Lockheed Martin F-35 Lightning II

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox aircraft.png
Lockheed Martin F-35 Lightning II
Şəkil
Tipi Beşinci nəsil qırıcı, Çoxməqsədli qırıcı, Stels TəyyarəDöyüşçü-bombardmançı təyyarə
Hazırlayan Lockheed Martin
İstehsalçı Lockheed Martin AeronauticsLockheed Martin
İlk uçuş 15 dekabr 2006
İstismarçılar ABŞ[1]
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

F-35 Joint Strike Fighter (JSF)- Amerika Birləşmiş ŞtatlarıBöyük Britaniya tərəfindən müştərək istehsal edilən, beşinci nəsil, radara görünməyən (stealth), tək pilotlu, tək mühərrikli hərbi döyüş təyyarəsidir. Beşinci nəsil qırıcı təyyarə yerdəki hədəfləri məhv etmə və hava döyüşü aparmaq üçün inkişaf etdirilib. F-35 təyyarəsinin 3 əsas növü var: F-35A - ənənəvi qalxma və enmə variantı, F-35B - sürətli qalxma və şaquli enmə variantı və F35C - aviadaşıyıcılar üçün hazırlanmış katapultla tez qalxma variantı. 31 iyul 2015-də ilk F-35 eskadrilyası ABŞ-da keçirilən intensiv test və yoxlamadan sonra xidmət üçün hazır elan edildi. F-35 Müştərək Qırıcı Təyyarə proqramının tenderində qalib olan X-35-dən törəyib. Lokhid Martin aerokosmik şirkətinin mütəxəssisləri tərəfindən dizayn olunaraq hazırlanıb. Qırıcının təkmilləşdirilməsində 9 ölkə iştirak edib.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

F-35 dünyanın ən böyük və ən bahalı hərbi təyyarə layihəsidir. "Lockheed Martin" şirkətinin podratçısı olduğu və 194 000 personalın çalışdığı proqramın ilk qırıcısı 2006-cı ildə havaya qalxıb və layihə 30-40 illik (bəzi məlumatlarda 2070-ci ilə qədər) bir dövrü əhatə edir. "Lockheed Martin"in F-35 "Joint Strike Fighter" proqramının dəyəri 2018-ci ildə təxminən 406 milyard dollara çatıb. Proqramın sonuna qədər bu rəqəmin 3 dəfə arta biləcəyi iddia edilir.[2]

Növləri[redaktə | əsas redaktə]

  • F-35A: Ənənəvi qalxış və eniş (CTOL)
  • F-35B: Qısa qalxış və vertikal eniş (STOVL)
  • F-35C: Təyyarə gəmiləri üçün hazırlanmış versiya (CV)

Texniki xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Ekipaj: 1 nəfər
  • Uzunluq: 15.67 m
  • Yüksəklik: 4.33 m
  • Qanad genişliyi: 10.65 m
  • Qanad sahəsi: 42.7 kv.m
  • Boş ağırlıq: 13,170 kq(A); 14,588 kq(B); 14,547 kq(C)
  • Yüklü ağırlıq: 22,470 kq
  • Maksimum qalxma ağırlığı: 31,800 kq
  • Mühərrik: 1 ədəd Pratt & Whitney F135 turbofan
  • Daxili yanacaq çəni: F-35A: 8,382 kq; F-35B: 6,352 kq; F-35C: 9,110 kq

Uçuş keyfiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Max sürət: Mach 1.6+ (1,932 km/s)
  • Uçuş tavanı: 18,288 m
  • Dırmanma sürəti: 200 m/s (təxmini)
  • G limiti: 9g
  • Çəkmə gücünün çəkiyə nisbəti:

Tam dolu yanacaqla: A:0.89 B:0.92 C:0.81

50% yanacaqla: A:1.12 B:1.10 C:1.01

  • Qanad yüklənməsi: 446 kq/kv.m
  • Döyüş radiusu:

F-35A: 1,081 km

F-35B: 868 km

F-35C: 1,138 km

Beynəlxalq iştirakçılar[redaktə | əsas redaktə]

Commons-logo.svg Commons-da Lockheed Martin F-35 Lightning II ilə əlaqədar fayllar var.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]