Məzmuna keç

Dillərin yaşaması dərəcəsi

Vikipediya, azad ensiklopediya

Dillərin yaşaması dərəcəsi (ing. Degree of endangerment[1]) — YUNESKO tərəfində 9 meyara görə "Yox olma təhlükəsi olan dünya dilləri atlası" (ing. Atlas of the World’s Languages in Danger)na daxil olan dillərə verilən qiymət, onların içində ən vacibi nəsillər arasında dillərin ötürülməsidir[2].

Yox olma dərəcəsi

[redaktə | vikimətni redaktə et]
StatusİzahDil nümunələri[mənbə göstərilməlidir]
TəhlükəsizDil bütün nəsillər tərəfindən istifadə edilir, onun nəsillərə ötürülməsi pozulmayıbingilis dili, türk dili, alman dili, azərbaycan dili, rus dili
Təhlükəyə davamsızDildə uşaqların əksəriyyəti danışır, ancaq onun istifadəsi məhdudur (məsələn, bu dildə ancaq evdə danışırlar)adıgey dili, başqırd dili, belorus dili, qaraçay-çərkəz dili, larqal dili, abxaz dili, aymara dili, akvava dili, anal dili, açı dili, siciliya dili, çuvaş dili
Yox olma dərəcəsi varUşaqlar tərəfindən doğma dil kimi öyrənilmirmokşan dili, abazin dili, erzyan dili, korsika dili, lombard dili, txavınq dili, baoan dili, emiliano-romanol dili
Yox ola biləcək qədər ciddi təhlükəYaşlı nəsil tərəfindən istifadə edilir, valideynlər başa düşür, böyülər öz aralarında və uşaqlarnan istifadə etmirlərkoryak dili, kili dili, ijor dili, nanay dili, nqanasan dili, çukot dili, arnaut dili, langedok dili, limuzen dili, çanqo dili
Yox olma sərhəddindəDil daşıyıcıları ancaq qocalardır. Dil onlar tərəfindən nadir hallarda istifadə edilirorok dili, vod dili, tofalar dili, bakpinka dili, daxlik dili, həmçinin üç dirçələn dil: korn dili, liv dili, men dili
Ölü dillərYaşayan dil daşıyıcıları yoxdur (YUNESKO atlasına 1950-ci ildən sonra yox olan dillər salınıbsaam babin dili, arman dili, kerek dili, аtа dili, obispenyo dili
  1. «Атлас языков мира, находящихся под угрозой исчезновения» Arxivləşdirilib 2020-12-29 at the Wayback Machine // Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры
  2. "Мозли, Кристофер, изд. 2010, Атлас языков мира под угрозой исчезновения, Париж, Издательство Юнеско". 13 fevral 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 mart 2014.