YouTube

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Youtube səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
YouTube
YouTube Logo 2017.svg
URL www.youtube.com
Kommersiya Bəli
Tipi Video paylaşma saytı
Dilləri çoxdilli[d]
Ziyarətçi sayı
  • 1.800.000.000 nəf.[1]
Proqramlaşdırma dili Python
Serverin yeri
Sahibi Google şirkəti
Müəllif Çad Harli
Açılma tarixi 15 fevral 2005
Alexa reytinqi 2[2]
Vikianbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

YouTube (azərb. Yutub‎) — dünyanın ən böyük video paylaşma sistemlərindən biridir.

15 fevral 2005-ci ildə 3 köhnə PayPal işçisi tərəfindən qurulmuş və 2006-cı ilin oktyabrında Google tərəfindən satın alınmışdır.

"Tube" sözü Cathode Rals Tube; Televiziya tubiki - borusu (elektron şüa borusu) sözündən gəlmişdir. "Broadcast Yourself" - "Özünü Yayımla" şüarı ilə yola çıxmışdır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Əvvəllər PayPal-da işləyən Steve Chen, Chad Hurley və Jawed Karim videoların e-mail on yollanıla bilməməsi üzərinə 15 fevral 2005-ci ildə yaradılmasına baxmayaraq monetar problemlər səbəbi ilə ilk video 23 aprel 2005-ci ildə Jawed Karim tərəfindən yüklənmişdir.

YouTube 9 oktyabr 2006-cı ildə Google tərəfindən 1.65 milyard dollara satın alınmışdır. Bu Google tarixindəki ən böyük alqıdır. Google-un ödədiyi 1.65 milyard dollar YouTube əməkdaşları arasında paylaşılmışdır.

İş sistemi[redaktə | əsas redaktə]

YouTube video formatı olaraq Flash Video Formatı (*. flv) istifadə edir. İnternet saytında istənilən video kliplər Flash Video olaraq izlənəbilir və ya kompüterә *. flv formatında fayl olaraq endirilə bilər. Video klipləri izləmək üçün Adobe Flash plug-ini kompüterdə qurulu olmalıdır. Saytda qoyulan video kliplər YouTube tərəfindən avtomatik olaraq 320x240 pixele keçirilir və Flash Video Format'a (. Flv) çevrilməkdədir. Mart 2008-ci ildə yüksək keyfiyyət olaraq 480x360 pixels variantı əlavə olunmuşdur.

AVI, MPEG və ya Quicktime vs. video formatına sahib videolar istifadəçi tərəfindən YouTube-a ən çox 1 GB tutumunda yüklənəbilir.

YouTube platformasında istifadəçilər video kliplərә baxa bilməkdə ayrıca istənildiyində öz video klipini YouTube-a yükləyə bilirlər.

Bu platformada iştirak edən istifadəçinin inkişaf etdirdiyi fayllar, fərdi həvəskar kliplәr, video kliplәr film, TV proqramları parçacıqları və musiqi videoları'ndan ibarətdir. İstifadəçilər tərəfindən YouTube-a gündəlik təxminən 65.000 ədəd yeni klip yerləşdirməkdə və 100 milyona yaxın video klip izlənilməkdədir.

İstifadə şərtlərinə uyğun gəlməyən video klipler istifadəçilərin bildirişləri ilə YouTube səlahiyyətliləri tərəfindən araşdırılaraq silinir.

YouTube üzvləri izlədikləri video klipləri dəyərləndirib bal verəbilərlər ayrıca izlədikləri video klip haqqında şərhlər də yazabilərlər.

Kanal növləri[redaktə | əsas redaktə]

YouTube üzvlərinin kanallarını daha uyğun hala gətirə bilməsi üçün "kanal növləri" vardır.

  • YouTuber (YouTube-çu): Standart YouTube hesabıdır.
  • Director (Rejissor): Təcrübəli film prodüserləri üçün nizamlanmışdır.
  • Musiqiçi (Musiqiçi): Musiqi əsərləri olanlar üçündür.
  • Comedian (Komediyaçı): Mizahi video prodüserləri üçündür.
  • Guru (Mütəxəssis): Maraq sahəsinə bağlı video çəkənlər üçündür.
  • Reporter (Bildirişci):

Bunların xaricində saytdan pul qazana bilmək üçün Partner proqramı mövcuddur. 2007-ci ilin mayında YouTube, tanınmış üzvlərini YouTube işbirliyinə dəvət etmiş, sonradan üzvlərin istifadəsinə açmışdır. Bu proqrama üzv olanların videoların öz əsəri olması və minlərlə dəfə izlənilməsi lazımdır. Proqram ABŞ, Kanada, İngiltərə, Avstraliya, Almaniya, NiderlandBraziliyada yaşayan üzvlərə açıqdır. Gələcəkdə başqa ölkələrə imkan verilməsi düşünülməkdədir.

İstifadə şərtləri[redaktə | əsas redaktə]

YouTube-un istifadə şərtləri gərəyi istifadəçilər təlif haqqı icazəsi alınmış videolar yükləyə bilərlər. Pornografiya, şiddət, şantaj, reklam və cinayət sayılan fayllar YouTube-a yüklənə bilməz.Patent haqqını əldə edən şirkətlər əlavə olunan videoları sildirmə haqqına sahibdirlər. Bu hüquq film və musiqi videolarında tez-tez həyata keçirilir.

Tənqid[redaktə | əsas redaktə]

Youtube hörmətsizliyin yer aldığı bəzi materialların yığışdırılmadığına görə dəfələrlə bir çox ölkələrin hökuməti (İran, Pakistan, Tayvan, Türkiyə) tərəfindən qapadılıb.[3] Youtube-da yerləşdirilmiş və Atatürkü təhqir edən videonun Türkiyənin müraciətlərinə baxmayaraq yığışdırmaması bu ölkədə veb-səhifəyə girişin bağlanması ilə nəticələndi. Bu məsələ GoogleMərkəzi Avropa Universitetinin təşkil etdiyi "Azadlıqda İnternet 2010" tədbirində (20-22 sentyabr, Budapeşt, Macarıstan) geniş müzakirə olunub.[4]

İctimaiyyətə təsiri[redaktə | əsas redaktə]

YouTube bir çox istifadəçisinin internetdə məşhurluq qazanmasına səbəb olmuşdur. YouTube-un ən çox izlənilən istifadəçisi Pewdiepie-dir. Bir başqa YouTube istifadəçisi Massaçusettsli köhnə resepsiyonist Bruk Brodak, NBC ilə 18 aylıq müqavilə imzalamışdır. YouTube-un ən çox izlənilən istifadəçisi lonelygirl15-in də əslində Yeni Zelandiyada yaşayan aktrisa Cessika Li Rouz olduğu və videolarını bir neçə film rejissoru ilə çəkdiyi açıqlanmışdır. Kris Kroker 11 sentyabr 2007-ci ildə Britney Spears ilə əlaqədar nümayiş etdirdiyi videosu ilə qısa müddətdə özünə diqqət çəkmişdir.

YouTube-dakı videoların sayəsində internetdə tanınmış olan şəxslər də vardır. Bu kəslərə "YouTube məşhurları" deyilir. Onların bəziləri bunlardır:

Bruk Brodak 2006-cı ilin iyununda Carson Dalya prodüseri olduğu proqramlar ilə 18 aylıq müqavilə imzalayaraq YouTube-dan mediyaya keçən ilk istifadəçidir. 31 yanvar 2007-ci ildə Lisa Donovanın (LisaNova) Foxun komediya proqramı MADtv-nin 12-ci mövsüm bölümlərinə qatıldığı açıqlanmışdır.

Maraqlı faktlar[redaktə | əsas redaktə]

  • YouTube demək olar ki, tamamilə Python proqramlaşdırma dilində yazılmışdır[5].
  • 14 dekabr 2011-ci il tarixində Youtube saytına ən uzun video yüklənmişdir — bu video MoldytoasterMedia adlı istifadəçi tərəfindən yüklənmişdir. Video 596 saat 31 dəqiqə 21 saniyə davam edirdi. Lakin sonradan bu video silinmişdir. Ən qısa video isə, 0,2 saniyə davam edir.
  • YouTube-da "İlan" oyunu oynamaq olar[6][7]. Əvvəl bunun üçün üstündə videoya pauza vermək və istənilən ox klavişlərinə (↓+→, ↑+← i və s.) bir neçə dəfə ardıcıl basmaq lazım idi, indi isə 1 dəfə ↑→↓ klavişlərinə basmaq kifayətdir və videoya pauza vermək məcbur deyil.

Dünyada YouTube[redaktə | əsas redaktə]

Ölkə/Bölgə URL Dillər Çıxış tarixi
Avstraliya Avstraliya http://au.youtube.com ingiliscə 22 oktyabr 2007
Azərbaycan Azərbaycan http://youtube.com.az azərbaycanca 16 aprel 2015
Braziliya Braziliya http://br.youtube.com portuqalca 19 iyun 2007
Kanada Kanada http://ca.youtube.com ingiliscə 6 noyabr 2007
Çexiya Çexiya http://cz.youtube.com çexcə 9 oktyabr 2008
Fransa Fransa http://fr.youtube.com fransızca 19 iyun 2007
Almaniya Almaniya http://de.youtube.com almanca 8 noyabr 2007
Honkonq Honkonq http://hk.youtube.com ənənəvi çincə 17 oktyabr 2007
Hindistan Hindistan http://in.youtube.com/ ingiliscə 7 may 2008
İrlandiya İrlandiya http://ie.youtube.com/ ingiliscə 19 iyun 2007
İsrail İsrail http://il.youtube.com ingiliscə 16 sentyabr 2008
İtaliya İtaliya http://it.youtube.com/ italyanca 19 iyun 2007
Yaponiya Yaponiya http://ja.youtube.com/ yaponca 19 iyun 2007
Cənubi Koreya Cənubi Koreya http://kr.youtube.com/ koreyaca 23 yanvar 2008
Meksika Meksika http://mx.youtube.com/ ispanca 10 oktyabr 2007
Niderland Niderland http://nl.youtube.com/ niderlandca 19 iyun 2007
Yeni Zelandiya Yeni Zelandiya http://nz.youtube.com/ ingiliscə 22 oktyabr 2007
Polşa Polşa http://pl.youtube.com/ polyakca 19 iyun 2007
Rusiya Rusiya http://ru.youtube.com/ rusca 13 noyabr 2007
İspaniya İspaniya http://es.youtube.com/ ispanca 19 iyun 2007
İsveç İsveç http://se.youtube.com/ isveçcə 22 oktyabr 2008
Çin Respublikası Çin Respublikası http://tw.youtube.com/ çincə 18 oktyabr 2007

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]