Eratosfen

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Kirenalı Eratosfen
Fotoqrafiya
Doğum tarixi E.ə. 276ci il
Doğum yeri Cyrene, Shahhat, Liviya
Vəfat tarixi E.ə. 194ci il
Vəfat yeri İsgəndəriyyə, Misir
Vəfat səbəbi starvation
Milliyyəti Yunanlar
Elm sahəsi HəndəsəƏdədlər nəzəriyyəsi
Elmi rəhbəriCallimachus
Tanınmış yetirmələriIV Ptolemey
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

Kirenalı Eratosfen (E.ə. 276 - E.ə. 194) — Qədim yunan riyaziyyatçısı, filosofu, astronomu, coğrafiyaşünası[1].

Coğrafiya elminin yaradılmasında və inkişafında misilsiz xidmətləri olan dahi mütəfəkkirdir. O, ilk dəfə olaraq elmə coğrafiya anlayışını gətirmiş, ilk coğrafiya kitabını ("Geoqrafiya") yazmışdır. Sonralar coğrafiya elmi "Yeri təsvir edirəm" mənasını verən bu kitabın adı ilə tanınmışdır. Eratosfen həmçinin ilk dünya xəritəsinin müəllifidir. Onun tərtib etdiyi xəritədə Avropa, Ön Asiya və Şimali Afrika quru parçaları, Aralıq dənizi, Atlantik okeanı, Qırmızı dəniz, Şərq və Şimal okeanları, o vaxt insanlara məlum olan adalar və s. təsvir olunmuşdur. Eratosfen Yerin ölçülərini də hesablamışdır. Onun aldığı nəticələr müasir ölçülərə çox yaxındır. Riyaziyyatda sadə ədədlərin tapılması üsulunu vermişdir. Bu üsul “Eratosfen Şəbəkəsi” və ya “Eratosfen qəfəsi” adı ilə tanınır. Kubun ikiqat böyüdülməsi məsələsinin həlli üçün cihaz yaratmışdır. Riyaziyyatçı olmasına baxmayaraq, onun fəlsəfəyə və musiqiyə dair də əsərləri var. Eratosfen şəbəkəsi aşağıdakı kimi yaradılır:

  • Əvvəlcə 2-dən N-ə qədər ədədlər yazılır.
  • Əvvəlcə 2-dən başqa 2-yə bölünən ədədlər pozulur.
  • Daha sonra 5-ə, 7-yə, 11-ə və s. bölünenler pozulur.
  • Prosses davam edir və 2 ilə N arasında sadə ədədlər qalır.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Məktəblinin coğrafiya lüğəti. Bakı.2006. Səh.95

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Uşaqlar üçün ensiklopediya. Riyaziyyat.", Bakı, "Şərq-Qərb", 2008. səh.605