Emmi Nöter

Emmi Nöter
Emmi Nöter
	alm. Amalie Emmy Noether‎
Doğum adı	Amalie Emmy Noether
Doğum tarixi	23 mart 1882[…]
Doğum yeri	Erlangen, Bavariya Krallığı, Almaniya imperiyası[…];
Vəfat tarixi	14 aprel 1935[…] (53 yaşında)
Vəfat yeri	Brin-Maur[d], Pensilvaniya, ABŞ;
Dəfn yeri	Pensilvaniya;
Elm sahələri	cəbr, nəzəri fizika, riyaziyyat, riyazi fizika
İş yerləri	Erlangen-Nürnberq Universiteti,; Göttingen Universiteti (1915–1933),; Brin-Mar kolleci[d] (1933–1935);
Təhsili	Heydelberq Universiteti,; Göttingen Universiteti,; Erlangen-Nürnberq Universiteti (1900–1907);
Tanınmış yetirməsi	Bartel Landert Van-der-Varden
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Emmi Nöter Amali (23 mart 1882^[1]^[2]^[…], Erlangen, Bavariya Krallığı, Almaniya imperiyası^[3]^[1]^[…] – 14 aprel 1935^[3]^[1]^[…], Brin-Maur^[d], Pensilvaniya, ABŞ^[1]) — riyaziyyat elminin tədrisi, inkişafı və praktikada tətbiqi ilə məşğul olan mütəxəssis.^[4]

Həyatı

Məşhur riyaziyyatçı, cəbr və fizika səhəsində fundamental kəşflər edib. Uzun müddət Göttingen Universitetində dərs verməsinə universitet rəhbərliyi qadın olmasını əsas gətirərək izin verməmiş, böyük riyazıyyatçı Hilbert, "hamamda deyilik, universitetdəyik" deyə etiraz edərək, öz mühazirələrində onun da çıxış etməsi üçün şərait yaratmışdı. Bu gün Emma Noter ən önəmli alimlərdən sayılır və "Noter teoremi" ilə xatırlanır.

Noter teoreminə görə hər simmetriya bir qorunma qanununun manifestidir, zamanda homogenlik enerjinin saxlanma qanunundan irəli gəlir. Təbiət qanunları dünən də, bügün də eynidir, dəyişməzdir. Əgər belə olmasa idi, məsələn həftənin tək günləri yerin cazibə qanunu cüt günlərdəkindən az olsaydı, tək günlər yüksəyə qaldırdığımız bir yükü cüt günlər endirib, artıq enerji əldə edərdik. Ancaq bu, mümkün deyil çünki enerjinin saxlanma qanunu hər zaman eynigüclüdür.

İstinadlar

1 2 3 4 5 6 7 8 Emmy Noether (ing.). // Encyclopædia Britannica.
1 2 Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi. (İstifadə tarixi: 22 avqust 2017).
1 2 3 4 Нётер Эмми (rus.). // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия. 1974. Т. 17 : Моршин — Никиш. С. 523.
↑ "Uşaqlar üçün ensiklopediya. Riyaziyyat.", Bakı, "Şərq-Qərb", 2008. səh.610

[_1f86714c64806d72-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 Emmy Noether (ing.). // Encyclopædia Britannica.

[_1339e02502ea113a-2] 1 2 Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi. (İstifadə tarixi: 22 avqust 2017).

[_c1c1e391850ffa5e-3] 1 2 3 4 Нётер Эмми (rus.). // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия. 1974. Т. 17 : Моршин — Никиш. С. 523.

[4] "Uşaqlar üçün ensiklopediya. Riyaziyyat.", Bakı, "Şərq-Qərb", 2008. səh.610

[1]

[2]

[3]

[4]