Gəyəçöl

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Gəyəçöl

38°59′35″ şm. e. 48°42′37″ ş. u.


Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Rayon Masallı
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı UTC+04:00
Əhalisi
Əhalisi 3.500 nəfər
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi AZ4416[1]
Xəritəni göstər/gizlə
Gəyəçöl xəritədə
Gəyəçöl
Gəyəçöl

GəyəçölAzərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Masallı rayonunun Gəyəçöl kəndinin tarixi qədim olsa da, əhalisinin indiki əraziyə köçməsi 300 ildən bir az artıq vaxta təsadüf edir. Bu kəndin sakinləri köçdən əvvəl "Arxarası" deyilən yerdə (Masallı rayonunun Viləş çayının üstündə - Alma bağları kimi tanınan ərazidə) yaşayıblar. Kəndin əvvəlki adı "100 ev" olub. Kəndin bu cür adlandırılmasının səbəbi isə kəndin 100 evdən ibarət olması olub. Sonradan köç nəticəsində kəndin sakinləri indiki ərazidə məskunlaşmışlar.

Əsasən çəmənlik ərazidən ibarət olan bu böyük əraziyə Göy çöl deyirlərmiş. Bu kəndin adı da əvvəllər Göy çöl, sonralar Gen çöl, hazırda isə Gəyəçöl kimi formalaşmışdır. Qonşu kəndlərin sakinləri hələ də kəndin adını Gençöl kimi işlədirlər.

Amma Azərbaycan respublikasının enisklopediyasında və akademik Budaq Budaqovun "Azərbaycanın Lənkəran regionunun toponimlərinin izahlı lüğəti" kitabında Gəyəçöl kəndinin adı haqqında qeyd olunanlara əsaslanıb demək olar ki, Gəyəçöl sözü - «Gəy» (Bu sözün kökü Türk dillərindəki «köy» sözündən olub, Azərbaycan dilində «kənd» mənasını daşıyır.) «kənd» mənasını verən söz, «ə» birləşdirici saiti və çöl sözündən ibarətdir.

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Masallı rayonunun Gəyəçöl kəndində 11 illik orta məktəb, uşaq baxçası, tibb məntəqəsi, poçt, bələdiyyə və icra nümayəndəliyi binası və 1 şadlıq evi fəaliyyət göstərir.

Gəyəçöl kənd orta məktəbinin əsası isə 1932-ci ildə qoyulmuşdur.

Gəyəçöl kəndinin əhalisi müsəlmanlardan ibarətdir. Bu kəndin iki məscidi var. Məscidlər 17-ci əsrin sonlarında inşa edilmişdir. Kənd tarixində həmişə dinə böyük önəm verilmiş və əxlaq qaydalarına ciddi riayət olunmuşdur. Gəyəçöl kəndindən İraqın Nəcəf şəhərində (müsəlman dinin mərkəzlərindən biri sayılan şəhərdə) oxumuş Məşədi Əlif oğlu Molla Hüseyn Axund və Molla Əli Axunddur.

Masallı rayonun ağır seyid ocaqlarından biri olan "Mir Məcid Ağa" ocağı Gəyəçöl kəndində yerləşir. Mir Məcid Ağanın böyük oğlu Mir Məmməd Ağa (1936-1999) Masallı rayonunda böyük hörmət sahibi olmuşdur. O, həm də şair idi və onun gözəl şeirləri indi də yaddaşlardan silinməmişdir. O, həyatdan köçəndən sonra onun yolunu kiçik qardaşı Mir Əli Ağa davam etdirir.

1932-ci ildə yaradılmış Gəyəçöl kənd N. Həsənov adına tam orta məktəbi (Hal-hazırkı məktəb 360 şagird yerlikdir. Məktəbdə 26 sinif otağı, 49 müəllim, 553 şagird var.)

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Kəndin indiki ərazisi şimal - qərbdən Musaküçə kəndi, qərbdən Lürən kəndi, şərqdən Ələt - Astara yolu, cənubdan Xıl kəndi ilə həmsərhəddir. Gəyəçöl kəndi Ələt - Astara magistiral yolunun 169 km-də yerləşir. Masallı rayonuna daxil olan bu kənd rayon mərkəzindən 4,7 km uzaqlıqda yerləşir.

Gəyəçöl kəndinin üç əsas yolu var: Birinci yol Şimaldan Musaküçə kəndi ilə, ikinci yol Cənubdan Xıl kəndi ilə Gəyəçöl kəndini birləşdirir, üçüncü yol isə Ələt - Astara yoluna çıxış (Bu yol əsas yoldur. - Çünki kəndin magistiral yola çıxışıdır.) yoludur.

Gəyəçöl kəndi qaz, içməli su və işıqla təmin olunubdur.

Kəndin ərazisi bərəkətli torpaqlardan ibarətdir və düzənlikdir. Hər tərəf yaşıllıqlarla örtülüdür.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

1859-1864-cü ilə olan məlumata əsasən Bakı quberniyasının Lənkəran qəzasının Gəyəçöl kəndində 65 evdə 262 nəfəri kişilər, 182 nəfəri isə qadınlar olmaqla 444 nəfər şiə təriqətli müsəlman azərbaycanlılar[2] yaşayırdı.[3] Kənd həmin tarixdə dövlət xəzinəsinə məxsus idi və kənddə bir məscid var idi.[3]

Gəyəçöl kəndi 788 yaşayış evindən ibarətdir və əhalisinin sayı 3500 nəfərdir. Kənd əhalisi Azərbaycanlılardan ibarətdir. Gəyəçöl kəndinin əhalisi Böyük Vətən müharibəsində və Azərbaycanın bütövlüyü uğrunda gedən Qarabağ müharibəsində qəhrəmanlıqla vuruşmuş, itkin və şəhidlər vermişdir.

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Gəyəçöl kəndinin əhalisi ilkin dövrlərdən əkinçililik, çəltikçilik və heyvandarlıqla məşğuldur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Respublikasının Ensklopediyası.
  • Akademik Budaq Budaqovun "Azərbaycanın Lənkəran Regionunun Toponimlərinin İzahlı Lüğəti" Kitabı.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərpoçt. "İndekslər" (azərb.). www.azerpost.az. 19 aprel 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 aprel 2016.
  2. Qeyd: mənbədə tatarlar
  3. 3,0 3,1 Списки населенных мест Российской Империи. По Кавказскому краю составленные и издаваемые Кавказским статистическим комитетом при Главном управлении Наместника Кавказского. LXV. Бакинская губерния. Списокь населенных мест по сведениямь 1859 по 1864 годь. Кавказскимь стататистическимь комитетомь при Главном управлении наместника кавказского. Составлен главным редактором Комитета Н. Зейдлицем. Тифлись. В Типографии главного управления наместника кавказского. 26 ноября 1870 г./Содержание: Спискок населённых мест Бакинской губернии. стр. 37

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]