Joxov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kotordır adası
rus. Остров Жохова
Delong1.PNG
76°08′50″ şm. e. 152°43′12″ ş. u.
Ölkələr
Arxipelaq
Akvatoriya
Sahəsi 58 km²
Uzunluğu
  • 10,8 km
Eni 8,7 km
Hündür nöqtəsi 123 m
Əhalisi 0 nəfər (2011-ci il)
Kotordır adası xəritədə
Kotordır adası
Kotordır adası
Kotordır adası xəritədə
Kotordır adası
Kotordır adası

Joxov adasıDe-Lonq adaları qrupuna daxil olan Şərqi Sibir dənizində yerləşən ada. İnzibati cəhətdən Yakutiya ərazisinə daxildir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Şərqi Sibir dənizinin şimal-qərbində, Yeni Sibir adalarının şimal-şərqində, De-Lonq adalarının isə cənub-şərqində yerləşir. Ən yaxın adaları: Yeni Sibir — 120 km cənub-şərqdə, Vilkiski adası — 40 cənub-şərqə, Bennett — 102 km şimal-qərbdə yerləşir. Materikdən ən yaxın məsafəsi 440 km təşkil edir.

Şimaldan cənuba 11 km təşkil edir. Şimal-qərbində Vısokiy burnu, cənub-şərqdə Taymır burnu, cənubda Zapadnıy burnu və şimalda Qaleçnıy burnu yerləşir. 58 mk² sahəyə malikdir. Adada iki vulkan məşəlli zirvə vardır. Şimal-şərqində 121 metr olan Konusnaya dağı və mərkəzində 123 metr olan zirvə. Sahilləri düzəndir. Bircə qərbində hündürlük 6-18 metr arasında dəyişir. Adada iki elədə böyük olmayan ada vardır. Onlardan birinin dərinliyi 2 metr, birininki isə 11,5 metr təşkil edir. Ada sahillərində dərinlik 10-20 metr arasında dəyişir.

Geologiya[redaktə | əsas redaktə]

Ada əsasən bazalt təbəqə ilə[1]. Adanın formalaşması 10-20 milyon il öncə baş vermişdir[2]. 2000—2006 illər aparılan işlər zamanı adada çoxlu sayda müxtəlif növ minerallar tapılmışdır[2].

Flora və Fauna[redaktə | əsas redaktə]

Bitki örtüyü Tundraya xasdır. Canlılar aləminin əsasını quşlar təşkil edir. Burada quş bazarlsrına rast gəlmək olar. Qağayılar, Təmizçilər ərazidə yuva qurur. Məməlilərdən isə Tülkü və Ağ ayıya rast gəlmək olar.[3].

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Joxov adası 1914-cü ildə Boris Andreeviç Vilkinskinin ekspedisiyası zamanı Vayqaç və Taymır gəmilərində aşkarlanış və xəritəyə alınmışdır.[4]. Açılışından bir il sonraya qədər adsız qalır. Ada kəşf olunma tarixi — «27/VIII» ilə göstərilir. Ada Vayqaç gəmisinin kapitanı Pyotr Alekseyeviç Novopaşennin şərəfinə adlansa da, onun Pyotroqraddan qaçıb ağlara qoşulması ilə adanın adının dəyişilməsinə səbəb olur. Ada öz adını Aleksey Nikolayeviç Joxovun şərəfinə adlandırılır. O, öz növbədinfə Vilkinski adasını kəşf etmiş və 1915-ci ildə qışlama zamanı həlak olmuşdur.[5].

Taymır gəmisinin həkimi Leonid Mixakloviç Starokadomski ada haqqında «Şimal Buzlu Okeana Ekpedisiya» adlı kitabında bəhs etmişdir[6]: 1955-ci ildə adada Qütb stansiyası inşa edilir. Buzdan aerodrom hazırlanır. 1993-cü ildən idə maliyyə səbəbindən stansiya fəaliyyətini dayandırır[4]. Harırda stansiyadan turistik məqsədlər üçün istifadə edilir[7].

Joxov düşərgəsi[redaktə | əsas redaktə]

Joxov adasında hələ 8 min il b.e.ə aid ovçu düşərgələri aşkarlanmışdır[3]. Bu tapıntıkar qütbələrə ən yaxınlığı baxımından çox nadirdir. 2015-ci il araşdırmaları burada it skletlərinin aşkarlanması ilə nəticələnmişdir. Bu skelet sibir laykalarına çox bənzəyir. Burada həm cavan həmdə yaşlı itlərə aid sümüklər aşkarlanmışdır. İnsanlar qoca itlərə ölənə kimi baxdıqları yəni onların açından olməmələri üçün onları qidalandırmakarı açıq şəkildə bilinir[8].

Sonradan ləvazimatlar aşkarlanmışdır. Son düşərgədə 25-50 nəfər yaşaması ehtimal edilir. Onların demək olar ki, daim Ağ ayı ilə qidalanması düşünülür. Onlar qərbi avropa xüsusiyyətlərinə malik olması deyilir. Onlar ruslardan, yakutlardan və yukagirlərdən belə öncə fornalaşmış etnos olmuşlar.

Bu etnosun geneloji araşdırmaları aaparılmışdır[9].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]