Cənubi Sakit okean mandatı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
asılı ərazi
Cənubi Sakit okean mandatı
yap. 南洋庁
Bayraq Gerb
Bayraq Gerb
TTPI-locatormap.png
 Flag of German New Guinea.svg
Flag of the Trust Territory of the Pacific Islands.svg 
1919 — 1947

Paytaxt Koror
Dil(lər) Yapon dili
Pul vahidi Yapon yeni
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Cənubi Sakit okean mandatı[1] (yap. 南洋庁) — Millətlər Liqasının qərarı ilə Almaniya imperasının Birinci Dünya müharibəsində məğlubiyyətindən sonra Sakit okeanda yerləşən müstəmləkələr Yaponiya imperiyasının mandatlığına verilmişdir. Mandatlıq 1919-ci ildən 1947-ci ilə qədər davam etmişdir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

İngilis-yapon birliyinin şərtlərinə müvafiq olaraq 23 avqust 1914[2]-ci ildə Yaponiya imperiyası Almaniyaya müharibə elan edir. İngilislərlə birlikdə Sindao hücumu həyata keçilir. Yaponiya İmperiya donanmasının hədəfi Almaniya Şərqi-Asiya kreyser eskadrosunu darmadağın edmək və Sakit, Hind okeanlarında dəniz yollarının təhlükəsizliyi təmin etmək vəzifəsini üzərinə götürürlər. Bu vəzifələrin yerinə yetirilməsi zamanı 1914-ci ilin oktyabr ayında Yaponiya donanması Almaniyanın okeaniyadakı mülkləri olan Marian adaları, Karolin adaları, Marşall adaları[3]Palau arxipelaqına hücum təşkil edilir.

Müharibənin bitməsi ilə Paris Sülh Konfransında rəsmən ərazilərin Yaponiyanın işğalı tanınır. Mandatın kateqoriyası «C» olaraq tətbiq edilir. Yaponlar bir müddət sonra adaların iqtisadi inkişafına xüsusi diqqət yetirir. Adalara koreyalılar, yaponlar və okinavalılar köçürülür. Bir müddət sonra gəlmələrin sayı yerliləri keçir.

1930-х illərdə mandat ərazilərdə hərbi infrastruktura qurur. Bu addımlar gizlin aparılır. Bu Vaşınton dəniz anlaşmasına zidd olması demək idi. Adalar çoxlu sayda dəniz qüvvələri yerləşdirilməsi öz növbəsində müharibəyə hazırlaşmasının əlaməti idi.

1943—1945 illərdə baş tutmuş Hilbert-MarşallMarian əməliyyatları zamanı Yaponiya ərazi üzərində nəzarəti itirmişdir.

Millətlər Liqasının verdiyi mandat BMTının qərarı ilə 1947 iln iyul tarixində Sakit Okean asılı adalar ərazisi olaraq ABŞ nəzarətinə verilir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Cənubi Sakit okean mandatı
  2. Ponsonby-Fane, p. 348.
  3. Richard Ponsonby-Fane. (1962). Sovereign and Subject, pp. 346-353.