Livan konstitusiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Livan konstitusiyası (ərəb. دستور لبنان‎‎) — Livan Respublikasının əsas qanunudur. 1926-cı il mayın 23-də Fransanın mandatında qəbul edilmişdir. Sonradan konstitusiya bir neçə dəfə düzəldildi — 1917-ci il 17 oktyabr, 1927-cü il 8 noyabr, 1929-cu il 9 noyabr, 1943-cü il 7 dekabr, 1943-cü il 21 yanvar, 1947-ci il 22 may, 1948-ci il 24 aprel, 1976-cı il 21 sentyabr.

Beləliklə, 7 dekabr 1943-cü ildə Livanın milli bayrağının təsviri konstitusiyaya daxil edilmişdir: «Livanın bayrağı üç üfüqi zolaqdan ibarətdir: iki qırmızı zolağın arasında bir ağ zolaq. Ağ zolaqın eni qırmızı zolaqların hər birinin enindən iki dəfə qalındır. Ağ zolağın mərkəzində bu zolağın üçdə birini tutan yaşıl bir sidr ağacı var və üstü və altı müvafiq qırmızı zolaqlara toxunur».[1] Konstitusiyanın hazırkı versiyası 21 sentyabr 1990-cı il tarixli konstitusiya qanunu ilə təsdiqlənmişdir.[2]

Xristianlar və müsəlmanlar arasında bərabərliyi təmin etmək məqsədilə konstitusiyanın 24-cü maddəsi konfessionalizm əsasında ofislərin müvəqqəti tədbir kimi təqdim edilməsini tələb edir, lakin necə ayrılacağını müəyyənləşdirmir. Buna baxmayaraq, yerlərin yarısı xristianlara, yarısı isə müsəlmanlara veriləcəkdir. 24-cü maddə tam olaraq aşağıdakı kimidir: "Palatanın qeyri-konfessional əsasda yeni seçki qanunları qəbul ediləcəyi müddətə qədər oturacaqların paylanması aşağıdakı prinsiplərə uyğun olmalıdır: a) xristianlar və müsəlmanlar arasında bərabər təmsilçilik b) hər birində konfessional qruplar arasında nisbi təmsilçilik c) Coğrafi bölgələr arasında mütənasib təmsilçilik Istisna olmaqla, yalnız və yalnız bir dəfə, hazırda boş olan oturacaqlar və qanunla müəyyən edilmiş yeni oturacaqlar hamısı birbaşa təyin olunmaqla doldurulur və Milli Birlik Hökumətinin üçdə iki hissəsi tərəfindən qəbul edilir və bu, Milli Konvensiya Sənədində nəzərdə tutulan xristianlar və müsəlmanlar arasında bərabərlik yaratmaqdır. Seçki qanunları bu bəndin icrası ilə bağlı ətraflı məlumat verməlidir."

Konstitusiya quruluşu və əsas müddəaları[redaktə | əsas redaktə]

Livan Konstitusiyası 6 hissədən və 102 məqalədən ibarətdir.

  • 1-ci hissə. Əsas müddəalar. Başlanğıc.
  • 2-ci hissə. Səlahiyyətlilər.
  • 3-cü hissə.
    • A. Respublika Prezidentinin seçilməsi.
    • B. Konstitusiyanın yenidən nəzərdən keçirilməsi.
    • C. Deputatlar Palatasının işləri.
  • 4-cü hissə. Digər tənzimləmələr.
    • A. Ali Məhkəmə.
    • B. Maliyyə.
  • 5-ci hissə. Məcburi qüvvəyə və Millətlər Birliyinə dair qərarlar.
  • 6-cı hissə. Xülasə və keçid müddəaları.

Konstitusiyanın başlanğıcı Livanın dövlət sistemi hakimiyyətlərin ayrılması prinsipinə əsaslanır və əsas milli vəzifə konfessiya sisteminin ləğv edilməsi, Livanın vətəndaşlarının bərabərliyi, fərdi və vicdan azadlığı elan edir. 2-ci hissə millət vəkili və millət vəkili seçilməsi prosedurunu müəyyənləşdirir. 49-cu maddənin müddəalarına əsasən, prezident, Parlament (Deputatlar Palatası) tərəfindən birinci turda üçdə iki səs çoxluğu ilə gizli səsvermə yolu ilə seçilir. Prezident ilk turda seçilmədikdə, ikinci tur təşkil edilir. Prezidentin səlahiyyət müddəti altı ildir, vəzifə müddətinin bitməsindən altı il sonra bu vəzifəyə yenidən seçilə bilər.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]