Fatmayı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kənd
Fatmayı
AzerbaijanAbseron.PNG
Abşeron rayonu
Ölkə Azərbaycan
Rayon Abşeron
Koordinatlar 40°31′45″N 49°50′44″E / 40.52917°N 49.84556°E / 40.52917; 49.84556Koordinatlar: 40°31′45″N 49°50′44″E / 40.52917°N 49.84556°E / 40.52917; 49.84556
Saat qurşağı UTC+04:00
Xəritəni aç/bağla
Fatmayı is located in Azerbaijan
Fatmayı

FatmayıAzərbaycan Respublikasının Abşeron rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Fatmayı Abşeronun qədim kəndlərindən olsa da tarixi az öyrənilib. Bu kənd Xəzər dənizindən 54 metr yüksəklikdə olan təpənin cənub yamacında yerləşir. Məmmədli, Digah, PirşağıGoradil kəndləri ilə qonuşudur.

Toponimikası[redaktə | əsas redaktə]

Abşeron r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Abşeron yarımadasındadır. Bəzi mənbələrdə yaşayış məntəqəsinin XVIII əsrdə Salyan hakiminin dul qalmış qadını Fatma xanımın tabeliyində olan ailələr tərəfindən salındığı üçün belə adlandırılması fikri irəli sürülür. Oykonimin Səfəvilər dövründə şiəliyin geniş yayılması ilə bağlı yaranması da mümkündür. Məlumdur ki, ərəb xəlifələri sülaləsindən biri islam dininin şiə məzhəbindən olan və Məhəmməd peyğəmbərin qızı, İmam Əlinin arvadı Fatimənin nəslindən hesab edilən Fatimilər idi. İmam Əlini özlərinə rəhbər tutan qızılbaşların dövründə belə toponimlərin yaranması mümkündür. Kəndin ərazisində XVIII əsrə aid Hacı Heybət məscidinin olması da bu versiyanın mümkünlüyünü təsdiqləyir. Krımın Baydar vadisində Fatmakoba adlı mağara düşərgəsi qeydə alınmışdır.[1]

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə bir çox tarixi abidələr olub ki, onların bir qismi dövrümüzə qədər gəlib çıxmışdır. XVII-XIX əsrlərə aid Hacı Heybət məscidi, hamam, türbə, Salam məscidi kimi tikililər vardır.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Fatmayıda bir çox tanınmış şəxsiyyətlər doğulmuşdur. Məşhur din xadimləri Şeyx Ağahüseyn Mirzəhüseyn oğlu, yazıçı Tağı Şahbazi (Simurq), alimlər Abdulla və Əbülfəz Qarayevlər, görkəmli bəstəkar Qara Qarayev, şair Mirzağa Dilxun, siyasi xadimlər Rəfael Allahverdiyev, Dadaş Bünyadzadə, rəssam Böyükağa Mirzəzadə, vitse-admiral Cəlil Cavadov, onlarla elm, sənət, incəsənət xadimi bu kəndin yetirmələridirlər.[2] 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 3082 nəfər əhali yaşayır.[3]

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Qonşu kəndlərin əhalisindən fərqli olaraq fatmayılılar su sarıdan korluq çəkmişlər. Kənd ağsaqqallarının dediyinə görə kənddə qədimdən qalma su quyusu olsa da, həmin quyuların suyu duzlu olduğundan acıya çalırmış. Ona görə də hələ son illərə kimi fatmayılılar suyu kənddən bir neçə kilometr aralı - dəniz sahilində salınmış bağlardan gətirirmişlər. Kənddə Kərbəlayı Xocabəy və Kərbəlayı Aslan quyularının suyu daha çox içilmişdir. Uzun illər ərzində kənddə demək olar ki, yaşıllıq olmayıb. Palçıq və xırda daşlardan tikilmiş evlər kəndə miskin görkəm verirmiş. Əhali əsasən əkinçilik və maldarlıqla məşğul olub, dəmyə taxıl və bostançılıqla güzəran sürüb. Dənizə yaxın ərazidə salınmış üzüm bağları, habelə əncirliklər həmişə əhalinin dadına çatıb. Küp və bardaqlarda doşab, riçal, kisələrdə qurudulmuş əncir, mövüc (üzüm qurusu), piskəndə (qabığı soyulmuş əncir qurusu), zincilfərən (əncirdən hazırlanmış ədviyyatlı şirini) saxlanar, azuqələr hazırlanarmış.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Fatmayı ilə əlaqəli mediafayllar var.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427
  2. http://www.belediyye.com/fatmayi/
  3. Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629