Rangel-Sent-Elayas Milli Parkı və Qoruğu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Rangel-Sent-Elayas Milli Parkı və Qoruğu
ing. Wrangell–St. Elias National Park and Preserve
Wrangell St. Elias National Park.jpg
BTMB kateqoriyası — V (Qorunan landşaft/akvatoriya)
və II (Milli park)
Sahəsi
  • 33.683 km²
Yaradılma tarixi 1980
Ziyarətçi sayı
  • 87.158 nəf. (2012)
Yerləşməsi
61°26′06″ şm. e. 142°57′13″ q. u.
Ölkə
nps.gov/wrst/inde…​ (ing.)
Rangel-Sent-Elayas Milli Parkı və Qoruğu xəritədə
Rangel-Sent-Elayas Milli Parkı və Qoruğu
Rangel-Sent-Elayas Milli Parkı və Qoruğu
TipiTəbii
Kriteriya(vii), (viii), (ix), (x)
Tarixi1979 (3-cü sessiya)
HissəsiKluane / Wrangell–St. Elias / Glacier Bay / Tatshenshini-Alsek
İstinad nöm.72ter
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Rangel-Sent-Elayas Milli Parkı və QoruğuABŞ-ın Alyaska ştatında yerləşən milli parkı və qoruq. Milli park Ankoric şəhərinin qərbində yerləşmiş olub sahəsi 33.682,5 km2-dır. ABŞ-ın ən böyük milli parkıdır. ABŞ-ın ən kiçik 9 milli parkının ümumi sahəsindən də böyükdür. Qoruq ilə birlikdə sahəsi 53.320.757 km2-dır.

Milli park ABŞ-ın ikinci ən hündür zirvəsi olan 5.389 m hündürlüyündəki Sent-Elayas dağını və ətrafındakı əraziləri qorumaq məqsədi ilə qurulmuşdur. Dağın dəniz sahilindən cəmi 16 km uzaqda olması onun necə dik dağ olduğunun göstəricisidir. Bu parkın yaxınlığında ABŞ-Kanada sərhədi yerləşir. Bu dağlıq bölgənin Kanadada qalan hissəsi Kluan Milli Parkı adı ilə qorunur və bu zaman Sent-Elayas dağı Kanada üçün ikinci ən hündür zirvə sayılır. Bu milli parkın cənubunda Qlasier Körfəzi Milli Parkı yerləşir. Rangel-Sent-Elayas Milli Parkının 3.674 km²-lik bir hissəsi ABŞ-ın ən böyük ""Vəhşi Bölgəsi" elan olunmuşdur.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Milli parkın xəritəsi

Bu milli parka daxil olan ərazilər 1960 və 1970-ci illərdə siyasi problemlərə səbəb olmuşdur. Alyaska təbiətinin qorunması üçün səy göstərənlər ABŞ Konqresində var-yoxunu ortaya qoyurdular. Amma Alyaska siyasətçiləri buna qarşı idi. Tərəflər təkliflərini bəyənməyincə sonda çarə kimi 39-cu ABŞ prezidenti Cimmi Karter imtiyazlarından istifadə edərək 1 dekabr 1978-ci ildə Rangel-Sent-Elayas Milli Parkının qurulması haqqında fərman verdi. Bu ərazilərin qorunması və idarəsi işi isə Milli Park Xidmətinə verilmişdir.

1979-cu ildə UNESCO Rangel-Sent-Elayas Milli Parkını və ona bağlı olan Kluan Milli Parkını Şimali Amerika boz ayısı, şimal maralı və digər nadir növlərə görə Ümumdünya irsi siyahısına salmışdır.

1980-ci ildə ABŞ Konqresi "Alyaskada Beynəlxalq Maraqlanılan Ərazilər Haqqında Qanun" (ingilis dilində: Alaska National Interest Lands Conservation Act" və ya qısaca ANILCA) çıxararaq Alyaskadakı 18 tarixi əraziyə milli park statusu vermişdir. Beləliklə uzun zaman davam edən siyasi gərginlik aradan qalxmış oldu.

Qalereya[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]