Oponi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qədim şəhər
Oponi
q.yun. Οπώνη[1]
Periplous of the Erythraean Sea.svg «Eritriya dənizinin periplı» əsərində qeyd edilən məntəqələrin xəritəsi.
10°25′00″ şm. e. 51°16′00″ ş. u.
Ölkə Somali Somali
Vilayət Bari
Salınma tarixi e.ə. I minillik
İlk xatırlanma I əsr
Dağılma tarixi 550
Dağılma səbəbi Yustinian taunu
Müasir yeri Hafun
Oponi xəritədə
Red pog.png

Oponi (q.yun. Οπώνη) — Afrika buynuzunda qədim Somali şəhəri. Şəhər əsasən qədim misirlilər, romalılar, yunanlar, bizanslılar, farslarhindistanlılarla ticarət etməsiylə tanınır. Arxeoloji tapıntılara əsasən, tarixi liman şəhərinin müasir Somalinin şimal-şərqində yerləşən Hafun şəhəri olduğunu əsaslanmışdır.[2] Güman edilir ki, bu liman şəhəri Qədim Misirin Punt torpağı adlandırdığı ərazidir. Puntlular qədim misirlilərlə Qədim padşahlıq, Orta padşahlıqYeni padşahlıq dövrlərində ticarət edirdilər.[3][4][5]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Oponidəki qəbilərdə tapılan dulusçuluq nümunələri e.ə. XVI–XI əsrlərdə çiçəklənən Yunanıstanın Mikena krallığı dövrünə təsadüf edir.[6] Şəhərin əsas fəallığı e.ə. I əsrə və III–V əsrlərə təsadüf edir.[7] Oponi şəhərinin adı ilk dəfə I əsrdə yaşamış anonim bir yunan taciri tərəfindən «Eritriya dənizinin periplı» çəkilmişdir. Şəhər barədə məlumat qədim sənədin on üçüncü məqaləsində yerləşir:

" Və körfəz boyunca, sizi özünə çəkən axınla dörd yüz stadiya məsafə qət etdikdən sonra daha əvvəl qeyd edilən şeylərin idxal edildiyi, ən çox darçının istehsal edildiyi (arebo və moto), tədricən artan ədədlərlə Misirə gətirilən yaxşı kölələrin olduğu və digər yerlərdə tapılanlardan daha yaxşı olan yüksək miqdarda tısbağa qınının tapıldığı Oponi adlı başqa bir bazar qəsəbəsi var. "

Buna baxmayaraq, şəhərin coğrafi yerləşməsi barədə dəqiq məlumat II əsrdə yaşamış qədim yunan coğrafiyaşünası Ptolemey tərəfindən verilmişdir.[8]

Oponi Finikiya, Qədim Misir, Qədim Yunanıstan, İran, Yəmən, Nəbatiya, Azaniya, Roma imperiyası və başqa yerdən gələn tacirlər üçün dayanacaq limanı kimi fəaliyyət göstərirdi, çünki şəhər əl-Muxa ticarət mərkəzindən Qırmızı dənizə doğru körfəz boyunca davam edən bir marşrutun üzərində, strateji bir mövqedə yerləşirdi. Şəhərə İndoneziyaMalayziya kimi uzaq yerlərdən belə tacirlər gəlirdi. Onlar ədviyyat, ipək və başqa mallar mübadilə edir, daha sonra isə Azaniya, Yəmən və ya Misirə doğru yelkən açırdılar. Bu ticarət marşrutu Hind okeanını təşkil edirdi. Şəhər 50-ci ildən ədviyyat, mixək, fil sümüyü, ekzotik heyvan dərisi və ətirli maddələr üzrə ticarət mərkəzi kimi tanınırdı.

Arxeoloji tapıntılar şəhərin VI əsrin ikinci yarısında məhv olduğunu göstərir. Bu, yəqin ki, Yustinian taunu xəstəliyinə görə gerçəkləşib, çünki xəstəlik Avropaya Şərqi Afrikadan yayılmışdır.[9]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. anonim (I əsr). «Eritriya dənizinin periplı» (gr).
  2. Rid, Culiyan. The Indian Ocean in antiquity (ingilis) (1st Edition). Abinqdon: Routledge. səh. 449. ISBN 1138972568.
  3. "Punt". Ancient History Encyclopedia (ingilis). İstifadə tarixi: 28 aprel 2019. (#redundant_parameters)
  4. Flükiger, Fridrix Avqust (2014). Pharmacographia (ingilis). Kembric: Cambridge University Press. səh. 136. ISBN 9781108069304.
  5. Vud, Maykl (2005). In Search of Myths & Heroes: Exploring Four Epic Legends of the World (ingilis). University of California Press. səh. 155. ISBN 9780520247246.
  6. Çittnik, Nevill (1976). An Archaeological Reconnaissance of the Horn: The British-Somali Expedition 1975 (ingilis). səh. 133. doi:10.1080/00672707609511233.
  7. Robert Ceymsson, Ayan Şau (2002). A Dictionary of Archaeology (ingilis). Wiley. səh. 264. ISBN 978-0-631-23583-5.
  8. Ptolemey, Klavdi (1843). Claudii Ptolemaei geographia (gr). Sumptibus et typis Caroli Tauchnitii. səh. 276.
  9. Kis, Deyvis (2000). Catastrophe: An Investigation into the Origins of Modern Civilization (ingilis). Ballantine Books. səh. 18–20. ISBN 9788470398131.