Rəqəmsal marketinq

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Rəqəmsal marketinq (digital marketing)marketinq fəaliyyətini rəqəmsal texnologiyaların köməyi ilə həyata keçirmə prosesinə deyilir. Rəqəmsal marketinqin əsas məqsədi markanı, məhsul və ya xidməti internet vasitəsi ilə tanıtmaqdır. Bununla yanaşı müxtəlif üsullarla satışların artırılması da əsas məqsədlərdən biridir. Burada potensial müştəriləri cəlb etmək, istehlakçı kimi saxlamaq məqsədilə rəqəmsal texnologiyalardan istifadə edilir. Hansı ki, sosial şəbəkələri, veb saytları, e-mail xidmətlərini, mobil telefonları, rəqəmsal televizorları, bir sözlə internetə çıxışı olan bütün rəqəmsal texnolagiyaları və alətləri buraya daxil etmək olar. Lakin internetə birbaşa qoşulmayan kanallardan da istifadə oluna bilər. Buna isə əsasən mobil telefonların SMS, MMS xidmətləri, zəng melodiyaları aid edilir.

Rəqəmsal marketinq kanalları məhsul dəyərini yarada, sürətləndirə və istehsalçıdan istehlakçıya ötürə bilən, internətə əsaslanan sistemlərdir. [1] [2]

Rəqəmsal marketinqin 1990-2000-ci illərdən bəri inkişafı markamüəssisələrin marketinq üçün texnologiyadan istifadə üsulunu dəyişdirdi. Rəqəmsal platformalar getdikcə marketinq planlarına və gündəlik həyata qoşulduqca [3] və insanlar fiziki dükanlara baş çəkmək əvəzinə rəqəmsal cihazlardan istifadə etdikcə [4] [5] rəqəmsal marketinq kampaniyaları daha çox yayılır və səmərəli olur.

Axtarış motoru optimallaşdırması (SEO), axtarış motoru marketinqi (SEM), məzmun marketinqi, təsir etmə marketinqi (Influencer marketing ), məzmun avtomatlaşdırılması, kampaniya marketinqi, məlumatlara əsaslanan marketinq, [6] e-ticarət marketinqi, sosial media marketinqi, optimallaşdırma, e-poçt marketinq, Ekran reklamı, elektron kitablar və optik disklər kimi rəqəmsal marketinq üsulları inkişaf texnologiyamızda daha çox yayılmaqdadır. Faktiki olaraq, hal-hazırda rəqəmsal marketinq mobil telefonlar (SMSMMS), geri zəng və mobil zəng melodiyaları kimi rəqəmsal medianı təmin edən internet olmayan kanallara yayılmışdır. [7] Əslində İnternet olmayan kanallara bu genişləndirmə rəqəmsal marketinqin onlayn marketinqdən fərqlənməsinə kömək edir.


Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Rəqəmsal marketinqin inkişafı texnologiyanın inkişafı ilə birbaşa əlaqəlidir. Başlanğıcdakı əsas məqamlardan biri 1971-ci ildə idi, hansı ki, Rey Tomlinson ilk e-poçtu göndərdi və onun texnologiyası insanların müxtəlif maşınlar vasitəsilə fayl göndərməsinə və qəbul edilməsinə imkan verən platforma qurdu. [8] [9] Bununla birlikdə, Rəqəmsal marketinqin başlanğıcı kimi tanınan dövr, Archie axtarış motorunun FTP saytları üçün indeks kimi yaradıldığı 1990-cı ildir. [10] 1980-ci illərdə kompüterin saxlama qabiliyyəti çox böyük həcmdə müştəri məlumatlarını saxlaya biləcək dərəcədə böyük idi. [11] Şirkətlər məhdud siyahı vasitəçiliyi əvəzinə, verilənlər bazası marketinqi kimi onlayn texnikaları seçməyə başladılar. [12] Bu cür məlumatlar bazası şirkətlərə müştərilərin məlumatlarını daha effektiv izləməyə imkan verir və bununla da alıcı və satıcı arasındakı əlaqəni dəyişdirir. [13] Amma, normal proses o qədər də səmərəli deyildi.

1990-cı illərdə Rəqəmsal marketinq termini ilk dəfə işlənmişdir. Server / müştəri əlaqələrinin debütü və fərdi kompüterlərin populyarlığı ilə Müştəri Əlaqələrinin İdarəedilməsi (CRM) tətbiqetmələri marketinq texnologiyasının əhəmiyyətli bir hissəsinə çevrildi.

Əsas formaları[redaktə | əsas redaktə]

  • Web səhifələr və SEO kontent
  • Bloglar
  • İnternet banner elanları
  • Online video kontent
  • Pay-per-click (PPC) advertising ( Klikə görə Ödə reklam növü)
  • Email marketinqi
  • Sosial media marketinqi (Facebook, Twitter, LinkedIn, etc.)
  • Mobil marketinq (SMS, MMS, etc.)

Rəqəmsal marketinq terminləri (abbreviaturalar)[redaktə | əsas redaktə]

  • SMM – Social Media Marketing


Sosial Media Marketinqi. Sosial şəbəkələrdə marketinq. Məsələn, sosial şəbəkələrdə səhifə, qrup, profilin yaradılması, onların reklamı və s. Rəqəmsal marketinqin ən geniş yayılmış qollarından biridir. Sosial şəbəkə marketinqindən müştərilər ilə əlaqə saxlamaq, dialoq və müzakirə yaratmaq üçün istifadə getdikcə şirkətlər üçün daha da əlverişli olmuşdur. Sosial şəbəkələrin potensial imkanlarının göstəricisi olaraq, təkçə 2015-ci ildə Facebook-da orta hesabla 126 milliondan çox, YouTube-da isə orta hesabla 97 milliondan çox unikal istifadəçi qeydə alınmışdır.[14]

  • SMO – Social Media Optimization

Sosial Media üçün saytın optimizasiyası. Məsələn, “Bəyən, Paylaş” düymələrinin sayta qoyulması, sosial şəbəkə akauntu ilə şərh yazmaq üçün modulların quraşdırılması və s.

  • SEO – Search Engine Optimization


Saytın axtarış motorları üçün optimizasiya olunması. Google, Yandex, Youtube kimi axtarış saytarında hər hansı açar sözü axtararkən çıxan nəticələrdə ilk sıralarda olmaq üçün sayt üzərində olan optimizasiya işləridir. Geniş sahədir.

  • Conversion


Konversiya – Sayta gələn ziyarətçilərin saytda lazım olan aktivliyi etməsinə deyilir. Məsələn, səhifənin paylaşılması, bir ziyarət zamanı 5 səhifəyə baxılması, saytda 20 dəqiqədən çox vaxt keçirmək, məhsul almaq, qeydiyyatdan keçmək, əlaqə formunun doldurulması, filiallar olan cədvəli ziyarətçinin öz komputerinə yükləməsi və s. Yəni konversiya sayt sahibinin əvvəlcədən müəyyən etdiyi və ziyarətçi tərəfindən saytda yerinə yetirilməli olduğu aktivliklərdir. Konversiyanın ölçü vahidi %-dir. Hesablanma qaydası saytda lazım olan aktivliyi edən sayın sayta daxil olan olan ziyarətçilərin sayına olan faizlə nisbətidir. Məsələn, sayta 500 nəfər daxil olub və saytdan 20 məhsul satılıb. Belə olan halda Konversiya 4%-dir. 20/500*100%=4%

  • Landing Page

Reklam kampaniyası zamanı bannerə yaxud reklama klikləyən ziyarətçinin kliklədikdən sonra keçid etdiyi səhifəyə deyilir. Rus dilində olacaq Целевая страница. Bizim dildə tərcümə etdikdə bir az qəribə səslənir: Hədəf səhifə.

  • CTR — Click Through Rate

Kliklənmə faizini ölçür. Ümumi mənada götürdükdə reklamın (banner, reklam linki və s.) effektivliyini ölçmək üçün istifadə olunan göstəricidir. CTR-ın göstəricisi faizlə olur. Məsələn, 1%, 5% və s. Oxuyanda yaxud tələffüz edəndə “si-ti-ar” olacaq.

  • CTR-ın hesablanma düsturu:

CTR = (kliklərin sayı) / (göstərimlərin sayı) * 100%

CTR-ı təyin etmək üçün iki göstəricini bilmək kifayət edir:

  1. Reklam ümumi neçə dəfə göstərilib
  2. Reklama neçə dəfə klik olunub.
  • CPM – Cost Per Millenium (Thousand)

1000 göstərimə görə olan qiymət. Reklam verən şəxs yalnız bannerin (reklamın) 1000 dəfə göstərilməsinə görə məbləğ ödəyəcək. Fərq etmir bu reklama klik olunacaq ya yox. Ödəniş hər 1000 göstərimə görə olunur.

  • ROI – Return on Investment

İnvestisiyanın rentabelliyi, qoyulan pulun geri dönməsi

Reklam kampaniyasına çəkilən xərclərin effektivliyini hesablamaq üçün istifadə olunur. Bir neçə hesablanma qaydası olmasına baxmayaraq ən sadə düsturu aşağıdakı kimidir:

ROI = ( Gəlir – Maya dəyəri ) / Xərclənən büdcə * 100%

Əgər alınan nəticə 100%-dən artıq alınırsa investisiya uğurlu, 100%-dən aşağı rəqəm alınırsa uğursuz hesab olunur və bu reklam kampaniyasını dayandırmağınız tövsiyə olunur.

  • CPC

İngilis dilində “Cost per click”. Bizim dilə tərcümə edəndə “Klikə görə ödəniş”, “Klikin qiyməti” kimi tərcümə olunur. Reklamverən 1 klikə görə ödəniş edir. Yəni yerləşdirilən reklama klik olunub sayta istifadəçi gələn zaman müəyyən məbləğdə borclanma olur. Bu ödəmə üsuluna sosial şəbəkələrdə reklam verən zaman və həmçinin Google reklamlarında rast gəlinir.Yerli saytlarımızdan bu ödəmə üzərindən işləyən sayt demək olar ki, yoxdur.

  • CPA — Cost Per Action

Hədəflənmiş aktivliyə görə ödəniş. Məsələn sayta gələn ziyarətçinin saytda arzu olunan aktivliyi olur. Hədəflənmiş aktivlik bir və ya bir neçə ola bilər.

Hədəflənmiş aktivlik reklam kampaniyasına başlamazdan öncə təyin olunmalıdır. Yəni, reklam kampaniyasında məqsəd nədir, şirkətimizin qazancı nə olacaq?

CPA – nı hesablamaq üçün kampaniyaya xərclənən reklam büdcəsini olan aktivliklərin sayına bölmək lazımdır.

CPA = Büdcə / Yerinə yetirilən hədəf sayı

Niyə rəqəmsal marketinq?[redaktə | əsas redaktə]

Rəqəmsal marketinq vasitələri ənənəvi vasitələrindən hədsiz dərəcədə fərqlənir. Bu səbəbdən də hazırda bir çox şirkətlər büdcəsinin böyük bir qismini rəqəmsal marketinqə ayırır. Nəticədə müştərilərin reaksiyalarını izləmək olur. Beləliklə də düzgün nəticəni tez bir zamanda görüb, reklamın nə qədər uğurlu olduğunu analiz etmək olur. Nəticəyə əsasən bu sahədə yeni strategiyalar həyata keçirib, şirkətin fəaliyyət sahəsində daha da inkişaf etməsinə şərait yaradıla bilər.

Ənənəvi marketinqdə hədəf auditoriyasını təxmini seçmək olur, rəqəmsalda isə dəqiqliklə bunu müəyyən etmək olur.

Rəqəmsal marketinqdə diqqət cəlb edən, insanlarda maraq oyadan işlər görməklə potensial müştərilərin veb-saytı ziyarət etməyə, məhsul və ya xidmətlərlə maraqlanmağa, onları dəyərləndirməyə və s. sövq etmək olar.

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

https://seven.services/blog/r%C9%99q%C9%99msal-marketinq-digital-marketing/

http://digitalmarketing.az/2017/04/27/niy%C9%99-r%C9%99q%C9%99msal-marketinq-bu-q%C9%99d%C9%99r-on%C9%99mlidir/

http://xeyalquliyev.com/reqemsal-marketinq-terminleri

  1. Thomas Martin Key (11 avqust 2017). "Paylaşma iqtisadiyyatında Rəqəmsal marketinq kanallarının domenləri/Domains of Digital Marketing Channels in the Sharing Economy" (ing. ). tandfonline.com. 18 noyabr 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2019.
  2. Heini Maarit Taiminen , Heikki Karjaluoto (16 noyabr 2015). "KOM-larda rəqəmsal marketinq kanallarının istifadəsi/The usage of digital marketing channels in SMEs" (ing. ). emerald.com. 18 noyabr 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2019.
  3. MEDİA (3 oktyabr 2016). "Kanadada rəqəmsal reklam artır, uğurun daha incə ölçüsü tələb edilir/DIGITAL ADVERTISING IS RISING IN CANADA, REQUIRING MORE SOPHISTICATED MEASURES OF SUCCESS" (ing. ). nielsen.com. 18 noyabr 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2019.
  4. CPG, FMCG & RETAIL (20 yanvar 2016). "Əlaqəli ticarət sərhədsiz alıcılar yaradır/CONNECTED COMMERCE IS CREATING BUYERS WITHOUT BORDERS" (ing. ). nielsen.com. 18 noyabr 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2019.
  5. Micael Dahlen, Fredrik Lange, Terry Smith (2010). Marketing Communications: A Brand Narrative Approach. Hoboken, New Jersey: Chichester, West Sussex, United Kingdom : John Wiley Sons Ltd, 2010. səh. 36. ISBN 9780470319925.
  6. Lisa Arthur (17 oktyabr 2013). "Məlumatlara əsaslanan marketinqin beş addımını necə mənimsəmək olar/How To Embrace The Five Steps Of Data-Driven Marketing" (ing. ). forbes.com. 18 noyabr 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2019.
  7. "Rəqəmsal Marketinq/Digital Marketing" (ing. ). techopedia.com. 18 noyabr 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2019.
  8. "İlk şəbəkə e-poçtu Rey Tomlinson tərəfindən göndərildi" (ing. ). computinghistory.org. 18 noyabr 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2019.
  9. Rachel Swatman (19 avqust 2015). "1971: İlk E-poçt/1971: First Ever Email" (ing. ). guinnessworldrecords.com. 18 noyabr 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2019.
  10. "Axtarış motorlarının tarixi/The history of search engines" (ing. ). wordstream.com. 18 noyabr 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2019.
  11. United States. Congress. Senate. Committee on the Judiciary. Subcommittee on Administrative Practice and Procedure (1967). Kompüter məxfiliyi: Dinləmələr, Doxsanıncı Konqres./Computer Privacy: Hearings, Ninetieth Congress. 1. U.S. Government Printing Office. səh. 260.
  12. Denise D. Schoenbachler, Geoffrey L. Gordon, Dawn Foley, Linda Spellman (1997). İstehlakçı məlumat bazası marketinqini başa düşmək/Understanding consumer database marketing. 1. MCB UP Ltd. səh. 5-19.
  13. Robert M. Monczka, Robert B. Handfield, Larry C. Giunipero, James L. Patterson (2011). Purchasing and Supply Chain Management. Cengage Learning. ISBN 9781133420590.
  14. Nielsen (17 December 2015). "Tops of 2015: Digital". Nielsen Insights Media and Entertainment. Nielsen. Retrieved 24 March 2016.