Danabaş kəndinin müəllimi (komediya)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Danabaş kəndinin müəllimi
Danabaş kəndinin müəllimi
Janr Komediya
Müəllif Cəlil Məmmədquluzadə[1]
Orijinal dili Azərbaycanca
Yazılma ili 1921[1]
Nəşriyyat 1982: Azərnəşr[2]
2004: Öndər[2]
ISBN ISBN 9952-416-17-1

Danabaş kəndinin müəllimi və ya Danabaş kəndinin məktəbiCəlil Məmmədquluzadənin 4 məclisli komediyası.

İlk variantda əsərin adı “Danabaş kəndinin müəllimi” olmuşdur (1921). C.Məmmədquluzadə əsəri bu adla 1923-cü ildə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrına təqdim etmişdir. Əsərin teatra təqdim edilən əlyazmasında Cəfər Cabbarlıya məxsus qeydlər vardır. Lakin sonralar bu ad unudulmamış, əsər “Danabaş kəndinin məktəbi” adı ilə çap olunmuş və həmin adla tamaşaya qoyulmuşdur.[1]

“Maarif və mədəniyyət” jurnalında “Danabaş kəndinin müəllimi” pyesinin Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının repertuarına daxil edilməsi haqqında xəbər vardır (1923, №1).[1]

İlk dəfə 2004-cü il nəşrində əsərin “Danabaş kəndinin müəllimi” adı bərpa edilir.[3]

Süjet[redaktə | əsas redaktə]

Pyesdə XIX əsrin axırlarında Azərb. həyatının ictimai mədəni mənzərəsini əks etdirən hadisələr təsvir olunur. Burada sənətkarın adi məişət hadisələrində böyük ictimai problemləri əks etdirmək istedadı aydın nəzərə çarpır. Azərb.-ın kəndlərinin birində - Danabaş kəndində məmurların ilk baxışda yaxşı bir niyyət kimi görünən məktəb açmaq ideyası ilə yerli əhalinin bu hadisəyə mənfi münasibəti arasındakı ziddiyyət komik konfliktin əsasında dayanır. Burada həm məmurların öz hakimlik və müstəmləkəçilik fikiriərini həyata keçirmək cəhdləri, həm də kəndlilərin nadanlığı, mənəvi ölülüyü bədii şəkildə ifadə olunmuşdur.

Əsərdə mənəvi geriliyin əsas səbəbi bir tərəfdən əsrlərdən bəri davam edən feodal əxlaqının təsiri ilə izah olunursa, digər tərəfdən çarizmin yerlərdə yeridilən mənfur ruslaşdırma siyasəti nəticəsində əhalidə xof və nigarançılığın əmələ gəlməsi ilə izah edilir. Bu ideyanı janrın tələbləri mövqeyindən açmaq üçün dramaturq maraqlı komik vasitələrdən istifadə edərək yüksək bədii keyfiyyətlərə malik bir komediya yaratmışdır. Pyesdə ictimai-əxlaqi ideyanı komik vəziyyətlərdə açmaq üsulu üstünlük təşkil edir. Başqa komediyalarında olduğu kimi, bu əsərdə də müəllif "kütləvi obraz" vasitəsindən istifadə etməklə dövrün, mühitin mənzərəsini əks etdirə bilmiş və bu ümumi obrazlarda xalqın düşdüyü vəziyyətin səbəblərini aydınlaşdırmışdır.[4]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Cəlil, Məmmədquluzadə (2004). Əsərləri (PDF). Öndər. səh. 664. ISBN 9952-416-17-1. İstifadə tarixi: 2014-12-17.
  • "Danabaş kəndinin müəllimi"(azərb.)). calilbook.musigi-dunya.az. 2014-12-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-17.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 4 Cəlil 2004, səh. 653
  2. 1 2 Cəlil 2004, səh. 3
  3. Cəlil 2004, səh. 654
  4. "Danabaş kəndinin müəllimi"(azərb.)). calilbook.musigi-dunya.az. 2014-12-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-17.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]