən beynəlxalq təyyarə vağzalının 1999-cu ildə Bakı şəhərində açılmasına imkan verdi.

Tikintisi 2005-ci ilin mart ayında başa çatdırılmış Bakı Yük Terminalı (BYT) Bakı şəhərini qərbdən şərqə və şimaldan cənuba hərəkət edən yüklər üçün yük boşaltma məntəqəsinə çevrilməyə imkan verdi. Elə həmin ildə Bakı Yük Terminalı (BYT) Yerüstü Xidmət üzrə İATA Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Asosasiyasının üzvü və Beynəlxalq Hava Limanları Şurasının Ümumdünya İşgüzar Partnyorlar Proqramının iştirakçısı oldu.

Növbəti illərdə “Naxçıvan” beynəlxalq hava limanı, “Gəncə” beynəlxalq hava limanı və “Zabrat” hava limanında yeni təyyarə vağzalının binası istismara verildi. Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunda beşulduzlu mehmanxana tikilmişdir. 2008-ci ildə “Lənkəran” və “Zaqatala” beynəlxalq hava limanları açıldı. Mülki hava donanmasının tərkibinə “Aerobus-319”, “Aerobus-320”, “ATR-72” və “ATR-42” avialaynerləri əlavə olundu. Yük təyyarələri üçün nəzərdə tutulmuş parkın üçdə iki hissəsi daha müasir maşınların əldə olunması hesabına yenilənmişdir. Yaxın vaxtlarda Bakıdan “Boeing-787” tipli avialayner müntəzəm uçuşlara başlayacaqdır, Heydər Əliyev “Beynəlxalq Aeroportu isə “Aerobus-380” avialaynerini qəbul edəcəkdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Fərmanı ilə 16 aprel 2008-ci il tarixində “Azərbaycan Hava Yolları” Dövlət Konserninin adı dəyişdirilərək “Azərbaycan Hava Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti kimi adlandırıldı. Bu gün Azərbaycanın mülki aviasiyası Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının (İCAO) standartlarına uyğundur, “Azərbaycan Hava Yolları” aviaşirkəti isə İCAO, İATA, ECAC, Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsi kimi tanınmış mülki aviasiya birliklərinin üzvüdür. “Azərbaycan Hava Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin təyyarələri dünyanın onlarla şəhərlərinə müntəzəm uçuşlar yerinə yetirir, “SW Airlines”-in yük aviaşirkətinin hava yolları isə bütün qitələrin üzərindən keçməklə yüzə qədər ölkəyə uzanmışdır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

02 iyun 1938-ci il tarixində Azərbaycanda ilk aviasiya qrupu yaradılmışdır. Bu tarix 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə Azərbaycan Mülki Aviasiya Günü kimi elan edilmişdir. İkinci dünya müharibəsinin başlanması ilə aviasiyanın marşrutları daha çox hərbi məsələlərə tabe olmuşdur. Sovet İttifaqı dağıldıqdan sonra Müstəqil Azərbaycan Respublikası Mülki Aviasiyaya 200 milyon dollardan yuxarı sərmayə qoydu. AZAL beynəlxalq aviadaşıyıcı kimi 1991-ci ildə yaradılmışdır. Bu dövrə qədər “AZAL” Aeroflotun (Sovet İttifaqı) ildə 1.5 milyon sərnişin daşıyan səmərəli sahələrindən biri idi.

Strukturu[redaktə | əsas redaktə]

I. "Azərbaycan Hava Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin aparatı.

"Azərbaycan Hava Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin tabeliyində olan qurumlar:

1. "Azərbaycan Hava Yolları" Yük Aviasiya Şirkəti;
2. "Azərbaycan Hava Yolları" Sərnişin Aviaşirkəti;
3. "Azalaqro" Yevlax Aviasiya Şirkəti;
4. Milli Aviasiya Akademiyası;
5. Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu;
6. Gəncə Beynəlxalq Hava Limanı;
7. Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanı;
8. Lənkəran Beynəlxalq Hava Limanı;
9. Zaqatala Beynəlxalq Hava Limanı;
10. Qəbələ Beynəlxalq Hava Limanı;
11. "Azəraeronaviqasiya" Hava Hərəkəti İdarəsi;
12. Aviasiya Təhlükəsizlik İdarəsi;
13. "AzalOil" Yanacaq-Sürtgü Materialları İdarəsi;
16. Filial və nümayəndəliklər.

Uçuş nöqtələri[redaktə | əsas redaktə]

AZAL Uçuş Nöqtələri

Azərbaycan[redaktə | əsas redaktə]

Türkiyə[redaktə | əsas redaktə]

Asiya[redaktə | əsas redaktə]

Avropa[redaktə | əsas redaktə]

MDB[redaktə | əsas redaktə]

2014-cü ildə uzaq uçuş məsafəsinə malik olan Boeing təyyarələrinin yeni partiyası alındıqdan sonra Şimali AmerikaCənub-Şərqi Asiya ölkələrinə daimi marşrutların açılması planlaşdırılır. [1]

Qəzalar[redaktə | əsas redaktə]

  • 23 dekabr 2005-ci il tarixində Bakıdan Aktau şəhərinə hərəkət edən AHY Antonov An-140 təyyarəsi texniki nasazlıqlara görə paytaxtdan 30 km şimalda, Xəzər dənizinə düşmüşdür. Təyyarədə olan bütün 18 sərnişin və 5 ekipaj üzvləri həlak olmuşdur. Aviaşirkət qalan An-140 təyyarələrini geriyə çağırmışdır və Ukraynadan təzə partiya sifariş etmişdir.
  • 12 avqust 2010-cu il tarixində İstanbulun Atatürk hava limanında AZAL-ın A319 təyyarəsi enmə zamanı uçuş-enmə zolağından kənara çıxıb. Təyyarə yerə endikdən sonra zolaqdan çıxaraq kənardakı torpaq sahəyə girib. Nəticədə təyyarənin burnu sağ tərəfdən qırılıb. Sərnişinlər arasında xəsarət alan olmayıb.

Budaq şirkətlər[redaktə | əsas redaktə]

Təyyarə parkı[redaktə | əsas redaktə]

AZAL-a məxsus Airbus A319-100 hava limanına eniş edərkən
Azərbaycan Hava Yolları 2013 Yeni üniforma
Təyyarənin tipi Sayı Sifarişlər Sərnişinlər Qeydlər
B E Ümumi
Airbus A319-115CJ 1 0 VIP Azərbaycan höküməti üçün istifadə olunur

4K-AI02 "Baku-2

Airbus A319-11 3 0 24 90 114 4K-AZ03 "Ganja", 4K-AZ04 "Guba",

4K-AZ05 "Gazakh"

Airbus A320-211 1 0 24 132 156 4K-AZ54 "Khachmaz"
Airbus A320-214CJ 0 1 VIP Azərbaycan höküməti üçün istifadə olunur

4K-AI07

Airbus A320-214 6 0 20 126 146 4K-AZ77 "Lerik", 4K-AZ78 "Naftalan",

4K-AZ79 "Oghuz", 4K-AZ80 "Shirvan", 4K-AZ83 "Julfa", 4K-AZ84 "Kurdamir"

Airbus A340-542 2 0 42 284 326 4K-AZ85 "Karabakh", 4K-AZ86 "Nakhchivan"
Airbus A340-642 1 0 VIP Azərbaycan höküməti üçün istifadə olunur

4K-AI08

Boeing 757-200 2 0 22 158 180 4K-AZ11 "Sumgayit"

4K-AZ12 "Mingachevir"

2 0 24 150 174 4K-AZ38 "Qobustan";

4K-AZ43 "Lankaran"

Boeing 767-300ER 1 0 VIP Azərbaycan höküməti üçün istifadə olunur

4K-AI01 "Baku-1"

2 0 22 176 198 4K-AZ81 "Babek",4K-AZ82 "Koroglu"
Boeing 787 2 0 N/A VP-BBR "Fizuli" , VP-BBS "Ordubad"
Embraer 170 2 0 N/A 4K-AZ52 "Zagatala" , 4K-AZ53 ""
Embraer 190 4 0 N/A 4K-AZ64 "Gabala" , 4K-AZ65 "Gusar"

4K-AZ66 "Salyan" , 4K-AZ67 "Khankandi"

Gulfstream G550 1 0 VIP Azərbaycan höküməti üçün istifadə olunur

4K-AI06

Tupolev Tu-154M 1 0 VIP Azərbaycan höküməti üçün istifadə olunur

4K-AZ10

Ümumi 31 1

Yeni təyyarələr[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Hava nəqliyyatı

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

VikiAnbarda Azərbaycan Hava Yolları ilə əlaqəli mediafayllar var.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]