Burundi krallığı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
fr. Royaume du Burundi
Burundi krallığı
XVII–1966
Burundi krallığı gerbi
Gerbi
Şüarı: Imana, Umwan, Uburundi
Dieu, le Roi et le Burundi
"Tanrı, kral və Burundi"
Himni: Burundi himni (Bizim Burundi)
1966-cı ildə Burundi krallığının ərazisi.
1966-cı ildə Burundi krallığının ərazisi.
StatusuMüstəqil dövlət (XVII əsr–1890)
Almaniya Şərqi Afrikasının bir parçası (1890–1916)
Ruanda-Urundinin bir parçası (1916–1962)
Müstəqil dövlət (1962–1966)
PaytaxtıQiteqa
Bujumbura
Rəsmi dilləriKirundi dili
Fransız dili
Dini
Xristianlıq
İdarəetmə formasıMonarxiya
Tarixi 
• Yaranması
XVII
• Əsası qoyuldu
XVII əsr
1 iyul 1890
• Ruanda-Urundi
20 iyul 1922
• Muxtariyyət
21 dekabr 1961
• Müstəqillik
1 iyul 1962
• Respublika
28 noyabr 1966
• Süqutu
1966
Ərazisi
• Ümumi
27,834 km2
Əhalisi
• Təxmini
3,275,000 (1966)
Xələfi
Burundi Respublikası
İndi tərkibində Burundi

Burundi krallığı (fr. Royaume du Burundi) və ya Urundi krallığı (fr. Royaume d'Urundi) — Afrika qitəsinin şərq hissəsindəki Böyük göllər regionunda, müasir Burundi Respublikası ərazisində yerləşən tarixi dövlət. Krallıq əhalisinin əksəriyyətinin hutulardan ibarət olmasına baxmayaraq, tutsi etnik qrupunun üzvü olan və "mnami" titulunu daşıyan bir monarx tərəfindən idarə edilirdi. Əsası XVII əsrdə qoyulan krallıq 1890-cı ildə Almaniya Şərqi Afrikasının bir parçası, 1916-cı ildə isə Ruanda-Urundi adı altında Belçika tərəfindən idarə olunan Millətlər Liqasının mandat ərazisi olmuşdur. 1962-ci ildə Burundi krallığı konstitusiyalı monarxiya olaraq öz müstəqilliyini yenidən əldə etmiş, 1966-cı ilin noyabr ayında baş verən dövlət çevrilişi nəticəsində isə monarxiya ləğv olunmuşdur.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Burundi krallığının yaranma tarixi naməlum olsa da, güman edilir ki, krallığın əsası XVII əsrdətutsilərin əksəriyyəti təşkil edən hutulara qarşı dominantlıq qazandığı dövrdə qoyulmuşdur. "Mnami" I Ntare (h. 1675–1705) hakimiyyəti dövründə krallığın ərazisi böyümüş, qonşu politiyaların əraziləri zəbt edilmişdir. Monarx tərəfindən idarə olunmasına baxmyaraq, krallıq əhəmiyyətli dərəcədə demərkəzləşdirilmişdi və yerli alt-hakimlər böyük müstəqilliyə malik idi. Avropa müstəmləkəçilərinin əraziyə gəlməsindən əvvəl varislik mübarizəsi adi hal idi.

Burundi krallığı 1890-cı ildə Almaniya Şərqi Afrikasının bir parçası olmuşdur, halbuki səmərəli şəkildə müstəmləkəçi bir qüvvə tərəfindən idarə edilmirdi. Birinci Dünya müharibəsi zamanı Belçika qoşunları regiona hücum edib, işğal etmişdilər. 1919-cu ildəki Versal sülh müqaviləsinin nəticəsində Burundi və qonşu Ruanda krallığı Millətlər Liqasının mandat ərazisi elan edilmiş və Belçikanın idarəetməsinə verilmişdir.

Monarxlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xatirəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kral ailəsinin əksər üzvləri hazırda Fransada yaşayır. 2005-ci ildə keçirilən prezident seçkilərində Burundidəki monarxiya və dialoqun bərpası üçün partiyanın ("Abahuza") sədri şahzadə Estyer Kamatari prezidentlik üçün namizəd olmuşdur. Onun siyasi tərəfdarları konstitusiyalı monarxiyanın bərpası etnik qruplar arasındakı gərginliyi azaldacağını iddia edirlər.

Krallığın bayrağının mərkəzində kral hakimiyyətinin rəmzi olan bir karyenda — qara rəngli nağaraya bənzər ənənəvi musiqi aləti var idi.

Simvollar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]