Bilal Dadaşov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Bilal Dadaşov
Bilal Ataş oğlu Dadaşov
Doğum tarixi 30 dekabr 1915(1915-12-30)
Doğum yeri Hacıqabul, Rəncbər kəndi, Azərbaycan
Vəfat tarixi 13 fevral 2007(2007-02-13) (91 yaşında)
Vəfat yeri Bakı şəhəri
Vətəndaşlığı Azərbaycan Azərbaycan
Milliyyəti Azərbaycanlı
Elm sahəsi Kimya
Elmi dərəcəsi AMEA-nın müxbir üzvü, kimya üzrə elmlər doktoru, professor
İş yeri AMEA Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu
Təhsili Azərbaycan Dövlət universiteti ADU (hazırki Bakı Dövlət Universiteti BDU)
Mükafatları “Azərbaycanın Əməkdar elm xadimi”


Bilal Ataş oğlu Dadaşov (30 dekabr 191513 fevral 2007) — Azərbaycan alimi, Azərbaycan SSR EA‐nın müxbir üzvü, kimya üzrə elmlər doktoru, professor. [1] [2]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Dadaşov Bilal Ataş oğlu 1915‐ci il dekabrın 30‐da Şamaxı qəzasında [3] [4] (indiki Hacıqabul rayonu) Rəncbər kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsini bitirmişdir (1939).

Kimya üzrə fəlsəfə doktoru (1944) və elmlər doktoru (1957) elmi dərəcəsini, professor (1963) elmi adını almışdır. Azərbaycan SSR EA‐nın müxbir üzvü seçilmişdir (1980).

B.Dadaşov institutu bitirdikdən sonra Fiziki kimya kafedrasında işləmiş (1934‐1939), kafedranın aspirantı, assistenti olmuş, eyni zamanda, Mamalıq‐feldşer texnikumunda kimya dərsi demişdir (1939‐1944).

1945‐1950‐ci illərdə Azərbaycan EA‐nın Kimya İnstitutunun Kataliz laboratoriyasının müdiri və N.Nərimanov adına Azərbaycan Tibb İnstitutunun assistenti və dosenti olmuşdur. Azərbaycan EA‐nın Qeyri‐Üzvi və Fiziki Kimya

İnstitutunda Xüsusi yanacaq və yanma laboratoriyasının müdiri, sonra isə Neft‐Kimya Prosesləri İnstitutunda (NKPİ) laboratoriya rəhbəri (1957‐1963) vəzifəsində çalışmışdır.

Azərbaycan EA NKPİ‐nin laboratoriya və Heterogen kataliz şöbəsinin müdiri olmuşdur (1987‐1995).

B.Dadaşov elmi tədqiqat işlərini pedaqoji işlə uzlaşdıran alimlərdən biri idi.

Əsas elmi Nailiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

B.Dadaşov kataliz sahəsində görkəmli alimdir. Elmi əsərləri parafin­lə­rin dehidrogenləşmə, izomerləşmə və aromatikləşmə prosesləri üçün səmə­rəli ka­talizatorların işlənib hazırlanması probleminə həsr olunmuşdur.

B.Dadaşov müəllimi akademik Y.Məmmədəliyev ilə birlikdə benzinin oktan ədədini yüksəltmək üçün riforminq prosesində səmərəli katalizator­larının sin­tezi və tətbiqi sahəsində tədqiqatlar aparmışdır (1945-1950). O, neft məhsul­larından raket mühərrikləri üçün ilk dəfə 2 növ səmərəli yanacaq (Naftil-1Б və Ditsil) almışdır. Bundan başqa aşağı molekullu doymuş karbo­hid­rogen­ləri hid­rogensizləşdirmək üçün yeni katalizator (6A-24C) təklif etmişdir.

Elmi Tədqiqatları[redaktə | əsas redaktə]

Onun kinetika və kataliz sahəsində apardığı elmi təd­qiqat işləri 260 elmi əsərdə, o cümlədən 19 müəlliflik şəhadətnaməsi və patentdə öz əksini tapmış­dır. Professor B.A.Dadaşovun rəhbərliyi ilə 5 elmlər doktoru və 21 kimya üzrə fəlsəfə doktoru ye­tiş­dirilmişdir. [5]

Elmi-təşkilatı fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan EA-nın NKPİ-nin D.İ.Mendeleyev adına Kim­ya Cəmiyyətinin sədri.
  • B.Dadaşov Azərbaycan EA NKPİ‐nin D.Mendeleyev adına Kimya cəmiyyətinin sədri,
  • SSRİ EA Rəyasət Heyəti yanında kataliz üzrə Ümumittifaq Şurasının üzvü,
  • Alimlik dərəcələri verən ixtisaslaşdırılmış şuraların üzvü olmuşdur.

Elmi pedoqoji fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

  • 1945-1950-ci illər – N.Nərimanov adına Azər­baycan Döv­lət Tibb İnstitutunun assistenti və dosenti
  • 1961-1974-cu illər – Azərbaycan Politexnik İnsti­tu­tu­­nun kim­ya kafedrasının dosenti və professoru (eyni za­man­da baş­qa yerdə işləməklə).
  • Bakı şəhəri Xətai rayonunun Xalq Universitetinin rektoru.
  • ADU-nin fiziki-kimya kafedrasının dosenti

Təltif və mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin qərarı ilə “Fədakar əməyə görə” medalı ilə təltif olunmuşdur.
  • 1975-1978-ci illər  – SSRİ Ali Soveti Rəyasət He­yə­ti­nin Fərmanı ilə “1941-1945-ci illər Böyük Vətən mü­ha­ri­bəsində qələbənin 30 illiyi” medalı ilə təltif olunmuşdur.
  • SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin qərarı ilə raket tex­ni­kası üçün effektli yanacaqların işlənib hazırlanması sa­hə­sindəki səmərəli fəaliy­yətinə görə “Rəşadətli əməyə görə” medalı ilə təltif olun­muşdur.
  • “Əmək veteranı” medalı ilə təltif olunmuşdur.
  • “Sosializm yarışının qalibi” nişanı ilə təltif olunmuşdur.
  • 2005-ci il – AMEA-nin 60 illiyi ilə əlaqədar fəxri fərman almışdır.


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]