Qatır Məmməd (film, 1974)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Film şablonu üçün illüstrasiya.png
QATIR MƏMMƏD
Fotoqrafiya
Janr

Tarixi

Döyüş

Bioqrafik
Rejissor Rasim Ocaqov
Əsərin müəllifi Zeynal Xəlilov
Ssenari müəllifi Mixail Maklyarski, Kirill Rapoport
Baş rollarda

Şahmar Ələkbərov- Qatır Məmməd

Rasim Balayev- Əziz

Həsən Məmmədov- Səməd

Ələddin Abbasov- Göyüş

Səfurə İbrahimova- Həbibə

Məmmədrza Şeyxzamanov- Qubernator
Operator Teyyub Axundov, Şərif Şərifov
Bəstəkar Cahangir Cahangirov
Rəssam Nadir Zeynalov, Rafiz İsmayılov
İstehsalçı "Azərbaycanfilm" Kinostudiyası
İlk baxış tarixi 26 may 1974
Filmin növü Tammetrajlı Bədii Film
RəngAğ-Qara
Vaxt88,5 dəq.
ÖlkəFlag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
DilAzərbaycan dili
İl1974
Texniki məlumat9 hissə

2518 metr

genişekranlı

35 mm

Məzmun[redaktə | əsas redaktə]

Kinolent 1919-1920-ci illərdə Gəncə quberniyasında baş vermiş inqilabi kəndli hərəkatı və onun əfsanəvi başçısı, xalq arasında məşhur olan Qatır Məmməd (əsl adı-Məmməd Əli oğlu Məmmədov) haqqında söhbət açır.

Film haqqında[redaktə | əsas redaktə]

  • Film rejissor Rasim Ocaqovun quruluşçu rejissor kimi böyük kinoda ilk işidir.
  • Film şair Zeynal Xəlilin eyniadlı pyesinin motivləri üzrə çəkilmişdir.
  • Filmə quruluş vermək işi öncə Hüseyn Seyidzadəyə həvalə edilmişdi. Filmin ssenarisini 1969-cu ildə moskvalı kinodramaturqlar Mixail MaklyarskiKirill Rapoport yazmışdı. Elə ilk oxunuşdaca Hüseyn Seyidzadə ssenaridəki kəm-kəsiri aydın görmüş və həmin əyər-əskiyi düzəltmək üçün ömrünün bir ilini sərf etmişdi. Müəlliflər də əvvəlcə onunla razılaşdılar, film istehsalata buraxılandan sonra isə daş atıb başlarını tutdular ki, Hüseyn Seyidzadə süjeti tamam dəyişdirib. Kinostudiyanın Bədii Şurası onların xahişi ilə ssenarini müzakirə elədi. Nəticəsi də bu oldu ki, rejissor haqlı çıxdı və ssenaridəki çatışmazlıqlar aşkar oldu. Uzun mübahisələrdən, çəkişmələrdən, yazışmalardan sonra filmin çəkilişinə icazə verildi. Film 450 min rubl məbləği ilə 1973-cü ilin sentyabr ayının 20-dək çəkilib qurtarmalı idi. Bu, yuxarının göstərişi idi. Hüseyn Seyidzadə sınaq çəkilişlərini başa vurdu, əsas rolların ifaçılarını bədii şura təsdiq elədi. 1973-cü ilin martında çəkilişlərə başlayan Hüseyn Seyidzadə ssenariyə öz əlavələrini etməklə çəkilişi başa çatdırırır… Moskvadakı Mərkəzi Bədii Şurası son anda filmin nümayişinə qəti qadağa qoyur və filmin yenidən çəkilməsinə göstəriş verir. Beləliklə, "Qatır Məmməd" Hüseyn Seyidzadədən alınır. Film bir çox rejissora təqdim olunsa da, heç biri yeni çəkilişi öz üzərinə götürmək istəmir. Kinostudiyanın direktoru bir "yanan" filmi şərt əsasında Rasim Ocaqova etibar edir.[1] Şərt belə idi: Əgər Rasim Ocaqov bu filmi çəkib başa çatdıra bilərsə, onda gələcəkdə rejissor kimi film çəkmək imkanı əldə edəcəkdir. Nəhayət ki, bir neçə rejissorun imtina etdiyi "Qatır Məmməd"i o, çox qısa bir müddətə və demək olar ki, yenidən çəkir. Filmin ilk variantında dövlət tərəfindən ayrılan bütün vəsait xərcləndiyi üçün, ikinci variantda yaradıcı heyət qonorarsız çəkilmək əziyyətinə qatlaşmalı oldu… [2]
  • Film 1-ci kateqoriyaya layiq görülmüşdür.

Filmdəki səhvlər[redaktə | əsas redaktə]

Qatır Məmmədlə Bakının hərbi qubernatoru olan general Tomsonun nümayəndəsinin söhbət etdiyi epizodda britaniyalı hərbçi "Əlahəzrət kraliçənin ordusunun Azərbaycandakı komandanı general Tomson məni sizin yanınıza göndərib" sözlərini deyir. Əslində, qadın monarxlar barəsində "əlahəzrət" deyil, "ülyahəzrət" xitabı işlənməlidir. Daha kobud səhv isə 1918-1920-ci illərdə (Qatır Məmməd qiyamının və general Tomsonun Bakı idarəçiliyinin baş verdiyi) dövrdə Böyük Britaniyada hakimiyyətdə V Georginin olması idi. Kraliçə Viktoriya 1901-ci ildə vəfat etmişdi və məntiqlə Britaniya qoşunları "Əlahəzrət Kralın ordusu" adlanmalı idi. Ola bilsin ki, bu səhv filmin çəkildiyi 1970-ci illərdə Böyük Britaniya taxtında kraliçənin (II Elizabet) olması ilə əlaqədardır.

"Qatır Məmməd" filminin sonunda eyniadlı personajın öldürülməsi ilə bağlı "14 gündən sonra Azərbaycanda sovet hakimiyyəti quruldu. Qatır Məmməd o günü görmədi" sözləri deyilir. Əslində isə, Qatır Məmməd 18 sentyabr 1919-cu ildə qətlə yetirilmişdi.

Filmin heyəti[redaktə | əsas redaktə]

Film üzərində işləyənlər[redaktə | əsas redaktə]

Əsərin Müəllifi : Zeynal Xəlil (titrlərdə yoxdur)
Ssenari Müəllifi : Mixail Maklyarski, Kirill Rapoport
Quruluşçu rejissor : Rasim Ocaqov
Quruluşçu operator : Teyyub Axundov, Şərif Şərifov
Quruluşçu Rəssam : Nadir Zeynalov, Rafiz İsmayılov
Bəstəkar : Cahangir Cahangirov
Səs operatoru : Vladimir Savin
Rejissor : T. Məmmədov
Montaj edən : Nelli Mahmudova
Geyim rəssamı : Bədurə Əfqanlı
Qrim rəssamı : V. Bereznyakov, V. Arapov
Rejissor assistenti : Vaqif Əsədullayev
Operator assistenti : Amin Novruzov, Rafiq Əmirov
Rəssam assistenti : N. Viçina
Bədii Rəhbər : Şamil Mahmudbəyov
Redaktor : Nataliya Şneyer, Ədhəm Qulubəyov, İntiqam Qasımzadə
Filmin direktoru : Tələt Rəhmanov
Çalır : Ümumittifaq Kinematoqrafiya Komitəsinin Simfonik Orkestri
Dirijor : Yuri Nikolayevski

Rollarda[redaktə | əsas redaktə]

Şahmar Ələkbərov- Qatır Məmməd
Rasim Balayev- Əziz
Həsən Məmmədov- Səməd
Ələddin Abbasov- Göyüş
Səfurə İbrahimova- Həbibə
Məmmədrza Şeyxzamanov- Qubernator
Olev Eskola- Müller
Anatoli Falkoviç- Skott
Səməndər Rzayev-Əhəd
İsmayıl Dağıstanlı- Fətəli Xan Xoyski
Ramiz Məlikov-Müllerin yavəri
Yusif Vəliyev- Halvaçı
Həsənağa Turabov- Səlimov
Mikayıl Mirzə(Mikayıl Mirzəyev kimi)-Qasım
Rafiq Kərimov
Y. Məmmədxanov
R. Rüstəmov
Əbdül Mahmudov-Bolşevik
Elxan Qasımov
Sadıq Həsənzadə-Kəndli
Hamlet Xanızadə-Bolşevik
Rauf Qəniyev-Yunus
Muxtar Maniyev-Mülki geyimli adam
Muxtar Avşarov-Kəndli
Bahadur Əliyev-Məmmədin adamı
Elxan Ağahüseynoğlu-Mülki geyimli adam
Tariyel Qasımov-Porutçik
Kamil Qubuşov-Sadıq xan
C. Qafarov
Əzizağa Qasımov-Unter
Konstantin Adamov-Fotoqraf
Arif Mədətov-Yeməkxana sahibi
Ənvər Həsənov- Hüquqşünas
Eldəniz Rəsulov-Yeməkxanadakı müştəri
A. Məhərrəmov
Mayak Kərimov-Ofisiant
Mirzəbala Məlikov( titrlərdə yoxdur)
Fərəc Fərəcov-Gimnaziya tələbəsi ( titrlərdə yoxdur)
Sadıq İbrahimov-Səlim ( titrlərdə yoxdur)

Filmi səsləndirənlər[redaktə | əsas redaktə]

Səməndər Rzayev-Müller (Olev Eskola) (titrlərdə yoxdur)
Kamal Xudaverdiyev-Əhəd (Səməndər Rzayev) (titrlərdə yoxdur)
Hamlet Xanızadə-Yunus (Rauf Qəniyev) (titrlərdə yoxdur)
Əminə Yusifqızı-Həbibə (Səfurə İbrahimova) (titrlərdə yoxdur)
Kamil Qubuşov-Skot (Anatoli Falkoviç) (titrlərdə yoxdur)
Sadıq Hüseynov-Kəndli (Sadıq Həsənzadə) (titrlərdə yoxdur)
Rafiq Əzimov-Kəndli (titrlərdə yoxdur)

Şəkil[redaktə | əsas redaktə]

Qatır Məmməd (1974)(afişa).JPG

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Bakı" qəzeti. 23 yanvar 1975-ci il.
  2. Ulduzə Qaraqızı. "Qatır Məmməd: Bir filmin iki çəkilişi", Ekspress qəzeti, 26.06.2003.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • "El qəhrəmanı ekranda". "Kommunist" qəzeti. 8 fevral 1975-ci il.
  • Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 16; 32; 304.
  • Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 205-208.
  • Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 816.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Xarici keçid[redaktə | əsas redaktə]

Filmi izlə