Rudolf Klauzius

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Rudolf Klauzius
alm. Rudolf Julius Emanuel Clausius
Rudolf Yulius Emanuel Klauzius
Rudolf Yulius Emanuel Klauzius
Doğum tarixi
2 yanvar 1822(1822-01-02)
Doğum yeri Almaniya, Köslin
Vəfat tarixi 24 avqust 1888 (66 yaşında)
Vəfat yeri Bonn, Cologne Government Region, Rhine Province, Prussiya, Almaniya İmperiyası[1][2]
Dəfn yeri Alter Friedhof
Vətəndaşlıq Flag of Germany.svg Almaniya
Elm sahəsi Fizika
İş yeri İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutu[3], Vürtsburq Universiteti[3]Bonn universiteti[3]
Elmi dərəcəsi Fəxri doktor
Elmi rəhbəriJohann Schweigger
TanınırTermodinamika
Entropiya
Rudolf Clausius signature.svg
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

Rudolf Yulius Emanuel Klauzius[4] (alm. Rudolf Julius Emanuel Clausius, doğum zamanı: Rudolf Qottlib, alm. Rudolf Gottlieb; 2 yanvar 182224 avqust 1888) – Alman fiziki və riyaziyyatçısıdır.[5] Emanuel Klauzius Termodinamikanın yaradıcılarından biridir.[6]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Emanuel Klauzius 1822-ci ildə Almaniyanın Köslin şəhərində anadan olmuşdur. Klauzius ilk təhsilini atasının məktəbində almışdır. Məktəbi bitirdikdən sonra Klauzius gimnaziyada təhsil alır. Gimnaziyanı bitirdikdən sonra Ali Təhsilini Berlin Universitetində alır. Klauzius ilk dəfə olaraq Termodinamikanın ikinci qanununu kəşf etmiş və bunu 1854-cü ildə qəzetlərin birində nəşr etdirmişdir.[7] 19 may 1865-ci ildə Fransız Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilir. 1868-ci ildə İngiltərə Kral Cəmiyyətinin üzvü seçilir. 1869-cu ildə Bonn Universitetinin professoru olur. 1870-ci ildə Hüygens medalına layiq görülür. Həmin ildə Klauzius Fransa-Prussiya müharibəsində iştirak etmiş və ağır yaralanmışdır. Müharibədə göstərdiyi fəallığına görə Klauzius "Dəmir xaç" ordeninə layiq görülmüşdür. 1878-ci ildə İsveç Kral Elmlər Akademiyasının üzvü seçilir. 1879-cu ildə İngiltərə Akademiyasında "Kopli" medalına layiq görülür. 1882-ci ildə Virzburq Universitetinin elmlər doktorluğuna layiq görülür. 1883-cü ildə isə Klauzius "Ponsele" mükafatına layiq görülür. Klauzius fizika elminə ilk dəfə 1865-ci ildə Entropiya anlayışını gətirmişdir. Həmçinin termodinamikanın ikinci və üçüncü qanunları haqda çoxlu işlər görmüş, "Kainatın termodinamik istilik ölümü" anlayışını qurmuşdur. Emanuel Klauzius 1888-ci ildə yaşadığı Bonn şəhərində vəfat edir. Ayda yerləşən "Klauzius" krateri onun şərəfinə adlandırılmışdır.

Elmi işləri[redaktə | əsas redaktə]

Klauzius fizika və riyaziyyata aid elmi işlərini müxtəlif jurnallarda dərc etmişdir:

  • «Journal de Crelle»,
  • «Philosoph. Magaz.»,
  • «Journal Matem. Liouville»,
  • «Comptes Rendus» - Paris Elmlər Akademiyası

Ayrıca dərc edilmiş jurnallar:

  • «Ueber das Wesen der Wärme verglich. mit Licht und Schall» (Sürix, 1857);
  • «Die Potentialfunction und das Potential» (Leypsiq, 1859; 4-cü buraxılış, 1885).

Şəxsi həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Emanuel Klauzius Adelheyd Rimpham ilə ailə həyatı quraraq ondan altı uşağı olmuşdur. Lakin Rimpham 1975-ci ildə sonuncu dəfə hamilə qalan zaman doğum müddətində vəfat etmişdir. Klauzius bu hadisədən sonra müəllim kimi çalışmasına baxmayaraq elmi işlərə az vaxt sərf edirdi. Emanuel Klauzius ölümünə iki il qalmış yenidən ailə həyatı qurmuş və həyat yoldaşı Sofiya Sakdan övladı olmuşdur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Rudolf Klauzius ilə əlaqəli mediafayllar var.