Mario Varqas Lyosa

Mario Varqas Lyosa
Mario Varqas Lyosa
	isp. Mario Vargas Llosa
Doğum tarixi	28 mart 1936
Doğum yeri	Arekipa, Peru;
Vəfat tarixi	13 aprel 2025 (89 yaşında)
Vəfat yeri	Lima, Peru;
Təhsili	San Marcos Universiteti (1953–1958);
Fəaliyyəti	romançı, dramaturq, siyasətçi, esseist, ədəbi tənqidçi, universitet müəllimi, dramaturq, filosof, publisist, kinorejissor, broadcaster, təsisçisi[d]
Fəaliyyət illəri	1959–2025
Üzvlüyü	İspan dili Krallıq Akademiyası[d],; Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyası,; Fransa Akademiyası (2021-ci ildən);
Mükafatları	;
	catedravargasllosa.org
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Xorxe Mario Pedro Varqas Lyosa, 1-ci markiz Varqas Lyosa, (isp. Jorge Mario Pedro Vargas Llosa, 1er Marqués de Vargas Llosa. 28 mart 1936^[1], Arekipa^[2]^[3] – 13 aprel 2025^[4]^[5], Lima^[6]) — Peru nasiri və dramaturqu, publisist, ictimai-siyasi xadimi, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (2010).

Həyatı

Mario Varqas Lyosa 1936-cı ildə anadan olmuşdur. Xorxe Mario daha dünyaya gəlmədən, valideynləri — Ernesto Varqas Maldonado və Dora Lyosa Ureta boşanmışlar və Mario 10 yaşına qədər ailəsi haqqında bilgi sahibi olmamışdır.

Orta təhsilini Boliviyada konsul işləyən babasının yanında almış, daha sonra isə hərbi məktəbi bitirmişdir.

1953-cü ildə San Markos Milli Universitetinin (Universidad Nacional Mayor de San Marcos) Ədəbiyyat və hüquq fakültəsinə qəbul olunmuşdur. Bu addımı atası tərəfindən xoş qarşılanmadığı üçün bəzi problemlər yaşamışdır. 18 yaşındaykən dayısının 31 yaşlı baldızı — Xulia Urkidi ilə evlənmişdir.

1959-cu ildə İspaniyada, Madrid Komplutense Universitetində (Universidad Complutense de Madrid) "Xavier Prado" təqaüdü ilə doktorantura oxumağa başlayır və bu universitetdən fəlsəfə və ədəbiyyat doktoru ünvanını alır. Daha sonra Parisə gedir. Parisdə Berlitz Liseyində (Escuela Berlitz) ispan dili müəllimliyi edir. Bu arada FransPres kimi agentliklərin ispan dili şöbələrində də işləyir.

1964-cü ildə Peruya qayıdır və Xulia Urkidi ilə boşanır.

1965-ci ildə Patrisiya Lyosa ilə evlənir və ondan Alvaro (1966), Qonzalo (1967) və Morgana (1974) adlı uşaqları dünyaya gəlir.

Yaradıcılığı

Yosa ədəbiyyata "İnkanın qaçışı" (1952) pyesi ilə gəlmişdir. Sonradan hekayələr yazmış, ədəbi jurnallar nəşr etdirmişdir. "Şəhər və itlər" (1962), "Yaşıl ev" (1966), "Pantaleon və qonaqlar" (1973), "Xuliya xala və yazıçı" (1979) romanları, hekayələri, pyesləri, tənqidi yazıları onu bütün dünyada tanıtmışdır.

1990-cı ildə Peruda prezident seçkilərində namizəd olmuşdur, lakin Alberto Fuximoriyə uduzmuşdur.

Lyosa 2010-cu il Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Mükafatı verən İsveç Akademiyasının açıqlamasında Nobel mükafatının Lyosaya "hakimiyyət strukturunun detallı açıqlamasına və insanın mübarizəsi, üsyanı və məğlubiyyətinin kəskin təsvirinə görə" verildiyi bildirilmişdir.

İstinadlar

1 2 Mario Vargas Llosa (alm.). // Brockhaus Enzyklopädie. F.A. Brockhaus. (İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2017).
1 2 Mario Vargas Llosa celebró sus 88 años acompañado de sus amigos y familiares (isp.). infobae. 28 mart 2024. (İstifadə tarixi: 13 aprel 2025).
1 2 Who's who (brit. ing.). (untranslated). ISSN 0083-937X.
1 2 Fallece el Premio Nobel de Literatura Mario Vargas Llosa (isp.). diariocorreo.pe. 13 aprel 2025. (Arxiv nüsxəsi. İstifadə tarixi: 13 aprel 2025).
1 2 Murió Mario Vargas Llosa, Premio Nobel e ícono de la literatura de habla hispana (isp.): A través de un comunicado, sus hijos confirmaron que el aclamado escritor, quien deja una extensa y prodigiosa obra literaria, falleció a los 89 años en Lima, rodeado de su familia y en paz. infobae. 13 aprel 2025. (İstifadə tarixi: 13 aprel 2025).
1 2 Fallece Mario Vargas Llosa, Premio Nobel de Literatura, a los 89 años (isp.). larepublica.pe. 13 aprel 2025. (İstifadə tarixi: 13 aprel 2025).

Xarici keçidlər

[_29a3fb681f4e5ad4-1] 1 2 Mario Vargas Llosa (alm.). // Brockhaus Enzyklopädie. F.A. Brockhaus. (İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2017).

[_0d83aeafa68f505b-2] 1 2 Mario Vargas Llosa celebró sus 88 años acompañado de sus amigos y familiares (isp.). infobae. 28 mart 2024. (İstifadə tarixi: 13 aprel 2025).

[_3548bd19cc3b8df3-3] 1 2 Who's who (brit. ing.). (untranslated). ISSN 0083-937X.

[_aa764693aa873fe6-4] 1 2 Fallece el Premio Nobel de Literatura Mario Vargas Llosa (isp.). diariocorreo.pe. 13 aprel 2025. (Arxiv nüsxəsi. İstifadə tarixi: 13 aprel 2025).

[_9c5050ccad3ce8b4-5] 1 2 Murió Mario Vargas Llosa, Premio Nobel e ícono de la literatura de habla hispana (isp.): A través de un comunicado, sus hijos confirmaron que el aclamado escritor, quien deja una extensa y prodigiosa obra literaria, falleció a los 89 años en Lima, rodeado de su familia y en paz. infobae. 13 aprel 2025. (İstifadə tarixi: 13 aprel 2025).

[_496b8a04e3f7a82b-6] 1 2 Fallece Mario Vargas Llosa, Premio Nobel de Literatura, a los 89 años (isp.). larepublica.pe. 13 aprel 2025. (İstifadə tarixi: 13 aprel 2025).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]