Ruhi Tuna

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ruhi Tuna
Ruhi Tuna.jpg
Doğum tarixi 23 dekabr 1965(1965-12-23)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 30 oktyabr 2021(2021-10-30) (55 yaşında)
Vəfat yeri
Milliyyəti Azərbaycan türkü
Vətəndaşlığı Kanada Kanada
Fəaliyyəti heykəltaraşlıq
Təhsili

Ruhi Tuna (23 dekabr 1965, Məlikan, Şərqi Azərbaycan ostanı30 oktyabr 2021, Toronto) ― azərbaycanlı heykəltəraş, rəssam. O, 7 il İranda həbsdə olduqdan sonra Türkiyəyə getmiş, 8 il burada fəaliyyət göstərdikdən sonra isə Kanadaya köçmüşdür.[1] Bütün fəaliyyəti boyunca onlarla tarixi şəxsiyyətə həsr edilmiş yüzlərlə heykəl düzəldib. Təkcə Türkiyədə Atatürkə qoyulmuş 300-dən çox heykəl və büstün müəllifidir. [2][3]

Haqqında[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ruhi Tuna 23 dekabr 1965-ci ildə Məlikkəndidə anadan olub. Kiçik yaşlarından rəssamlıqla məşğul olub. Azərbaycanın muxtariyyət istəyini simvollaşdıran bir karikatura çəkdiyi üçün həbs edilir. 7 il İran həbsxanalarında məhbus həyatı yaşayıb. İlk dəfə Qoşaçayda həbsdə olduğu müddətdə heykəltəraşlıqla məşğul olmağa başlayıb.[1] Həbsdən çıxdıqdan sonra da heykəltəraş kimi fəaliyyətini davam etdirib. TəbrizMəhəmməd Hüseyn Şəhriyara və KəleybərNəbatiyə qoyulmuş heykəllərin müəllifidir. [4]Həbsdən azad olunsa da təqiblərə məruz qaldığı üçün 1999-cu ildə Türkiyəyə köçüb. Burada yaşadığı dövrdə onlarla tarixi şəxsiyyətin heykəlini hazırlayıb. Təkcə Türkiyədə qoyulmuş Atatürkün 300-dən çox heykəlinin müəllifidir.[3] Bundan başqa Türkiyənin Hacıbektaş şəhərində Yeddi Ulu Ozana qoyulmuş 7 heykəlin[5]Niğdə şəhərində qoyulmuş 21 heykəllik Türk böyükləri heykəllər kompleksinin müəllifidir.[6] Aralarında Şah İsmayıl Xətai, Nadir şah, Ağa Məhəmməd şah Qacar və Atatürkün də heykəli olan bu 22 heykəllik kompleks[7] 2013-cü ildə heç bir səbəb göstərilmədən yerindən götürülüb. [8][9]

2006-cı ildə Türkiyədə vətəndaşlıq ala bilmədiyi üçün həyat yoldaşı Rima Muhitova ilə birlikdə Kanadaya köçüb.[10] Burada York Universitetində vizual incəsənət, Rayerson Universitetində isə musiqi təhsili alıb. [11]Kanadada yaşadığı dövrdə Məhəmməd Füzulinin, Nadir Şahın, Pir Sultan Abdalın, Hacı Bektaş Vəlinin, Əlişir Nəvainin, Üzeyir Hacıbəyovun, Salavat Yulayevin,[12] Əbülfəz Elçibəyin eləcə də Türk dünyasının onlarla şəxsiyyətinin heykəllərini hazırlayıb.[13]

30 oktyabr 2021-ci ildə Kanadadada mədəaltı vəzi xərçəngindən dünyasını dəyişib. [14]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 "Ruhi Tuna həyatla vidalaşdı" (az.). etekyazi.com. 31.10.2021. 31.10.2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  2. "Gabriel Ruhi Tuna" (türk). perfectgazete.com. 14.05.2019. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  3. 1 2 Turqut. "Ruhi Tuna: «İranda Azərbaycan türkləri incəsənət baxımından da ayrı-seçkiliyə məruz qalırlar»" (az.). davam.az. 21.01.2013. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  4. Insafəli Hidayət. "Azərbaycanlı heykəltəraş onlarla tarixi şəxsiyyətin heykəlini yaradıb" (az.). amerikaninsesi.org. 27.12.2010. 03.03.2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  5. "Hacıbektaş tarihi yerler" (türk). hacibektas.com. 03.03.2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  6. "Niğde'ye Türk devleti kurucularının heykeli dikildi" (türk). gazetevatan.com. 05.12.2006. 2021-11-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  7. Arslan Bulut. "Kanada'dan mektup var!" (türk). yenicaggazetesi.com.tr. 07.06.2013. 04.11.2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  8. "Bir bu eksikti o da oldu!" (türk). sozcu.com.tr. 05.05.2013. 2021-11-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  9. Selim Gökel. "Sanatçı Ruhi Tuna 'nın Heykellerinin Kaldırılmasına Tepkisi" (türk). borhaber.net. 06.05.2013. 14.09.2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  10. Ülker İmge Koca. "Heykeltıraş- ressam Ruhi Tuna'ya pankreas kanseri teşhisi kondu" (türk). millidusunce.com. 15.06.2021. 15.06.2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  11. "Gabriel Ruhi Tuna kimdir? Neden öldü?" (türk). yenicaggazetesi.com.tr. 31.10.2021. 31.10.2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  12. Farida Samerkhanova. "The 265th anniversary of the national Bashkir hero Salavat Yulaev was celebrated in Canada" (ingilis). tatar-congress.org. 17.06.2019. 2021-11-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  13. "Azərbaycanlı heykəltəraş onlarla tarixi şəxsiyyətin heykəlini yaradıb / Ruhi Tunanın hazırda üzərində işlədiyi ən böyük layihə Cənubi Azərbaycanı üçün bir səyyar heykəl muzeyi hazırlamaqdır" (az.). anl.az. 18.01.2011. 2021-11-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.11.2021.
  14. "Təbrizli heykəltaraş Ruhi Tuna vəfat edib" (az.). amerikaninsesi.org. 01.11.2021. 04.11.2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.11.2021.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]