Nəhəng cənub fırtınaquşu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Nəhəng cənub fırtınaquşu
}}
Cavan Nəhəng cənub fırtınaquşu Cənubi Atlantika üzərində uçarkən
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
XƏTALAR HAQQINDA MƏLUMAT
{{Macronectes}} taksonomik şablonu yoxdur.
Ola bilsin Macronectes məqaləsində {{Takson}} şablonu istifadə olunur və onda yuxarı takson/parent parametrində {{Macronectes}} şablonunun qururlması üçün lazım olan yaxın taksonomik şablonun adı göstərilib.
Böyük taxson: Macronectes
Вид: Nəhəng cənub fırtınaquşu
Elmi adı
Macronectes giganteus Gmelin, 1789)
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 LC.svg en:Least Concern
Az qayğı tələb edənlər
Least Concern (IUCN 3.1)
BTTSMB 106003870
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı

Nəhəng cənub fırtınaquşu[1] (lat. Macronectes giganteus) — olduqca iri, yırtıcı quş. Növ Fırtınaquşular (Procellariidae) fəsiləsinə, Fırtınaquşukimilər (Procellariiformes) dəstəsinə daxildir. Növ ilk dəfə alman həkimi, botanik və zooloqu İohan Qmelin Fridrix (alm. Johann Friedrich Gmelin, 1748—1804) tərəfindən 1789 ildə Odlu Torpaq arxipelaqına daxil olan İsla-de-los-Estados adasında aşkarlamışdır. Nəhəng fırtınaquşu cinsinə daxil olan iki növdən biridir.

Yamayış arelı əsasən Cənub okeanı akvatoriyası üzərində yerləşən məkandır. Nəhəng şimal fırtınaquşu ilə arealının üst-üstə düşməsinə baxmayaraq nisbətən cənubda yayılmışdır.

Xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Nəhəng cənub fırtınaquşu (tünd rəngli)
Cavan Nəhəng cənub fırtınaquşu
Ağ Nəhəng cənub fırtınaquşu. amundsen dənizi, 27 fevral 2010 il

Nəhəng fırtınaquşu cinsinə daxil olan iki növ öz fəsiləsinin ən iri quşlarıdır. Qanadları arasında məsafə 185—205 sm, çəkisi isə 2,63—5,24 kq təşkil edir. Dimdiklərinin uzunluğu 85–103 mm, qanadları 500–550 mm, 187–211 mm-dir. Dimdikləri sarı, sonluğu yaşımtıldır. Göz ətrafı tündür[1][2] .

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Bu növün nümayəndələri Cənub okeanı akvatoriyasında, Çili, Argentina, Cənubi AfrikaAvstraliyanın cənubunda yayılmışdır. Arealın ümumi sahəsi 36 000 000 km²-dir (14 000 000 mil²). Ən iri koloniyaların olduğu ərazilər: Folklend adaları, İsla-de-los-Estados, Cənubi Georgiya, Cənubi Orkney adaları, Cənubi Şetland adaları, Kroze, Prins-Eduard adaları, Herd adası və Makdonald adaları, Makkuori adası, Kergelen, QofTristan-da-Kunya, Dieqo-Ramires adaları, İsla-Nuar adası (isp. Isla Noir), Antarktidanın dörd vahəsində və Adel Torpağı[3][4][5][6]

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Qidalanma[redaktə | əsas redaktə]

Bu fırtınaşunun qidalanma rasionu rəndarəngdir. Demək olar ki, hər şeyi yerirlər. Əsasən dəniz məməliləri və dəniz quşları ilə qidalanır. Qidananmaya həmdə balıq, kalmarantarktika krili belə daxildir. Digər dəniz quşları və onların yumurtaların əsas qidasıdır. Sahildə və dənizdə qidalanırlar. Hazırda balıqçı gəmiləri ətrafında dolaşırlar. Keçmişdə balina ovunu həyata keçirən gəmilərə qonaraq balinaların qalıqları ilə qidalanırdılar. Kroze adalarında qidalarının 83 % pinqvinlər, əsasən kral pinqvini (67 %)[2] təşkil edir.

Çoxalma[redaktə | əsas redaktə]

Yetkinlik 6-7 yaşında baş verir. Ancaq çoxalma 10 illiyinə təsadüf edir. Yumurtalamaq oktyabrdan başlayır. Yuva quran koloniyalarda quşların sayı olduqca az olur. Yuvanı mamır və otların üzərində, daşlıq və suxurlarda olan çalalarda qururlar. Dişilər ancaq bir yumurta qoyur. Yumurtaya valideynlər 55-66 gün müddətində baxır. Balalar yumurtadan çıxdıqdan 104—132 gün müddətində valideynlərin nızarətində olurlar[7]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • 1,0 1,1 Онли Д., Бартл С. (1999): Определение видов морских птиц, обитающих в Южном океане. Справочник для научных наблюдателей, находящихся на борту рыболовных судов. Музей Новой Зеландии Те Папа Тонгарева. Веллингтон: Те Папа Пресс. 85 с.
  • 2,0 2,1 Пекло А. М. (2007): Птицы Аргентинский островов и острова Питерман. Кривой Рог: Минерал. 264 с.
  • Double M. C. (2003): Procellariiformes (Tubenosed Seabirds). In: Hutchins M., Jackson J. A., Bock W. J. et al. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. Vol. 8. Birds. Part I. Tinamous and Ratites to Hoatzins. Joseph E. Trumpey, Chief Scientific Illustrator (2 ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp. 107—111. ISBN 0-7876-5784-0.
  • Maynard B. J. (2003): Shearwaters, petrels, and fulmars (Procellariidae)". In: Hutchins M., Jackson J. A., Bock W. J. et al. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. Vol. 8. Birds. Part I. Tinamous and Ratites to Hoatzins. Joseph E. Trumpey, Chief Scientific Illustrator (2 ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp. 123—133. ISBN 0-7876-5784-0
  • Kusch A., Marín M., Oheler D., Drieschman S. (2007): Notas sobre la avifauna de la Isla Noir (54°28’ S — 73°00’ W). Anales Instituto Patagonia (Chile). 35(2). P. 61—66.
  • Southern Giant-petrel Macronectes giganteus. BirdLife International: (2009).
  • Gotch A. F. (1995) [1979]: Albatrosses, Fulmars, Shearwaters, and Petrels. Latin Names Explained A Guide to the Scientific Classifications of Reptiles, Birds & Mammals. New York, NY: Facts on File. 192 p.