Bakı Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Kimya fakültəsiBakı Dövlət Universitetinin aparıcı fakültələrindən biridir. Fakültədə 7 kafedra, 5 elmi-tədqiqat laboratoriyası, 1 tədris muzeyi, 25 tədris laboratoriyası fəaliyyət göstərir.

Ümumi və qeyri-üzvi kimya kafedrası[redaktə | əsas redaktə]

Qeyri-üzvi kimya kafedrası 1934–cü ildə təşkil edilmişdir. Kafedraya prof. P.İ.Kuznetsov (1934-1939); prof. S.C.Hüseynov (1939-1952); prof. A.H.Ağayev (1952-1957); prof. C.İ.Zülfüqarlı (1957-1982); prof. P.H.Rüstəmov (1983-1988); prof. S.M.Hacıyev (1989-1994); prof. M.B.Babanlı (1994-2005) rəhbərlik etmişlər. 2005-ci ildən indiyədək prof. T.M.İlyaslı kafedra müdiri əvəzi vəzifəsində çalışır. Kafedranın yaradılmasında və inkişafında ilk azərbaycanlı alim, kimya professoru, Azərbaycanda kimya təhsilinin banisi S.C.Hüseynovun böyük xidməti olmuşdur. 1989-cu ildən etibarən kafedra “Ümumi və qeyri-üzvi kimya” kafedrası adlandırılmışdır. Kafedrada 16 müəllim çalışır.

Müəllim heyəti[redaktə | əsas redaktə]

  1. İlysalı Т.М. – kimya elmləri doktoru, professor
  2. Babanlı М.B. – kimya elmləri doktoru, professor
  3. Sadıqov F.М. – kimya elmləri doktoru, professor
  4. Heydərov B.Ə. – kimya elmləri namizədi, dosent
  5. Əliyev О.Ə. – kimya elmləri namizədi, dosent
  6. Kərimova B.H. – kimya elmləri namizədi, dosent
  7. Quliyeva S.Ə. – kimya elmləri namizədi, dosent
  8. Nəcəfova Т.Ə. – kimya elmləri namizədi, dosent
  9. Hüseynova H.Ə. – kimya elmləri namizədi, dosent
  10. Yaqubov N.İ. – kimya elmləri namizədi, dosent
  11. Məmmədova L.Ə. – kimya elmləri namizədi, dosent
  12. Əliyev К.Ə. – kimya elmləri namizədi, baş müəllim
  13. Quliyeva U.Ə. – baş müəllim.
  14. Cəfərova Y.К. – kimya elmləri namizədi, müəllim

Kafedrada tədris olunan fənlər: - Ümumi kimya - Qeyri-üzvi kimya - Yarımkeçiricilər kimyası - Qeyri-üzvi materialşünaslıq - Fiziki-kimyəvi analiz - Təbii qeyri-üzvi birləşmələr kimyası - Faza tarazlığının termodinamikası - Qeyri-üzvi sintezin əsasları - Bərk cisimlər kimyası - Amorf və şüşəvari maddələr kimyası - Kristallokimya - Elektron texnikasının materialları - Qeyri-üzvi kimyanın müasir problemləri - Qeyri-üzvi kompozisiya materialları - Rentgen faza analizi - Qeyri-üzvi maddələrin tədqiqat üsulları - Yüksək temperaturlu keçiricilər Kafedranın elmi istiqaməti: 2.17. – Qeyri-üzvi kimya 2.17.1 – Qeyri-üzvi sintez 2.17.1.1. – Çoxokmponentli sisitemlərdə faza tarazlığının tədqiqi Yerli xammal və sənaye tullantılarından perspektiv yarımkeçirici, klaster və kompozitiv poli- və nanomaterialların alınmasının elmi əsaslarının işlənilməsi.

Kafedrada aşağıdakı tədris laboratoriyaları vardır: Qeyri-üzvi kimya Yarımkeçiricilər kimyası Fiziki-kimyəvi analiz Qeyri-üzvi materialşünasliq Qeyri-üzvi sintez "Qeyri-üzvi materialşünaslıq " ЕТL Kafedranın Rusiya, Ukrayna, Belarusiya, Almaniya, İsveç, Fransa, İtaliya və başqa ölkələrin elmi müəssisələri ilə sıx elmi əlaqələri vardır. 1999-2003-cü illərdə kafedrada Avropa Birliyinin INTAS proqramı üzrə müsabiqələrdə alınmış iki qrant çərçivəsində göstərilən ölkələrin alimləri ilə birgə tədqiqatlar aparılmışdır və əməkdaşlıq davam etdirilir.

Kafedrada tədris olunan fənnlərin qısa təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Qeyri-üzvi kimya fənninin məqsədi-tələbələrə müəyyən hesablama və praktiki işlərin həllini aparmaq üçün nəzəri biliklərin öyrətməkdə,D.İ. Mendeleyevin dövri sistem cədvəlindən istifadə edərək elementlərin və onların birləşmələrin xassələrini qabaqcadn söyləməyə,istiqamətli sintez aparmaga,kimyavi təcrübə aparmağı öyrətməkdir.Qeyri üzvi kimya 2-semestr əzrində keçirilir.Qeyri-üzvi-1 və Qeyri-üzvi-2.Qeyri-üzvi-1 I kursun II semestrində Qeyri-üzvi kimya-2 IIIsemestrdə tədris olunur.Tədrisdə fikir əsasən elementlərin və onların birləşmələrinin ümumi xarakteristikalarına,alınma üsullarına,turşu-əsas xassələri,oksidləşmə-reduksiya proseslərinə,həmçinin elementlərin bioloji rolu və onların birləşmələrinin tətbiq sahələrinə yönəldilir.Həmçinin metal və qeyri metalların birləşmələrinin müasir nomenklturası və təsniftıda öyrədilir.

Üzvi kimya kafedrası[redaktə | əsas redaktə]

Üzvi kimya kafedrası 1934-cü ildə yaranmişdir. Kafedrada “Polifunksional üzvi birləşmələrin yeni nümayəndələrinin sintezi və xassələri” mövzusunda elmi-tədqiqat işləri aparılır. Kafedranın müdiri akad. Abel Məmmədəli oğlu Məhərrəmovdur. Kafedrada 21 müəllim, 12 laborant və laboratoriya müdiri çalişır. Elmi-tədqiqat işlərində kafedranın professor- müəllimləri, laborantları, o cümlədən aspirant və dissertantları iştirak edirlər.

Müəllim heyəti[redaktə | əsas redaktə]

  1. Abel Məmmədəli oğlu Məhərrəmov - kafedra müdiri, akademik
  2. İsmayıl Əhmədəli oğlu Əliyev - prof.
  3. Məhərrəm Nəcəf oğlu Məhərrəmov - prof.
  4. Mirzə Ələkbər oğlu Allahverdiyev - prof.
  5. Valeh Mehralı oğlu İsmayılov - prof.
  6. İdris Məçid oğlu Əhmədov - prof.
  7. Nabə Fazil qızı Musayeva - prof.
  8. Niftalı Nadir oğlu Yusubov - k.e.d.
  9. Məlahət Müsrət qızı Qurbanova - prof.
  10. Zara Əli qızı Məmmədova - dos. (tam şt.)
  11. Müşkünaz Əhməd qızı Axundova - dos.
  12. Əhmədağa Nemət oğlu Quliyev - dos.
  13. Elmira Cərkəz qızı Əliyeva - dos.
  14. Şahkərəm İsmayil oğlu Nəzərov - dos.
  15. Arif İdris oğlu İsmiyev - dos
  16. Namiq Qyrbət oğlu Şıxəliyev - dos
  17. İsgəndər Əlirza oğlu Məmmədov - dos
  18. Ülviyyə Fəxrəddin qızı Əsgərova - b/m.
  19. Münəvvər Məhəmməd qızı Tinavasova - b/m.
  20. Almaz Qənbər qızı Rəhimova - b/m.
  21. İnara Tofiq qızı Nağıyeva - müəllim
  22. Nurlana Dilqəm qızı Sadıxova - müəllim

Təhsil[redaktə | əsas redaktə]

Tədris ili ərzində kafedrada sistematik olaraq kimya fakültəsinin II, III və IV kurs tələbələri tədris olunan aşağıdakı fənnlər üzrə məşğul olurlar: Bakalavrlar üçün:

  • Üzvi kimya
  • Üzvi sintez
  • Həyat fəaliyyətinin kimyəvi əsasları
  • Bioüzvi. təbii və fizioloji fəal birləşmələrin kimyası
  • Dərman maddələrin sintezi
  • Boyaq maddələrin kimyası

Tələbələr üçün hazirlanmış kollokviumların sualları dövrü olaraq müzakirə olunur. Tədris yükünə uyğun olaraq маgistr-tələbələr üçün yeni proqramlar tərtib edilmiş və buraxılış işlərinin movzuları müəllimlərlə birlikdə müzakirə olunmuşdur.

Маgistrlər üçün kafedrada aşağıdakı fənnlər tədris olunur:

  1. Üzvi birləşmələrin fizioloji fəallığının quruluşdan asıllığı və tətbiq sahələri
  2. Kimyəvi immunologiya
  3. Fizioloji aktiv maddələrin sintezi və tədqiqi
  4. Dərman maddələrin sintezi
  5. Təbii birləşmələr kimyası
  6. Bioüzvi kimya
  7. Bioloji kimya
  8. Kimyəvi enzimologiya
  9. Üzvi kimyanın müasir problemləri
  10. Üzvi kimyanın nəzəri əsasları
  11. Stereokimya
  12. Konformasiya analizi
  13. Fiziki tədqiqat üulları
  14. Metalüzvi birləşmələr
  15. Elementüzvi birləşmələr
  16. Heterotsiklik birləşmələr
  17. Dərman maddələrin sintezi
  18. Zərif üzvi sintez

Elmi iş[redaktə | əsas redaktə]

Kafedrada “Polifunksional üzvi birləşmələrin yeni nümayəndələrinin sintezi və xassələri” mövzusu üzrə elmi-tədqiqat işləri aparılır.

Kafedrada tərkibində kükürd, azot və oksigen atomları olan müxtəlif ölçülü heterotsiklik birləşmələrin, onların funksionaləvəzli törəmələrinin alınması və tətbiq sahələrinin öyrənilməsi istiqamətində geniş elmi-tədqiqat işləri aparılır. Əldə edilən nəticələr əsasında sintez edilən birləşmələrin quruluşu ilə onların tətbiq sahələri arasındakı asılılıq öyrənilmişdir.

Kafedrada eləcədə karbonilli birləşmələrin və onların fosforlu analoqlarının mütəhərrik C-H rabitəsinin C=O qrupunun iştirakında müxtəlif istiqamətdə kondensləşmə reaksiyaları tədqiq edilir. Aparılan işlərin nəticəsində bir sıra yeni tip oksigenli, azotlu və fosforlu tsiklik və heterotsiklik birləşmələr sintez edilmişdir.

Elmi işlərin bir hissəsi neft turşularının çevrilmələri əsasında aparılır. Bu məqsdlə neft turşularının müxtəlif xlorlu törəmələrin alınması ücün şərait müəyyənləşdirilmişdir. Alınan xlorlu törəmələrin müxtəlif reagentlərlə reaksiyaları əsasında tərkibində kükürd və azot atomları saxlayan praktiki əhəmiyyətli yeni üzvi birləşmələrin sintez yolları tədqiq edilir.

Tədris proqramı[redaktə | əsas redaktə]

Каfedrada мüxtəlif istiqamətlər üzrə aşağıdakı təhsil proqramları hazırlanmışdır:

  1. Üzvi kimya fənni üzrə proqram
  2. Üzvi sintez fənni üzrə proqram
  3. Həyat fəaliyyətinin kimyəvi əsasları fənni üzrə proqram
  4. Bioüzvi. təbii və fizioloji fəal birləşmələrin kimyası fənni üzrə proqram
  5. Dərman maddələrin sintezi fənni üzrə proqram
  6. Boyaq maddələrin kimyası fənni üzrə proqram
  7. Üzvi birləşmələrin fizioloji fəallığının quruluşdan asıllığı və tətbiq sahələri fənni üzrə proqram
  8. Kimyəvi immunologiya fənni üzrə proqram
  9. Fizioloji aktiv maddələrin sintezi və tədqiqi fənni üzrə proqram
  10. Dərman maddələrin sintezi fənni üzrə proqram
  11. Təbii birləşmələr kimyası fənni üzrə proqram
  12. Bioüzvi kimya fənni üzrə proqram
  13. Bioloji kimya fənni üzrə proqram
  14. Kimyəvi enzimologiya fənni üzrə proqram
  15. Üzvi kimyanın müasir problemləri fənni üzrə proqram
  16. Üzvi kimyanın nəzəri əsasları fənni üzrə proqram
  17. Üzvi kimyanın tarixi və metodologiyası fənni üzrə proqram
  18. Stereokimya fənni üzrə proqram
  19. Konformasiya analizi fənni üzrə proqram
  20. Fiziki tədqiqat üulları fənni üzrə proqram
  21. Metalüzvi birləşmələr fənni üzrə proqram
  22. Elementüzvi birləşmələr fənni üzrə proqram
  23. Heterotsiklik birləşmələr fənni üzrə proqram
  24. Dərman maddələrin sintezi fənni üzrə proqram
  25. Zərif üzvi sintez fənni üzrə proqram

Fiziki və kolloid kimya kafedrası[redaktə | əsas redaktə]

Fiziki və kolloid kimya kafedrası 1935-ci ildə təşkil olunmuşdur. Kafedrada 10 elmlər doktoru, 40-dan çox elmlər namizədi, o cümlədən xarici ölkələr üçün (Koreya, Əfqanıstan, Suriya və s.) 5 elmlər namizədi hazırlanmışdır. Bu müddət ərzində kafedranın əməkdaşlarının 800-dən çox elmi məqaləsi respublika və xarici nəşriyyatlarda dərc edilmişdir.

Fiziki və kolloid kimya kafedrasına professor V.İ.Tixomirov (1935-1946), dos. A.Q.İsmayılov (1946-1957), akademik M.T.Nağıyev (1957-1960),prof.S.A.Ələkbərova (1960-1965), prof. İ.S.Səttarzadə (1965-1983), prof. Ə.A. Quliyev (1983-1999), dos. E.D.Eylazov (2000-2003) rəhbərlik etmişlər.

2004-cü ildən kafedraya professor E.İ.Əhmədov rəhbərlik edir.Fiziki və kolloid kimya kafedrasının əməkdaşlarının sayı 21 nəfərdir: o cümlədən 3 nəfər professor 7 nəfər dosent və 2 nəfər baş müəllim vəzifəsində işləyir.

Kafedranın inkişafında – istər elmi, istərsə də tədris və metodiki işlərin keyfiyyətinin yüksəlməsində mühüm rol oynamış şəxsiyyətlərdən prof. V.İ.Tixomirovu, akad. M.F.Nağıyevi, AMEA-nın müxbir üzvü B.A.Dadaşovu, AMEA-nın müxbir üzvü V.F.Neqreyevi, AMEA-nın müxbir üzvü Z.Q.Zülfüqarovu, prof. İ.S.Səttərzadəni, prof. Ə.A.Quliyevi, prof. S.Ə.Ələkbərovanı və başqalarını göstərmək olar.

1970-ci illərin əvvəlindən 2005-ci illərə qədər kafedrada elmi-tədqiqat işləri aşağıdakı istiqamətlərdə aprılmışdır:

  • Bəzi yarımkeçirici sistemlərin faza tarazlığının tədqiqi (prof. Quliyev Ə.A)
  • Karbohidrogen elektrolit sistemində korroziya prosesinə aminlərin ingibitor kimi təsirinin öyrənilməsi (dos. Eylazov E.D.)
  • Həlledicilərin üzvi maddələrin optiki aktivliyinə təsiri (prof. Səttərzadə İ.S.)

Hazırda kafedrada elmi-tədqiqat işləri plan üzrə aşağıdakı istiqamətdə aparılır: kompleks xassələrə malik olan əhəmiyyətli birləşmələrin alınmasının sintezi metodikalarının işlənilməsi.

Fiziki və kolloid kimyakafedrasının uzun illər Boykov adına Metallurgiya İnstitutu (Moskva), Kurnakov adına Ümumi və qeyri-üzvi kimya İnstitutu (Moskva), Bərk cisimlər və yarımkeçiricilər İnstitutu (Minsk) və Ümumivə qeyri-üzvi kimya İnstitutu (Kiyev) ilə elmi əlaqələri olmuşdur. Kafedra elmi və elmi-metodiki əlaqələrini xarici ölkələrin görkəmli ali təhsil ocaqları ilə davam etdirir (Moskva, Kiyev, Novosibisrk, Alma-ata və s.). Hal-hazırda kafedranın əməkdaşları Türkiyə, Rusiya, İran və digər ölkələrlə elmi əlaqələr saxlayır.

Avropa komitəsinin maliyələşdirdiyi “Yeni foton cihazların yaradılması üçün kolloid – maye kristal kompozitlərin optiki xassələrinin tədqiqi” movzusunda qrant proyekti işlənilir. Proyektin rəhbəri dos. Q.M.Bayramov.

Kafedranın əməkdaşları “Fiziki kimya” dərsliyinin hazırlanması üzərində işləyirlər.

Kafedra əməkdaşların tərəfindən çoxkomponentli sistemlər əsasında alınmış funksional materialların katalitik, fiziki- kimyəvi və termodinamik xassələri ətraflı tədqiq edilmişdir.

Təbi seolitlər: mordenit və klinoptilolit əsasında ion mübadiləsi, turşu emalı və hopdurulma üsuları ilə H və müxtəlif kation (Cu-, Cr-, Al-) formalı katalizatorlarsintez edilmiş, onların fiziki-kimyəvi xassələri və ksilolların izomerləşməsi reaksiyalrında katalitik aktivlikləri tədqiq edilmişdir.

Müəyyən edilmişdir ki, modifikasiya olunmuş mordenit katalizatorlarının turşuluğu modifikasiya olunmuş klinoptololit katalizatorlarına nisbətən yüksək olduğundan, onlar ksilolların izomerləşməsində nisbətən aşağı temperaturlarda aktivlik göstərir.

Göstərilmişdir ki, modifikasiya olunmuş klinoptilolit əsasında hazırlanmış katalizatorlar reagentlərə molekulyar ələk xassələri göstərir, bu zaman əsas faktor ksilolların ölçüsü və onların seolit məsamələrinə keçə bilmək qabiliyyətidir. Ksilolların çevrilmə sürətinə görə aşağıdakı sıraya düzmək mümkün olur: p- ksilol- m-ksilol - o-ksilol.

Pentasillərin fosfor və nadir – torpaq elementləri ilə modifikasiya olunmasının seolitlərin kristal qəfəsinin qurluşuna, turşu mərkəzlərinin təbiətinə və qüvvəsinə, modifikatorların tərkibi və halına, həmçinin C8 - aromatik karbohidrogenlərin para –seçiciliyinə təsiri müəyyən edilmişdir.

Y selolit əsasında sintez edilmiş Pd/NTE Ca Y katalizatorunun C5-7 və C6-8 n – parafin karbohidrogenlərinin izomerləşməsi yüksək seçiciliyə malik olduğu göstərilmişdir.

Düz distillə benzin fraksiyasının (180-3500C) çevrilməsi üçün optimal katalizatorlar hazırlamaq məqsədi ilə ultrasil seoliti əsasında P və Ga – la modifikasiya olunmuş katalizatorlar hazırlanmış, müəyyən edilmişdir ki, tərkibində 0,5% P və 3,0% Ga olan nümunə yüksək aktivlik və sabitlik göstərir.

g- alüminium oksid üzərinə hopdurulmuş vanadiumlu oksid kompozisiyaları iştirakında etanın oksidləşdirici dehidrogenləşməsi üçün yeni NiVSb/g Al2O3 katalizatoru sintez edilmiş və 70% seçiciliklə etanın etilenə çevrilməsinə nail olunmuşdur.

Sintetik G seolitində su buxarlarının diferensial sorbsiya istiliyi ölçülmüş və sorbsiya istilik əyrisi iztermi quruluş - əlaqə baxımından izah edilmişdir. izotermi quruluş - əlaqə baxımından izah edilmişdir. izoterminin rentgen quruluş məmulatları ilə müqayisəli analizi göstərmişdir ki, Jab – seolitində Ja ionları böyük boşluğun dərinliyində, su molekulları isə 4 mövqe üzrə paylanmışdır. Sorbsion kolorimetrik analizin nəticələrinə əsasən klasterinin romboedrik quruluş motivinin formalaşması təsdiq olunmuşdur. Həmçinin göstərilmişdir ki,- izotermində sorbsiya istiliyi və 50 Kc/mol-a bərabər olan 5 energetik pillə mövcuddur. Romboedrik quruluş motivinin saxlanması (sorbsiya və desorbsiya prosesindən sonra) seolit karlasında yük balansının əhəmiyyətli lokallaşmasını və quruluş stabilliyini təmin edir. vəqrup elementlərinin xalkogenidləri sintez edilmiş, onların fiziki-kimyəvi xassələri, termiki davamlılığı öyrənilmiş və elektron diaqramları hesablanmışdır. Alınmış nəticələr xassə - elektron quruluşu riyazi asılılıqlar ilə ifadələnmişdir.

DTA, RFA, həmçinin e.h.q. ölçülməsi üsulları ilə və sistemlərində faza tarazlığı və termodinamiki xassələr tədqiq olunmuş və bu sistemlərin E-x-y faza diaqramları qurulmuşdur. Müəyyən edilmişdir ki, ğyrənilən qarşılıqlı sistem adioqonaldır. Bu sistemdə birləşmələri əsasında geniş dördkomponentli bərk məhlul sahələri əmələ gəlir. sistemində əmələ gələn bərk məhlulların standart termodinamkik əmələgəlmə funksiyalarının qiymətləri e.h.q. üsulu ilə müəyyənləşdirilmişdir.

Göstərilmişdir ki, məhlularda və arasında qarşılıqlı təsir nəticəsində ədəbiyyatda göstərildiyi kimi komponentlərin 1:1 nisbətində kompleks duz yox qüvvətli turşu alınır. Məhlulda gedən reaksiyanın tarazlıq sabitinin (Kc) qiyməti və alınan optiki aktiv kompleks turşunun xüsusi fırlatma bucağı təyin edilmişdir. Üçlü sistemində karbamid və stronsium nitrat arasında daha davamlı kompleks alındığından, bu məhlullarda çaxır turşusunun sərbəst olduğu qeyd edilmişdir.

Müəllim heyəti[redaktə | əsas redaktə]

  1. prof. Əhmədov Eldar İsa oğlu - kafedra müdiri
  2. prof.Hacıyev Sərdar Məhəmməd oğlu
  3. prof. Məmmədov Sabit Eyyub oğlu - metodiki suranın sədri
  4. dos. Şahverdiyev Yaşar Xankişi oğlu
  5. dos.Mustafayeva Almaz Lətif qızı
  6. dos.Cəfərov Yasin İsa oğlu
  7. k.e.n. m. Mirzəliyeva Səkinə Eylaz qızı
  8. b/m Xəlilova Elmira Feyzi qızı
  9. b/m İskəndərova Kəbirə Əbdüləhəd qızı
  10. dos.Qəhrəmanov Taleh Orduxan oğlu
  11. dos. Kərimli Fuad Şəmsəddin oğlu


Analitik kimya kafedrası[redaktə | əsas redaktə]

Analitik kimya kafedrası 1935-ci ildə yaradılmışdır. Kafedranın tərkibində 9 professor-müəllim və 14 laborant fəaliyyət göstərir. Kafedra müdiri prof. k.e.d. Çıraqov Famil Musa oğludur.

Analitik kimya kafedrasında artıq bir neçə ildir ki, fiziki-kimyəvi metodlarla qeyri-üzvi maddələrin analizi üçün üzvi reaktivlərin və xelat sorbentlərin tədqiqi» mövzusunda elmi-tədqiqat işi aparır. Elmi-tədqiqat işində kafedranın professor müəllim və, laborantları, o cümlədən aspirant və dissertantları iştirak etmişdir.

2008-cı il ərzində analitik kimya kafedrasında mütəmadi olaraq kafedra iclasları keçirilir və iclaslarda elmi-metodik və tədris məsələləri müzakirə olunur. Periodik olaraq elmi seminarlar, tələbələrin kurs və diplom işlərinin müzakirəsi keçirilir.

Elmi işlər məqalə və tezislər şəklində müxtəlif konfrans və seminarlara təqdim olunmuş və çap olunmuşdur. Bütün tədris işləri ərzində kafedrada sistematik olaraq kimya və biologiya fakultələrinin birinci, ikinci və üçüncü kurs tələbələri üçün kollokviumların sualları müzakirə olunur, həmçinin magistr-tələbələr üçün tədris yükünə uyğun olaraq yeni proqram tərtib olunmuş və buraxılış işinin mövzuları müəllimlərlə birlikdə müzakirə olunmuşdur. Təsərrüfat işləri üzrə də bəzi problemlər o cümlədən, reaktivlərin alınması, laboratoriya cihazların (FEK, pH-metr, analitik tərəzi və s.) təmiri işləri həll edilmişdir. Kafedra əməkdaşlarının nizam intizamına da riayət olunur. Kafedranın 2008/2009 tədris ili üçün ümumi dərs yükü 6550 saat təşkil edir.

Kafedrada üzvi və qeyri-üzvi reaktivlərdən istifadə etməklə eyni və müxtəlifliqandlı kompleks birləşmələr sintez edilir və onların tərkibi, quruluşu və xassələri analitik kimyanın müasir metodlarından istifadə etməklə tədqiq edilir. Tədqiq edilmiş birləşmələrdən istifadə etməklə Cu(II), Fe(III), Co(II), Ni(II), Mo(VI), V(V), Ti(IV), Sn(II,IV), Pb(II), Al(III), Ga(III), İn(III), Zr(IV), Hf(IV), Nb(V), Ta(V), W(VI) və s. metal ionlarının yüksək analitik göstəricilərə malik spektrofotometrik, ekstraksiyalı-spektrofotometrik, sorbsiyalı-spektrofotometrik, atom-absorbsion, ekstraksiyalı atom-absobsion və polyaroqrafik təyinat metodikaları işlənib hazırlanmışdır.

Kafedra əməkdaşları tədqiqat işlərində məlum üzvi reaktivlərlə yanaşı, yeni sinif üzvi reaktivlərdən də geniş istifadə edir. Son dövrlər kafedrada piroqallol əsasında azobirləşmələr və diketonlar əsasında üzvi reaktivlərin sintezinə xüsusi diqqət ayrılmışdır.

Müxtəlifliqandlı kompleks birləşmələrin əmələ gəlmə qanunauyğunluqlarının tədqiqi və yeni sinif polimer sorbentlərin analitik kimyaya tətbiqi də kafedranın son dövrlər apardığı yeni elmi istiqamətlər sırasına daxildir. Müxtəlifliqandlı komplekslərin əmələ gəlməsi və analitik xassələrinin kompleksəmələgətirici və liqandların təbiətindən asılılığının öyrənilməsinə, üçüncü komponentlərin seçilmə qanunauyğunluqlarının müəyyənləşdirilməsinə dair hazırda kafedrada intensiv tədqiqat işləri aparılır. Eyni qayda ilə yüksək seçicilikli polimer və sopolimer sorbentlərin alınması və onların xüsusilə, ətraf mühit obyektlərində tərkibində mikromiqdar tərtibində olan, radioaktiv və zərərli təsirə malik U(VI), Th(IV), Hg(II), Cd(II) və s. metal ionlarının qatılaşdırılaraq ayrılması məqsədilə tətbiqinə yüksək diqqət yetirilir.

Analitik kimya kafedrası tədris olunur[redaktə | əsas redaktə]

Bakalaır pilləsində[redaktə | əsas redaktə]

  • Analitik kimya
  • Fiziki-kimyəvi analiz metodları
  • Üzvi reaktivlərin analitik kimyada tətbiqi
  • Kompleks birləşmələrin analitik kimyada tətbiqi

Magistr pilləsində[redaktə | əsas redaktə]

  • Nadir elementlər analizi
  • Rentgen spektroskopiya analiz metodu
  • Ayrılma və qatılaşdırma metodu
  • Nümunə çəkisinin ğötürülməsi
  • Xromatoqrafik analiz metodları
  • Elektrokimyəvi analiz metodları
  • Optiki analiz metodları
  • Atom-absorbsion analiz metodları
  • Analiz nəticələrinin riyazi hesablanması.

Müəllim heyəti[redaktə | əsas redaktə]

  1. Çıraqov F.M.-kafedra müdiri, k.e.d., prof.
  2. Əliyeva R.Ə.-k.e.d.,prof.
  3. Nağıyev X.C.-k.e.d.,prof.
  4. Abdullayeva T.Ə.-k.e.n.,dos.
  5. Gülərli G.H. -k.e.n, müəllim
  6. Abdullayev R.Ə.-k.e.n.,dos.
  7. Babayev Ə.Q.-k.e.n.,dos.
  8. Həmidov S.Z.-k.e.n, müəllim
  9. Muğalova G.R.-k.e.n.müəllim
  10. Məmmədov P.R.-k.e.n., müəllim

Neft kimyası kafedrası[redaktə | əsas redaktə]

Neft kimyası kafedrası (indiki Neft kimyası və kimya texnologiyası) 1943-cü ildə görkəmli alim, akademik Y.H.Məmmədəliyevin təşəbbüsü ilə yaradılmışdır. Kafedraya akademik Y.H.Məmmədəliyev (1943-1959), prof. Ş.T.Əhmədov (1959-1965), prof. C.Ə.Hüseynov (1965-1967), dosent A.İ.Cabbarov (1967-1971), professor A.H.Ağayev (1971-1978), dosent M.R.Bayramov (1978-1984), professor V.M.Əhmədov (1984-1987) rəhbərlik etmişlər. 1988-ci ildən bu günə qədər kafedraya k.e.d., professor M.R.Bayramov rəhbərlik edir.

Tədris olunan fənnlərin ümumi təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Kimya texnologiyası[redaktə | əsas redaktə]

XIX əsrdə neftin sənaye üsulu ilə istehsala başlanması Azərbaycanda kim­ya.-nın bir elm kimi təşəkkülünə və inkişafına təkan verdi. Bu gün Respublikamızın bey­nəl­xalq aləmə sürətli inteqrasiyası digər elm sahələri kimi kimya tex­no­lo­gi­ya­sı fən­ni­nin tadrisində də yeniliklər etmək, standartlara cavab verən mü­tə­xəs­sis­lə­rin hazır­lan­ması üçün nəzəri biliklərin daha yüksək səviyyədə olmasını tələb edir. Kimyaçı tex­no­loq tərəfindən kimyəvi pro­ses­­lərin nəzəri əsasları, yanacaq-enerji ehtiyatları, eləcə də xam­maldan kompleks istifadənin prinsiplərini bilmədən texnoloji proseslərin işlənib hazırlanması, layi­hə­ləş­di­rilməsi, texniki avadanlıqların istismarı və s. kimi mühüm işlərin yerinə yetirilməsi mümkün deyildir.

Bunları nəzərə alaraq kimya texnologiyası fənni tələbələrə predmetun ümumi qanunauyğunluqları, nə­zəri problemləri, üzvi və qeyri-üzvi maddələrin (sulfat-, nit­rat-, xlorid turşularının, sili­kat­la­r və s) istehsalı, elek­tro­kim­yəvi proseslər, neftin ilkin ema­lı, termiki və katalitik pro­ses­lər, səthi-aktiv mad­də­lər və s. haqqında geniş məlu­mat­lar almağa imkan verir.

Fənnin tələbələrə verdiyi biliklər böyük praktiki əhəmiyyətə malik olub, onların kimya sənayesinin müxtəlif sahələrində işləməsinə geniş imkanlar yaradır.

Müxtəlif texnoloji sxemlərin, nəzəri məsələlərin tələbələr tərəfindən necə mə­nim­sənilməsinin düz­gün qiymətləndirilməsi üçün imtahanların yazılı keçirilməsi daha məqsədəuyğundur.

Neft kimyasında müasir fiziki tədqiqat metodları[redaktə | əsas redaktə]

Məlumdur ki, Azərbaycan Respublikası zəngin neft və qaz ehtiyatlarına malik­dir. Neft əsasında müxtəlif məqsədli məhsulların alınması və onların düzgün tətbiq sa­hələrinin tapılması üçün tərkibin hansı karbohidrogenlərdən ibarət olmasını bilmək va­cibdir. Bu məqsədlə hazırda neftin tərkibinin analizi üçün müxtəlif kimyəvi və kim­yəvi me­tod­lar həyata keçirilir. Analiz metodları içərisində xromatoqrafiya (onun müxtəlif növ­ləri), infraqırmızı (İQ)-, ultrabənövşəyi (UB)-, nüvə maqnit rezonansı (NMR) spek­troskopiyası, elektron paramaqnit rezonansı (EPR), xromato-kütlə, rent­gen və s. metodlar xüsusi əhəmiyyətı malikdir. Müasir təhsilli kimyaçının bu me­tod­la­rı bilməsi və onların elmin, eləcə də sənayenin müxtəlif sahələrində tətbiq etmə ba­ca­rı­ğının olması günün aktual məsələsi hesab edilir. Belə ki, neftin tərkibi haqqında mə­­lumat əldə etmədən onun praktiki tətbiqi haqqında fikir söyləmək mümkün de­yil­dir. Müxtəlif metodların tələbələr tərəfindən necə mənimsənilməsinin düzgün qiymətləndirilməsi üçün imtahanların yazılı və şifahi keçirilməsi daha məq­sə­də­uy­ğun­dur.

Neft və qaz əsasında texniki əhəmiyyətli maddələrin istehsalı[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan respublikasının böyük neft və qaz ehtiyatlarına malik olması öl­kə­mizdə neft-kimya sənayesini kifayət qədər yüksək səviyyədə inkişaf etdirməyə im­kan yaratmışdır. Bildiyimiz kimi neft və qaz yalnız yanacaq mənbəyi olmayıb, həm də xüsusi praktiki əhəmiyyətə ma­­lik məhsulların istehsalı üçün xammal mənbəyidir. Hazırda Bakıda iki neft emalı, Sumqayıtda kimya zavodlarının möv­cud olması, eləcə də yaxın gələcəkdə yeni neft-kimya kompleksinin yaradıldığını nə­zərə alsaq, fənnin tələbələrə tədrisi nəzəri və praktiki əhəmiyyət daşıyır. Müasir dövrün tələblərinə cabab verən mütəxəssislərin hazırlanması üçün neft və qaz əsasında hansı növ texniki əhəmiyyətli maddələrin alınması, Azərbaycanda hansı proseslərin həyata ke­çi­ril­mə­si­nin tələbələrə çatdırılması elmi, eləcə də praktiki cəhətdən aktuallığa malikdir. Tələbələrin mənimsədiyi biliklərin qiymətləndirilməsində yazılı imtahanların ke­çirilməsi daha məqsədəuyğundur.

Elmi iş və tədris proqramları[redaktə | əsas redaktə]

Kafedranın elmi istiqaməti – Neft kimyası və neft kimyəvi sintez.

Kafedranın əməkdaşları katalitik krekinq qazları əsasında yüksək oktanlı komponentlərin, xüsusi məqsədli yağların, tərkibində heteroatom saxlayan funksionaləvəzli birləşmələrin alınması və tətbiqi ilə məşğuldurlar.

Kafedrada fenolun asetonla qarşılıqlı təsirindən alınan kondensatın birbaşa homogen-katalitik parçalanmasından alınan qarışığın (fenol, p-izopropenilfenol) formaldehidlə polikondensləşməsindən yeni nəsl doymamış fenol-formaldehid tipli oliqomerlərin alınması işlənib hazırlanmışdır. Alınmış oliqomerlər əsasında xüsusi məqsədli “BK-50” markalı yapışqanı alınmış və aviasiyada tətbiq olunmuşdur.

Eləcə də neft karbohidrogenlərinin modifikasiya olunmuş sintetik seolitlər üzərində mülayim şəraitdə katalitik pirolizi prosesi işlənib hazırlanmışdır.

Kafedranın əməkdaşları tərəfindən 20-dən çox dərslik, dərs vəsaiti və metodik göstərişlər, 600-dən çox elmi əsərlər dərc edilmiş və 100-dən çox müəlliflik şəhadətnaməsi, 12 patent alınmışdır.

Son illərdə kafedrada 20-dən çox doktorluq və namizədlik dissertasiyaları müdafiə edilmişdir. Onlardan 6 tədqiqatçı xarici dövlətlərin vətəndaşlarıdır (Hindistan, Vyetnam, Misir, Suriya, Əlcəzair, İran İslam Respublikası). Hal-hazırda 1 əməkdaş doktorluq dissertasiyası üzərində işləyir, 2 dissertant öz elmi tədqiqatlarını başa çatdırılaraq işlərini müdafiəyə təqdim etmişlər.

Kafedra xarici elmi-tədqiqat mərkəzləri ilə yanaşı AMEA-nın neft emalı institutları ilə də əməkdaşlıq edir. Kafedrada magistrlərə tədris olunan bütün fənlər üzrə proqramlar hazırlanmışdır. Bakalavr pilləsi üçün “Neft kimyası və neft kimyəvi sintez”, “Kimya texnologiyası” fənlərindən proqramlar çap edilmiş, digər fənlər üzrə isə tərtib olunmuşdur.

Təhsil[redaktə | əsas redaktə]

Bütün tədris ili ərzində kafedrada kimya fakültəsinin III və IV kurs tələbələrinə aşağıda göstərilən fənlərdən proqramlar üzrə dərslər tədris olunur:

Bakalavrlar üçün[redaktə | əsas redaktə]

  1. Neft kimyası və neft-kimyəvi sintez
  2. Kimya texnologiyası
  3. Neft karbohidrogenlərinin termiki və termokatalitik çevrilmələrinin nəzəri əsasları
  4. Neftin heteroatomlu birləşmələri

Magistrlər üçün[redaktə | əsas redaktə]

  1. Kimya texnolgiyasının müasir problemləri
  2. Kimya texnologiyasının tarixi və metodoloiyası
  3. Kimya istehsalatı və iqtisadiyyat
  4. Neft və qazın kompleks emalının elmi əsasları
  5. Neft və qaz emalı proseslərinin termodinamikası
  6. Neft-kimya prosesləri üçün katalizatorların seçilməsi və hazırlanmasının elmi əsasları
  7. Neft və qaz əsasında texniki əhəmiyyətli maddələrin sintezi
  8. Neft və qaz emalından alınan məhsullar və onların keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması üsulları
  9. Neft kimyasından müasir fiziki-tədqiqat metodları
  10. Neft və qaz emalı xaricdə
  11. Neft emalı və neft kimyası sənayesinin tullantısız və az enerji tutumlu prosesləri
  12. Funksionaləvəzli fenol birləşmələri kimyası
  13. Neft kimyası və neftayırma sənayesinin ekoloji problemlər

Muəllim heyəti[redaktə | əsas redaktə]

  1. Bayramov Musa Rza oğlu – kafedra müdiri, k.e.d., prof.
  2. Hacıyev Meyvəddin Mahmud oğlu - k.e.d., prof.
  3. Hüseynov Qasım Zülfəli oğlu - k.e.d., prof.
  4. Qasımova Şərqiyyə Zeynal qızı - k.e.n., dos.
  5. Hüseynova Rahilə Əşrəf qızı - k.e.n., dos.
  6. Zeynalov Natiq Yusif oğlu - k.e.n., dos. əvəzi
  7. Məmmədov İbrahim Qərib oğlu - k.e.d.,

Kimyanın Tədrisi Metodikası kafedrası[redaktə | əsas redaktə]

Kimyanın Tədrisi Metodikası kafedrası 1987-ci ildə, «Qeyri-üzvü kimya» və «Üzvi kimya» kafedralarının bazası əsasında yaradılmışdır. Həmin dövrürlədə kafedranın 10 əməkdaşı olmuşdur.

Hər il kafedrada kimyanın tədrisi metodikası üzrə seminar keçirilir. Kafed-rada kimyanın tədrisi metodikasından bakalavr və magistr pilləsi üzrə bura-xılış işləri və dissertasiya müdafiə edilir.

1987-ci ildən kafedraya k.e.n., dos. Ə.T.Əzizov rəhbərlik edir. Kafedrada ikidərslik və beş dərs vəsaiti nəşr edilmişdir. Hazırda kafedrada 12 nəfər əməkdaş çalışır. Onlardan 6 nəfər k.e.n. dosent,2 nəfər müəllim, beş nəfəri isə laborant heyətidir.

Kaferda əməkdaşları tərəfindən bütün tədris olunan fənlər üçün proqramlar yazılmış və toplu şəkildə çapdan çıxmışdır. Kafedrada son illərdə əməkdaşlar tərəfindən «Kimyanın tədrisi metodikası» iki cildli dərslik «Kimya tədrisinin üsul və priyomları» dərs vəsaiti, «Kimyanın tədrisi metodikasından praktikum» dərs vəsaitləri, «Kimyanın tədrisi metodikasından praktiki işlər» dərs vəsaitləri və s. nəşr edilmişdir.

Kafedrada son 10 ildə 8-ə qədər dərslik və dərs vəsaitləri, 200-dən çox mə-qalə dərc edilmişdir.Kafedra əməkdaşları beynəlxalq «4-dən artıq» simpo-ziumlarda və konfranslarda iştirak etmişlər.

Kafedra M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universiteti, Kiyev Dövlət və Daşkənt Dövlət Universitetlərinin müvafiq kafedraları ilə sıx əlaqə saxlayır.

Hər il elmi-tədqiqat işlərinin planına əsasən müvafiq mövzular üzrə elmi he-sabat verilir.

Kafedranın laboratoriya işləri uyğun olaraq ümumi və qeyri-üzvi kimya kafedrasının laboratoriyalarından istifadə edilir.

Kimyadan tədris işinin reallaşdırmasının əhəmiyyəti, vəzifələri və növləri[redaktə | əsas redaktə]

Mürəkkəb bir proses olan dərsin lazımi qaydada, günün tələbləri səviyyəsində təşkili və keçirilməsi üçün böyük səy və əmək tələb olunur. Onu da qeyd etməliyik ki, nümunəvi dərsin əsası tədris işinin düzgün planlaşdırılmasından başlanır. Kimyadan tədris işinin düzgün planlaşdırılmasının dərsin yüksək elmi – metodiki səviyyədə keçməsində mühüm rolu vardır. Buna görə də kimya müəlliminin dərsə hazırlaşmasında tədris materialının planlaşdırılması ən mühüm mərhələ hesab olunur. Müəllimin yaradıcılıq fəaliyyəti sayılan planlaşdırma ona bütün dərs prosesini il boyu aparılacaq işləri bütünlüklə təsəvvür etmək lazımdır. Müəllim tədris prosesinin həm bütünlükdə gedişi, həm də ayrı-ayrı hissələri haqqında aydın təsəvvürə malik olmaq üçün plana ehtiyac hiss edir.

Çünki plansız görülən işdən müvəffəqiyyət gözləmək olmaz. Dərsin vaxtından – dəqiqələrindən səmərəli istifadə olunmasının da əsasında planlaşdırma dayanır. Buna görə də hər bir müəllim, o cümlədən kimya müəllimi də, öz təlim-tərbiyə işlərini düzgün və günün tələbləri səviyyəsində planlaşdırmağı bacarmalıdır.

Kimya müəllimi təlim-tərbiyə prosesi ilə əlaqədar apardığı bütün işləri planlı surətdə başa çatdırmaq üçün əsasən üç cür plandan istifadə edə bilər.

Dərs planı- bu adətən məktəblərdə gündəlik adı ilə təltif olunur.

Bəzi hallarda dərs planından başqa dərsin konspektindən - icmalından da istifadə edilir. İcmaldan adətən pedaqoji fəaliyyətə yeni başlayan müəllimlərin istifadə etməsi tövsiyə olunur. Kimyanın açıq dərslərin təşkili zamanı və fənn metodbirləşmələrində də icmaldan istifadə etmək məsləhət görülür.

Dərsin konspekti və planı[redaktə | əsas redaktə]

Təlimin əsas təşkilat forması olan dərsin müvəffəqiyyətlə keçirilməsi, yüksək səviyyədə başa çatdırılması üçün əsas şərtlərdən biri müəllimin dərsə vaxtında hərtərəfli və ciddi hazırlaşmasıdır.

Kimya müəlliminin dərsə hazırlaşması başlıca olaraq üç yolla həyata keçirilməlidir.

Müəllim özünün ümumi elmi, siyasi, pedaqoji, psixoloji və metodik hazırlığını daim artırmağa çalışmalıdır. Bu məqsədlə o müntəzəm surətdə öz üzərində məqsədyönlü şəkildə ciddi işləməlidir. Dövlətimizin məktəb və müəllim haqqında qərar və göstəricilərini, görkəmli rus və Aərbaycan pedaqoqları, psixoloqları və kimyaçı metodistlərin əsərlərini, kimya elmi və sənayesi sahəsindəki yenilikləri diqqətlə oxumalı özü üçün lazımı qeydlər götürməli və onlardan dərsdə istifadə etməlidir.

müəllim kimya fənninin əhatə ediyi didaktik materiallar üzərində sistematik və ardıcıl surətdə işləməlidir. Bunun üçün o kimya dərslərinin təşkili və keçirilməsinə aid dövlət proqramı, dərsliklər, elmi – kütləvi və metodik ədəbiyyatlar [müəllimlə üçün metodiki kitablar, dərs vəsaitləri, dərsliklər, tövsiyələr və göstərişlər və s.] yaxından tanış olmalı, metodik yenilikləri, həmkarlarının qabaqcıl təcrübələrini dərindən öyrənməli və dərslərdə onlardan geniş surətdə istifadə etməlidir.

Yaradıcı şəkildə işləyən müəllim metodik ədəbiyyata və qabaqcıl pedaqoji təcrübəyə tənqidi yanaşmalı, onlara öz münasibətini bildirməlidir. Müəllim məktəb islahatının tələbləri baxımından tərtib olunmuş yeni orijinal kimya proqramı əsasında tədris materiallarını düzgün planlaşdırmalı, hər mövzunun tədrisinə neçə saat vaxt verildiyini və hansı tarixlərdə keçiriləcəyini əvvəlcədən dürüst müəyyənləşdirməli, kimya sənayesi və kimya ilə əlaqədar digər istehsalat sahələrindən ibarət ekskursiya obyektlərini, fənndaxili, kurslararası, fənlərarası əlaqəni dəqiqləşdirməli, kimya eksperimentinə nümayiş və laborator təcrübəsinə, praktiki məşğələlərə və s. vaxtında hazırlaşmalıdır. Müəllim gündəlik dərsə qabaqcadan yaxşı hazırlaşmalıdır. Kimya müəllimi bunun üçün əvvəlcə dərsin mövzusunu (mövzusunun adı dərslikdən deyil, dövlət sənədi olan proqramdan götürülməlidir. Bəzi kimya müəllimləri təqdim planı tərtib edərkən, dərslikdəki adları yazırlar ki, bunun da düzgün hesab etmək olmaz. Müəllim məqsədinə, ən yaxşı nail olmaqdan ötəri

  • dərsi necə təşkil edib keçirəcəyini yəni təlim üsullarını, müasir didaktik pryomları və yanaşmaları müəyyənləşdirməlidir.
  • Keçən dərsin nəticələrini təhlil etməli, keçən dərsdə hansı məsələlər şagirdlər tərəfindən mükəmməl mənimsənilməmişdirsə, sorğu zamanı onun bir daha aydınlaşdırılmasına (qabaqcıl şagirdlər bu və ya digər məsələni aydınlaşdıra bilmədikdə müəllim özü izah etməlidir.
  • dərsə müvafiq demonstrasiya və ya illustrasiya materialını, laborator təcrübələri və ya praktiki məşğələ (bu bilik və bacarığı möhkəmləndirən dərs tipinə aiddir) üçün lazım olan materialı ( reaktivləri, cihaz və qabları, sxem, model, stent və s.) hazırlamalı.
  • Həm dərslikdə olan, həm də əlavə materialları (kimya elmi və sənayesi sahəsindəki yenilikləri, yerli istehsalat sahələrini və s.) dərindən öyrənməli.
  • Təcrübələri əvvəlcədən diqqətlə yoxlamalı ( bəzən məhlulun köhnə olması, maddənin təmiz olmaması və s. üzündən təcrübə zamanı gözlənilən nəticə alınmadıqda müəllim çıxılmaz vəziyyətə düşə bilər) və onları nümayiş etdirmək üçün hazırlamalı, yaxud laborator təcrübələrinin və ya praktiki məşğələnin icrası zamanı şagirdlərin necə işləyəcəyini ətraflı surətdə düşünməlidir.

Bundan sonra dərs layihələşdirilməli, yəni onun konispekti və ya planı tutulmalıdır. Kimya müəllimi yalnız bütün təşkilatı işləri gördükdən sonra sinifə girib, dərsi müvəffəqiyyətlə qurar və yüksək səviyyədə başa çatdıra bilər. Müəllim konispekt tərtib edərkən və ya plan tutarkən hər şeydən əvvəl dərsin kimyəvi məzmununu dərindən təhlil etməlidir, yalnız bu halda o dərsin didaktiv məqsədini aydınlaşdıra bilər. Dərsin məzmunu təhlil edilmədən qarşıya qoyulan məqsəd ya formal olar, ya da real olmaz, başqa sözlə desək məzmunun imkanını keçər. (ondan artıq olar). Məhzi buna görə də müəllim dərsin həlledici şərti olan məqsədini xüsusilə diqqətli surətdə düşünməli, dərsdə hansı əsas vəzifələr qarşıya qoyulduğunu, başqa sözlə desək, dərsin öyrədici (təhsil), tərbiyəedici, inkişafetdirici və nəzarətetdirici, funksiyalarını, həyatla, istehsalatla, Azərbaycanda gedən quruculuq işləri ilə əlaqələndirilməsini unutmamalı, fənndaxili ( əvvəlki və sonrakı dərslərlə əlaqə) və fənlərarası əlaqə imkanlarını, dərsdə hansı yeni anlayışlar verəcəyini, hansı anlayışları möhkəmlədəcəyini, dərinləşdirəcəyini, konkretləşdirəcəyini, bunlara nail olmaq üçün hansı üsul, pryom və yanaşmalar tətbiq edəcəyini, hansı təcrübələri və dərsin hansı hissəsində nümayiş etdirəcəyini, təcrübədən nəticəni necə çıxaracağını ətraflı çünki qarşıya qoyulmuş məqsədin aydın olması müəlimə onun (məqsəd) üçün zəruri faktik materialı düzgün seçmək imkanı verir.

Müəllim heyəti[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ə.T.Əzizov k.e.n. dos. kafedra müdiri, Respublikanın əməkdar müəllimi
  2. K.H.Haqverdiyev k.e.n. dos.
  3. T.N.Abdullayeva k.e.n. dos.
  4. İ.H.İbadov k.e.n. dos.
  5. N.V.Məmmədov müəllim
  6. R.T.Abdinbəyova

Yüksəkmolekullu birləşmələr kimyası[redaktə | əsas redaktə]

Yüksəkmolekullu birləşmələr kimyası (YMB) kafedrası 1964-cü ildə təşkil olunmuşdur. Kafedraya k.e.d., prof. M.Ə.İskəndərov (1964-1965), k.e.d. Z.Ə.Sadıxov (1966-1983) rəhbərlik etmişdir. 1984-cü ildə kafedra “Neft kimyası” kafedrası ilə birləidirilmiş, 1988-ci ildə kafedra yenidən müstəqil kafedra kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1988-1998-ci illərdə kafedraya k.e.d., prof. V.M.Əhmədov rəhbərlik etmişdir. 1998-ci ildən kafedranın müdiri k.e.d., prof. O.H.Əkbərovdur.

“Yüksəkmolekullu birləşmələr kimyası” kursunun məqsədi Universitet tə­lə­bə­lərini polimerlər haqqında elmin əsasları ilə tanəş etməkdir.

Fundamental elmi fənn kimi “Yüksəkmolekullu birləşmələr kimyası” kursu­nun formalaşmasının əsasını maddələrin xüsusi forması olan polimer halının möv­cud­luğu təşkil edir. Ona görə də fənnin tədrisində yüksəkmolekullu birləşmələrin kiçik molekullu birləşmələrdən fərqlənən xassələrinin təsvirinə daha çox diqqət ve­rilmişdir. Böyük ölçülərə və zəncir quruluşuna malik olmaları nəticəsində polimer­lərdə kiçik molekullu birləşmələr üçün xas olmayan bir sıra spesifik xüsusiy­yət­lə­rin meydana çıxmasına səbəb olur.

Digər tərəfdən polimerlərin sintezi və kimyəvi çevrilmələri adi kimyəvi re­ak­siyalarda həyata keçirilsə də, bu reaksiyalarda makromolekul, makroradikal və makroionların iştirakı onlara fərqli xüsusiyyətlər verir. “Yüksəkmolekullu birləşmələr kimyası” kursu üzrə oxunan mühazirələrlə ya­naşı tələbələrin bu kurs üzrə laboratoriya işlərini yerinə yetirmələri də nəzərdə tu­tulur. Praktiki işlər kursun demək olar ki bütün bölmələrini əhatə etməlidir. Bu isə tələbələrə mühazirə dərslərində eşitdikləri nəzəri məsələlərin möhkəmlənməsinə kömək edir. tələbələrə aşılanan biliklərin qiymətləndirilməsi zamanı yazılı imtahan üsulundan istifadə edilir.

Kafedrada bakalavr və magistr pillələri üzrə aşağıdaki fənlər tədris olunur: “Yüksəkmolekullu birləşmələr kimyası”, “Polimer kompozisiya materialları”, “Polimerlərin fiziki kimyası”, “Polimerlərin sintezi və tədqiqi”, “Polimerlərin modifikasiyası”, “Polimer kompozisiyaların tədqiqi”, “Nanokimya və nanokompozitlər”, “Polimer kompozisiya materiallarının fiziki kimyası”, “Yüksəkmolekullu birləşmələr kimyasını seçilmiş bəhsləri”.

Kafedrada “Reaksiyaqabiliyyətli polimer və oliqomerlərin sintezi, çevrilmələri və onlar əsasında sorbentlərin, nanokompozitlərin sintezi və tədqiqi ” mövzusu üzrə elmi-tədqiqat işləri aparılır. Elmi-tədqiqat işlərinin nəticələrinə aid 40-dan çox məqalələr dərc olunub, beynəlxalq və respublika miqyaslı elmi simpozium və konfranslarda məruzələr edilib.

Tədris planına uyğun kafedrada bakalavr və magistr pillələri üçün tədris olunan fənlərdən proqramlar hazırlanıb və nəşr olunub. Bakalavr pilləsi üzrə - “Yüksəkmolekullu birləşmələr kimyası”, “Polimer kompozisiya materialları”. Ma-gistr pilləsi üzrə-“Polimerlərin sintezi və tədqiqi”, “Polimerlərin fiziki kimyası”, “Polimer məhlulları”, “Polimerlərin kimyəvi çevrilmələri və modifikasiyası”, “Monomerlər kimyası”, “Metalkompleks katalizatorları iştirakilə oliqomerləşmə və polimerləşmə”, “Yüksəkmolekullu birləşmələr kimyasını seçilmiş bəhsləri”, “Kompozisiya materiallarının kimyası”, “Polimer kompozisiya materiallarının fiziki kimyası”, “Oliqomer əsasında kompozisiya materiallarının texnologiyası”.

Müəllim heyəti[redaktə | əsas redaktə]

  1. Kimya elmləri doktoru, professor – O.H.Əkbərov
  2. Kimya elmləri doktoru, professor- A.Ə.Əzizov
  3. Kimya elmləri doktoru, dosent- E.O.Əkbərov
  4. Kimya elmləri namizədi, dosent – R.M.Alosmanov

Fəaliyyət göstərdiyi 40 ildən artıq bir müddət ərzində yerli tədris və sənaye müəssisələri üçün yüzlərlə, Kuba, Vyetnam, Efiopiya, Əfqanistan və s. Ölkələr üçün onlarla mütəhəssis hazırlamışdır. Kafedrada son beş ildə bir doktorluq, dörd namizədlik dissertasiyası müdafiə edilmişdir. Kafedra hər il 15-18 bakalavr, 4-6 magistr pillələri üzrə ixtisasçı kadrlar hazırlayır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

http://chemistry.bsu.edu.az/