Saray (Abşeron)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Saray
Cami məscidi (Saray) 2.jpg
40°31′59″ şm. e. 49°43′14″ ş. u.
Ölkə  Azərbaycan
Region Abşeron rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 42 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi 20 400 [1] nəfər
Xəritəni göstər/gizlə
Saray xəritədə
Saray
Saray
Saray xəritədə
Saray
Saray
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

SarayAzərbaycan Respublikasının Abşeron rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Saray qəsəbəsinin tarixi IX əsrlərə aiddir. Belə ki, Saray sözü «Karvan Sara» sözündən yaranmışdır. Hələ bizim eradan əvvəl Böyük İpək yolunun keçdiyi yollardan biri qəsəbəsinin cənub tərəfində köhnə Saray kəndi adlanan ərazidən keçirmiş. Burada Karvan dayanıb istirahət etdikdən sonra yoluna davam edərmiş. Sonrakı iqtisadi inkişafla əlaqədar karvanın başqa nəqliyyat növü ilə əvəz edilməsi ilə karvan gedi-gəlişi kəsilmişdir. Bunun nəticəsində karvan sözü ixtisara düşmüş, Sara sözünə isə «y» səsi artırılaraq Saray adını almışdır.

Digər fərziyyəyə görə Saray kəndinin adı hərfi mənada şah, xan sarayı, öz əzəməti ilə nəzəri cəlb edən bina və yaxud ev kimi tərcümə olunur. "Sar" farsca "yüksəklik" kimi tərcümə olunur.

Bu kənd ilə bağlı daha bir fərziyyə XIII əsrdə Cənubi Qafqaz ərazisində monqollarla birgə yaşamış saray tayfası ilə bağlıdır. Ola bilər ki, o zamanlar həmin tayfanın nümayəndələri indiki Saray kəndinin ərazisində məskunlaşmışdılar.

Sənədlərdə adı ilk dəfə 1774-cü ildən çəkilir.

Əhalisi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Saray qəsəbəsinin ərazisi 3398 hektar, əhalisi 18992 nəfərdir.

Tanınmış şəxslər[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Vəli Axundov – dövlət xadimi, akademik.
  • Kamal Axundov - görkəmli azərbaycanlı dövlət xadimi.
  • Mikayıl Ələkbərov - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
  • Nəriman Məmmədov - Saray kolxozunun təşkilində, onum inkişafinda, qabaqcıllar səviyyəsinə qalxmasında, muharibə vaxtı arxa cəbhədə aparılan işlərdə və kəndinin köhnə, susuz, yaşayışa yararsəz yerdən yeni, münbit, Sollar və Samur-Dəvəçi kanalinin suyu ilə, təbii qazla tımin olunan yere köçürülməsində N.Məmmədovun xidmətləri əvəzsiz olmuşdur.

Saray qəsəbsində hal-hazırda 3 orta (1, 2, 3 saylı) məktəb, 2 uşaq bağçası, 1 xəstəxana, 1 əlillər və əqli cəhətdən zəiflər üçün internat məktəbi, Qəsəbə İcra Nümayəndəliyi, Bələdiyyə, musiqi məktəbi, müasir tələblərə cavab verən Poçt binası, ATS qovşağı, kitabxana, 3 şadlıq evi, 137 ədəd kiçik sahibkarlıqla məşğul olmaq üçün ticarət obyektləri, 2 ədəd mebel mağazası, 1 bazar, 4 yeməkxana, iaşə xidmət obyektləri, 3 ədəd aptek, Şəhidlər kompleksi, görkəmli akademik Vəli Axundovun barolyefi qoyulmuş park, 4 ədəd dini mərasimləri qeyd etmək üçün məscid, 107 adda küçə, 3600 nömrələnmiş ev (eyni zamanda yaşayış massivləri salınmışdır ki, hələlik həmin ərazilərə küçə adları verilməmişdir) vardır. Qəsəbənin köhnə Saray adlanan hissəsində Cami məscidi, hamam (suyun altında qalıb), türbələr olmuşdur. Məscid hal-hazırda istifadədədir.

Saray qəsəbə əhalisinin məşğuliyyəti əsasən kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalıdır.

Din[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qəsəbədə "İmam Hüseyn" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir[2].

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]