Elektron volt

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yuxarı kvark, onun kütləsi, yükü və spini

Elektron volt (eV) hissəciklər fizikasında istifadə olunan enerji vahididir.
Hissəciklər fizikasında kütlə də elektron volt vasitəsilə ifadə olunur.[1] Vahid 1912-ci ildə təklif edilmişdir,[2]
1930-cu ildən istifadə olunur.[3]

Fizikada, kimyadasəhiyyədə istifadə olunur.

eV enerji vahidi kimi[redaktə | əsas redaktə]

Elektron x volt potensiala malik yerdən (x+1) volt potensiala malik yerə hərəkət etdikdə (və ya sürətləndikdə) elektronun qazandığı
potensial enerji 1 elektron volt olur.[3]

1 elektron volt= 1.602 176 565(35) × 10−19 coul[4]

Vahid çox kiçik olduğundan onun daha yüksək dərəcələrindən istifadə edilir:

  • keV — (kilo yunan khilioi — min) — 103 elektron volt
  • MeV — (meqa yunan megas — böyük) — 106 elektron volt
  • GeV — (giqa yunan gigas — giqant) — 109 elektron volt
  • TeV — (tera yunan teras — monstr) — 1012 elektron volt

eV/c2 kütlə vahidi kimi[redaktə | əsas redaktə]

Elektron volt vahidi enerji ilə yanaşı kütlə üçün də işlənir. Bu A. Eynşteynin (A. Einstein) E =mc2 formulundan alınır.
Bu formulaya görə enerji kütlə ilə işıq sürəti kvadratının hasilinə bərabərdir.

Buradan

Beləliklə 1 eV/c2 = 1.782 661 845(39) × 10−36 kg

Məsələn, protonun kütləsi 938.272 046(21) MeV/c2 və ya 1.672 621 777(74)×10−27 kg[4]

Bəzən fizikaya aid ədəbiyyatda kütləni elektron volt ilə ifadə edəndə vahidin c2 hissəsi nəzərə alınmır.
Belə ki, protonun kütləsi 938.272 046(21) MeV kimi də yazıla bilir.[2]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "electron volt". Encyclopædia Britannica. 2013. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/183714/electron-volt. İstifadə tarixi: 2013-03-15.
  2. 2,0 2,1 J. Gribbin (1999). Q is for Quantum: An Encyclopedia of Particle Physics. The Free Press. ISBN 0-684-85578-X.
  3. 3,0 3,1 "electron volt". Merriam-Webster. 2013. http://www.merriam-webster.com/dictionary/electron%20volt. İstifadə tarixi: 2013-03-18.
  4. 4,0 4,1 "PHYSICAL CONSTANTS". Particle Data Group. https://pdg.web.cern.ch/pdg/2012/reviews/rpp2012-rev-phys-constants.pdf. İstifadə tarixi: 2013-03-18.