Muğan Müvəqqəti Hərbi Diktaturası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tarixi dövlət
Picto infobox map.png
Muğan Müvəqqəti Hərbi Diktaturası
Временной военной диктатура Муган
 Flag of the Baku Commune.svg
Red flag.svg 

Paytaxt Göytəpə
Dil(lər) Rus dili
İdarəetmə formasıDiktatura
Diktator
 · 1 avqust 191825 aprel 1919T.P.Suxorukov və İlyaşeviç

Muğan Müvəqqəti Hərbi DiktaturasıBakı Kommunasının devrilməsindən sonra Muğanda Sentrokaspi DiktaturasıLionel Denstervil dəstəyi ilə yaradılan diktatura.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1 avqustda Bakı Kommunasının devrilməsindən sonra Muğanda İlyaşeviç tərəfindən elan edilən diktatura Anton Denikinə sadiq olduqlarını elan etdi. Qafqaz İslam Ordusunun Bakıya həmlə etdiyi bir vaxt, ordunun bir hissəsi də cənuba yönəlmişdi. 3 sentyabr 1918-ci ildə Qaçaqkənd yaxınlığında leytenant Xoşev başçılığındakı diktaturanın ordusu türkləri geri qovmağı bacarmışdı.[1] 17 noyabr 1918-ci ildə Bakıya gələn general Tomsonun nümayəndələri diktaturanı rəsmən tanımışdı. 1919-cu ilin yanvarında Anton Denikinin nümayəndələri Lənkərana gəlmiş, lakin Muğanlıların tələblərini nəzərə almadıqları üçün bu dəfə Muğan diktaturası Lazar Biçexarovu sadiqlik elan etmişdi.[2]

25 aprel 1919-cu ildə Lənkəranda çevriliş oldu və Muğan Sovet Respublikası yaradıldı, İlyaşeviç həbs olundu. Diktaturaya sadiq qüvvələr Lənkəranı tərk edərək Muğana keçdilər. 1919-cu ilin iyun ayında leytenant Xoşev Lənkərana hücum edib sovet respublikasını devirmək istəsə bacarmadı. İyunun 17-si isə ADRə sadiq olan Hüseyn Ramazanovun dəstələri, İrandan gələn köməkçi qüvvələrlə Astaranı ələ keçirmişdi. Lakin 23 iyul 1919-cu ildə diktatura ordusu şimaldan, ADR ordusu isə cənubdan hücum edərək Muğan Sovet Respublikasına son verdilər. Sovet respublikasına sadiq qüvvələr Sarı adasına çəkildi. Şəhər avqust ayının 8-inə kimi yenidən leytenant Xoşevin ordusunun əlinə keçdi.[3]

İnzibati quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Diktaturanın paytaxtı Göytəpə kəndi idi. Əhali əsasən rus koloniyalarından ibarət idi. Ərazisi qərbdə Ərdəbilin Biləsuvar şəhəri, cənubda Lənkəranın Nərimanabad kəndi, şərqdə Neftçalanın Qaçaqkənd kəndinəcən uzanan bir bölgədə yerləşirdi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Добрынин В.А. Оборона Мугани – 1918-1919. Записки кавказского пограничника. Сан-Франциско-Париж, 1978
  2. Гражданская война на Мугани (I.1918 – VIII.1919), Э. Андерсен , Г. Парцхаладзе
  3. Muğan Sovet Respublikası haqqında həqiqətlər