Con Qolsuorsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Con Qolsuorsi
John Galsworthy 2.jpg
Doğum tarixi 14 avqust 1867(1867-08-14)[1][2][3][…]
Vəfat tarixi 31 yanvar 1933(1933-01-31)[1][4][2][…] (65 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi beyin xərçəngi[d]
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Təhsili
  • Harrou Məktəbi[d]
Fəaliyyəti dramaturq, yazıçı, roman yazıçısı, ssenarist
Əsərlərinin dili ingilis dili
Üzvlüyü
Mükafatları ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı
İmza
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Con Qolsuorsi (ing. John Galsworthy; 14 avqust 1867[1][2][3][…]31 yanvar 1933[1][4][2][…], London[1][4]) — ingilis yazıçı və dramaturq, məşhur "Forsaytlar haqqında saqa" silsiləsinin müəllifi, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1932).

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

İngilis şairi, dramaturq və nasir Con Qolsuorsi varlı burjua ailəsinin yeganə övladı idi. Atası Londondakı hüquq şirkətlərindən birinə rəhbərlik edirdi. Con Harrou və Oksford universitetlərində təhsil almışdı. Vəkil ixtisasına yiyələnsə də, heç vaxt hüquq sahəsində çalışmamışdı. Özü üçün yaşamağı, mütaliə etməyi və əyləncəli həyat keçirməyi, səyahətlərə çıxmağı daha üstün tutmuşdu. Dünya səyahəti zaman tanış olduğu polyak mənşəli ingilis yazıçısı Cozef Konradla ömrünün sonuna qədər dostluq əlaqələri saxlamışdı.

Bir çox həmkarları ilə müqayisədə Con Qolsuorsi yaradıcılığa nisbətən gec başlamışdı. Əslində bu işə onu məhəbbət romanı yaşadığı Ada Qolsuorsi – əmisi oğlunun xanımı məcbur etmişdi. Gənc müəllifin ilk hekayələr məcmuəsi 1897-ci ildə Con Sincon təxəllüsü ilə çap olunmuşdu. Bir il sonra isə "Joslin" adlı ilk romanı işıq üzü görmüşdü. 1901-ci ildə çap olunan hekayələr kitabında artıq yazıçının sonrakı dövr yaradıcılığında dönə-dönə təsadüf edəcəyimiz əsas qəhrəmanlarından — Forsaytlar ailəsindən söz açılırdı. 1904-cü ildə Qolsuorsi öz həqiqi ad və soyadı ilə ilk kitabını — "Pinqvinlər adası" romanını nəşr etdirmişdi.

Eyni ildə atasının vəfatı Con Qolsuorsiyə maddi sərbəstlik gətirdi. 1905-ci ildə Ada da ərindən boşandı və onlar evləndilər. Sevdiyi qadınla heç bir qınaqdan qorxmadan, sərbəst yaşamaq imkanı Qolsuorsinin yaradıcılığına təsirsiz ötüşmədi. 1905-ci ildə qələmə aldığı "Əmlakçı" romanında o, Soms və İren Forsaytların timsalında Adanın ilk uğursuz ailə həyatını təsvir etmişdi. "Forsaytlar haqqında saqa" trilogiyasının birinci kitabı olan bu roman Qolsuorsiyə ciddi yazıçı imici qazandırdı. Müəllif Birinci Dünya müharibəsinə qədər Forsaytlar mövzusuna qayıtmamışdı. Əvəzində isə "Malikanə" (1907), "Qardaşlıq" (1909) və "Patrisi" (1909) romanlarını tamamlamışdı. Bu əsərlərdə kiçik torpaq sahiblərinin, ziyalıların və aristokratiyanın həyatından bəhs edirdi.

"Gümüş mücrü" (1906) adlı ilk pyesi ilə Qolsuorsi həm də dramaturq kimi tanındı. Daha sonra "Mübarizə" (1909) və "Ədalət" (1910) pyesləri tamaşaya qoyuldu. Hər üç əsər ciddi ictimai problemlərə toxunurdu. Məhbusların təkadamlıq kameralarda saxlanmalarına qarşı çıxan "Ədalət" pyesinin yazıldığı dövrdə Britaniya imperiyasının daxili işlər naziri olan Uinston Çörçill həbsxana islahatına başlamasında bu əsərin ciddi təsirinin olduğunu etiraf etmişdi.

Müəllif Birinci Dünya müharibəsindən sonra Forsaytlar mövzusuna yenidən qayıtmış, trilogiyanın ikinci və üçüncü kitablarını — "İlgəkdə" (1920) və "İcarəyə verilir" (1921) romanlarını yazmışdı. "Forsaytlar haqqında saqa" ümumi adı ilə çap olunan üç roman Qolsuorsiyə böyük şöhrət qazandırmışdı. O, ingilis ədəbiyyatının canlı klassikinə çevrildi. Forsaytlarla bağlı ikinci trilogiya — "Müasir komediya" 1928-ci ildə, sonuncu — üçüncü trilogiya isə "Fəslin sonu" adı altında Ada Qolsuorsi tərəfindən yazıçının ölümündən sonra (1933) nəşr edilmişdi.

Hər gün mütləq bir neçə səhifə yazmağı özü üçün prinsipə çevirən Qolsuorsi 20 roman, 27 pyes, 3 poetik məcmuə, 170-dən çox hekayə, 5 esselər kitabının müəllifi kimi tanınır. Yazıçının epistolyar irsi təxminən 7000 məktubdan ibarətdir.

1917-ci ildə Con Qolsuorsi Britaniya imperiyasının cəngavəri titulundan imtina etmişdi. Yazıçı bu addımını ictimai institutlardan asılı vəziyyətə düşmək istəməməsi ilə əsaslandırmışdı. Ölümündən dörd il əvvəl Qolsuorsi ölkəsinin ali mükafatı olan "Xidmətlərə görə" ordeni ilə təltif olunmuşdu. O, Triniti-kollecin, Kembric, Dublin, Oksford, Prinston universitetlərinin fəxri doktoru seçilmişdi.

Nobel mükafatı isə ingilis yazıçısına 1932-ci ildə verilmişdi. Qolsuorsi mükafata "zirvəsini "Forsaytlar haqqında saqa" təşkil edən yüksək təhkiyə məharətinə görə" layiq görülmüşdü. Romanı "ingilis ədəbiyyatında diqqətəlayiq hadisə" adlandıran İsveç Akademiyasının üzvü Anders Esterlinq ayrı-ayrı personajların taleyi timsalında bütöv bir epoxanın bədii tarixini yaratmasını Qolsuorsinin böyük ədəbi uğuru adlandırmışdı. Ağır xəstə olan (beyin xərçəngi) yazıçı təqdimat mərasiminə gələ bilməmişdi. İki ay sonra isə vəfat etmişdi.

Con Qolsuorsi əliaçıq xeyriyyəçi kimi tanınırdı. Qazancının təxminən yarısını xeyriyyə məqsədi ilə xərclədiyi məlumdur. O, mühafizəkar ingilis cəmiyyətində senzura, boşanma, minimal əmək haqqı, qadınların seçki hüququ kimi qanunlara yenidən baxılmasının tərəfdarı kimi tanınırdı. Ölüm yatağında olan yazıçı Nobel mükafatının pul hissəsinin bütünlüklə 1921-ci ildə öz təşəbbüsü ilə yaradılan beynəlxalq yazıçı təşkilatına — PEN kluba verilməsini vəsiyyət etmişdi.

Lakin nəcib şəxsi keyfiyyətlərinə və yüksək sənətkarlıq məharətinə baxmayaraq Qolsuorsi yaradıcılığının İngiltərədə hamı tərəfindən qəbul edildiyini düşünmək sadəlövhlük olardı. Devid LourensVirciniya Vulf kimi tanınmış həmvətənləri onun barışmaz tənqidçiləri kimi ad çıxarmışdılar. Digər ingilis yazıçısı Entoni Bercons gözəl təhkiyəçi olan Qolsuorsinin orta səviyyəli oxucuların zövqünü oxşadığı, intellektualları isə cəlb etmədiyi qənaətində idi.

Əsərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • From The Four Winds, 1897 (as John Sinjohn)
  • Jocelyn, 1898 (as John Sinjohn)
  • Villa Rubein, 1900 (as John Sinjohn)
  • A Man Of Devon, 1901 (as John Sinjohn)
  • The Island Pharisees, 1904
  • The Silver Box, 1906 (his first play)
  • The Forsyte Saga, 1906-21, 1922
    • The Man Of Property, 1906
    • (interlude) Indian Summer of a Forsyte, 1918
    • In Chancery, 1920
    • (interlude) Awakening, 1920
    • To Let, 1921
  • The Country House, 1907
  • A Commentary, 1908
  • Fraternity, 1909
  • A Justification For The Censorship Of Plays, 1909
  • Strife, 1909
  • Fraternity, 1909
  • Joy, 1909
  • Justice, 1910
  • A Motley, 1910
  • The Spirit Of Punishment, 1910
  • Horses In Mines, 1910
  • The Patrician, 1911
  • The Little Dream, 1911
  • The Pigeon, 1912
  • The Eldest Son, 1912
  • Moods, Songs, And Doggerels, 1912
  • For Love Of Beasts, 1912
  • The Inn Of Tranquillity, 1912
  • The Dark Flower, 1913
  • The Fugitive, 1913
  • The Mob, 1914
  • The Freelands, 1915
  • The Little Man, 1915
  • A Bit's Love, 1915
  • A Sheaf, 1916
  • The Apple Tree, 1916
  • Beyond, 1917
  • Five Tales, 1918
  • Saint's Progress, 1919
  • Addresses In America, 1912
  • The Foundations, 1920
  • In Chancery, 1920
  • Awakening, 1920
  • The Skin Game, 1920
  • To Let, 1920
  • A Family Man, 1922
  • The Little Man, 1922
  • Loyalties, 1922
  • Windows, 1922
  • Captures, 1923
  • Abracadabra, 1924
  • The Forest, 1924
  • Old English, 1924
  • The Show, 1925
  • Escape, 1926
  • Verses New And Old, 1926
  • Castles In Spain, 1927
  • A Modern Comedy, 1924-1928, 1929
    • The White Monkey, 1924
    • (Interlude) a Silent Wooing, 1927
    • The Silver Spoon, 1926
    • (Interlude) Passers By, 1927
    • Swan Song, 1928
  • Two Forsyte Interludes, 1927
  • The Manaton Edition, 1923-26 (collection, 30 vols.)
  • Exiled, 1929
  • The Roof, 1929
  • On Forsyte Change, 1930
  • Two Essays On Conrad, 1930
  • Soames And The Flag, 1930
  • The Creation Of Character In Literature, 1931 (The Romanes Lecture for 1931).
  • Maid In Waiting, 1931
  • Forty Poems, 1932
  • Flowering Wilderness, 1932
  • Over the River, 1933
  • Autobiographical Letters Of Galsworthy: A Correspondence With Frank Harris, 1933
  • The Grove Edition, 1927-34 (collection, 27 Vols.)
  • Collected Poems, 1934
  • End Of the Chapter, 1931-1933, 1934 (posthumously)
    • Maid In Waiting, 1931
    • Flowering Wilderness, 1932
    • One More River, 1933 (originally the English edition was called Over the River)
  • Punch And Go, 1935
  • The Life And Letters, 1935
  • The Winter Garden, 1935
  • Forsytes, Pendyces And Others, 1935
  • Selected Short Stories, 1935
  • Glimpses And Reflections, 1937
  • Galsworthy's Letters To Leon Lion, 1968
  • Letters From John Galsworthy 1900-1932, 1970

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 5 6 Краткая литературная энциклопедия (rus.). Москва: Советская энциклопедия, 1962.Т. 2.
  2. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
  3. 1 2 John Galsworthy // Encyclopædia Britannica (ing.).
  4. 1 2 3 4 Кагарлицкий Ю. И. Голсуорси Джон // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1972.Т. 7 : Гоголь — Дебит. С. 39.
  5. 1 2 LIBRIS. 2012.

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Vilayət Quliyev. Ədəbiyyat sahəsində Nobel mükafatı laureatları. Bakı: "Kitab aləmi" Nəşriyyat-Poliqrafiya Mərkəzi, 2009, səh.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]