Karlovitsa müqaviləsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Karloviç müqaviləsi səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
Negotiation of the peace of Karlowitz.jpg

Karloviç müqaviləsi 26 yanvar 1699-cu il tarixində Osmanlı ilə əvvəl Müqəddəs Roma-Alman İmperatorluğu olan digər Müqəddəs İttifaq dövlətləri (Avstriya, Venesiya və Lehistan) arasında imzalanmış bir sülh andlaşmasıdır. Geriləmə Dövrünün başlanğıcı hesab olunur. Karloviç bugünkü (Alman dilində Karlowitz, Sırpçadan Сремски Карловци (Sremski Karlovci)) Serbiyanın sərhədləri daxilində olan kiçik bir qəsəbədir. Andlaşma 1683-1698-ci illəri əhatə edir.

Sultan II Mustafa dövründə Osmanlılar Avstriya imperiyası üzərinə üç böyük səfər təşkil etdilər. Papa XI Innokent 1684-cü ildə Osmanlı Dövlətinə qarşı "Müqəddəs (Liqa) İttifaq" adı altında Avstriya, Reç-Pospolita və Venesiyadan ibarət ittifaq meydana gətirdi və 1686-cı ildə bu ittifaqa Rusiya da qatıldı. Transilvaniyada (Rumıniyanın vilayətlərindən biri) edilən bir sıra müharibələr zamanı venesiyalılar Moreya və Dalmaçiyaya hücum etdilər. Uzun sürən döyüşlərin sonunda Osmanlı Dövləti gücünü itirdi. Eyni dövrdə Rusiya rəhbərliyinə I Pyotr keçmişdi. I Pyotr ordusunu möhkəmlətmiş, boğazlardan Aralıq dənizinə enmə və Qara dənizə suveren olma səylərinə girişmişdi. 1695-ci ildə hücumda müvəffəqiyyətsiz olmuş, lakin bir il sonra Azov qalasını ələ keçirmişdi (6 avqust, 1696). Ancaq Osmanlı Dövləti ordusunun 11 Sentyabr 1697-ci ildə Zenta Müharibəsində məğlubiyyət ilə bir anda gücsüz qaldı. Xüsusilə İngilisNiderland hökumətinin araya girməsi nəticəsində Sultan II Mustafa sülh müzakirələrinə razı oldu.[1]

Karloviç qəsəbəsinin indiki görünüşü

İki ay davam edən müzakirələrə məsləhətçi olaraq qatılan italyan əslli Luigi Ferdinando Marsigli müqavilə imzalandıqdan sonra 850 km uzunluğunda olan yeni Osmanlı-Avstriya sərhədinin xəritəsinin çəkilib təsbit edilməsi üçün qurulan komissiyanın sədrlik etmişdir. Müzakirələr əsnasında sülh müzakirələri tarixində ilk dəfə olaraq, tərəflər dairəvi bir masa ətrafında toplandılar. Müzakirələrin aparıldığı böyük çadırın dörd dəyişik girişi var idi.

26 Yanvar 1699-cu il tarixində imzalanan Karloviç Andlaşması ilə Banat və Timişoara xaric, bütün Macarıstan və Transilvaniya Şahzadəliyi Avstriyaya, Ukrayna və Podolya Reç Pospolitaya, Moreya və Dalmaçya sahilləri venesiyalılara verildi. Ruslar ayrıca ələ keçirdikləri Azov Qalasından xaric, ələ keçirməyi düşündükləri Kerç qalasını (Kerç – Krımın şərq hissəsində qədim şəhər) da istədiklərindən, Karloviçdə ruslar ilə birlikdə heç bir müqavilə imzalanmadı. Ancaq ruslarla iki illik bir atəşkəs üzərində razılığa gəldilər. Ayrıca sülhün müddəti 25 il olaraq təyin olunarkən, müqavilənin qarant dövləti də Avstriya seçildi.

Karloviç Müqaviləsi Osmanlı İmperatorluğunun qərbdə böyük torpaq sahələrini itirdiyi ilk müqavilədir. Karloviç müqaviləsindən sonra Osmanlı İmperatorluğu itirdiyi torpaqları geri alma siyasəti aparmağa başladı.

  1. Carlo Ruzzini 19 yil sonra 21 Temmuz 1718'de imzalanan Pasarofça Antlaşması için de Venedik'i temsil eden heyetin başkanı idi. 1732 - 1735 döneminde ise Carlo Ruzzini Venedik Cumhuriyeti Doçesi seçilip Dük olarak görev yapmıştır