Proqramlaşdırma dili nəzəriyyəsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Yunan hərfi λ (lambda) proqramlaşdırma dili nəzəriyyəsi sahəsinin qeyri-rəsmi simvoludur. Bu istifadə 1930-cu illərdə Alonzo Çörç tərəfindən təqdim edilən və proqramlaşdırma dili tədqiqatçıları tərəfindən geniş şəkildə istifadə edilən hesablama modeli olan lambda hesablamasından irəli gəlir.

Proqramlaşdırma dili nəzəriyyəsiproqramlaşdırma dilləri kimi tanınan formal dillərin dizaynı, tətbiq olunması, təhlili, xarakteristikası və təsnifatı ilə məşğul olan kompüter elminin bir sahəsi. Proqramlaşdırma dili nəzəriyyəsi riyaziyyat, proqram təminatı mühəndisliyidilçilik kimi digər sahələrlə sıx bağlıdır. Sahənin bir sıra elmi konfransları və jurnalları mövcuddur.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Müəyyən mənada proqramlaşdırma dili nəzəriyyəsinin tarixi hətta proqramlaşdırma dillərinin inkişafından da əvvələ təsadüf edir. 1930-cu illərdə Alonzo ÇörçStiven Koul Klini tərəfindən hazırlanmış lambda hesablaması, bəziləri tərəfindən dünyanın ilk proqramlaşdırma dili hesab edilir, baxmayaraq ki, o, proqramçılar üçün kompüter sisteminə alqoritmləri təsvir etmək vasitəsi olmaq üçün yox, hesablamaları modelləşdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Bir çox müasir funksional proqramlaşdırma dilləri lambda hesablamaları üzərində "nazik örtük" təmin edən kimi təsvir edilmişdir və bir çoxu onun baxımından asanlıqla təsvir olunur.[1]

Yaradılan ilk proqramlaşdırma dili 1940-cı illərdə Konrad Tsuze tərəfindən dizayn edilmiş, lakin 1972-ci ilə qədər ictimaiyyətə məlum olmayan (və 1998-ci ilə qədər tətbiq edilməmiş) Plankalkül idi. İlk geniş tanınan və uğurlu yüksək səviyyəli proqramlaşdırma dili 1954-1957-ci illərdə Con Bekusun rəhbərlik etdiyi IBM tədqiqatçıları qrupu tərəfindən hazırlanmış Fortran idi. FORTRAN-ın uğuru "universal" kompüter dili hazırlamaq üçün alimlər komitəsinin formalaşmasına səbəb oldu və nəticədə ALGOL 58 yaradıldı. Ayrı-ayrılıqda, MIT-dən Con Makkarti akademik mənşəli ilk dil olan Lisp-i yaratdı. Bu ilkin səylərin uğuru ilə proqramlaşdırma dilləri 1960-cı illərdə və sonrakı illərdə aktiv tədqiqat mövzusuna çevrildi.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Models Of Computation". wiki.c2.com. December 3, 2014. Nov 30, 2020 tarixində arxivləşdirilib.

Əlavə ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]