Ruhullah Xomeyni

Ruhullah Xomeyni
Ruhullah Xomeyni
	fars. روح‌الله موسوی خمینی‎
İranın Ali Rəhbəri
	3 dekabr 1979 – 3 iyun 1989
Əvvəlki	vəzifə təsis edilib
Sonrakı	Əli Xamenei
İran Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı
	10 iyun 1981 – 3 iyun 1989
Əvvəlki	Əbülhəsən Banisədr
Sonrakı	Əli Xamenei
Şəxsi məlumatlar
Doğum adı	سید روح‌الله مصطفوی
Doğum tarixi	24 sentyabr 1902[…] və ya 17 may 1900
Doğum yeri	Xomeyn, Xomeyn şəhristanı, Mərkəzi ostanı, İran;
Vəfat tarixi	3 iyun 1989 (86–89 yaşında) və ya 3 mart 1989 (86–88 yaşında)
Vəfat yeri	Tehran, Tehran şəhristanı, Tehran ostanı, İran;
Vəfat səbəbi	ürək tutması
Dəfn yeri	İmam Xomeyni türbəsi;
Partiya	İslam Respublikası Partiyası;
Təhsili	Qum elmiyyə hövzəsi[d],; Nəcəf hövzəsi[d];
Fəaliyyəti	üləma, fəqih, Mərceyi-təqlid, siyasətçi, vaiz[d], filosof, şair
Uşaqları	7 (Mostafa Khomeini, Ahmad Khomeini, Zahra Mostafavi Khomeini, Farideh Mostafavi, Muṣṭafā Ḫumainī daxil olmaqla)
Dini	İslam, on iki imam şiəliyi
Hərbi xidmət
Döyüşlər	İran İslam İnqilabı,; İran–İraq müharibəsi;
	imam-khomeini.ir
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Seyid Ruhullah Mustafavi Musəvi Xomeyni (24 sentyabr 1902^[1]^[2]^[…] və ya 17 may 1900^[1], Xomeyn, Mərkəzi ostanı^[3] – 3 iyun 1989^[2]^[4] və ya 3 mart 1989^[5], Tehran) – İran İslam Respublikasının 1-ci Ali Rəhbəri və qurucusu olub (1979–1989). Seyid. Ayətullah əl-üzma.

Həyatı

Ayətullah Xomeyni 1902-ci ildə sentyabr ayının 24-də İranın Xomeyn şəhərində anadan olmuşdur. 5 aylığında ikən atası Seyyid Mustafanı, 15 yaşında isə anasını itirmişdir.

Uşaq yaşlarından başlayaraq dini mədrəsələrdə ərəb dili və ədəbiyyatı, məntiq, fiqh, üsul və başqa elmləri öyrənmişdir.

1919-cu ildə Ərak Elmiyyə Mədrəsəsinə qəbul olunan Xomeyni burada bir müddət təhsil aldıqdan sonra Qum şəhərində Elmiyyə Mədrəsəsinə daxil olmuşdur. Fiqh və üsul dərslərində müvəffəqiyyət qazanaraq qısa zamanda ictihad (müctəhidlik) dərəcəsini əldə etmişdi.

Ayətullah Xomeyni fəlsəfə, təhzibi nəfs və əxlaq kimi fənlərdən dərs deməyə başlamış və tanınmış Qum alimləri arasında yer almış, sonralar isə fiqh və üsul dərslərinin məşhur müəllimlərindən biri olmuşdur. Xomeyni o dövrdə hökumət əleyhinə olan şəxslərlə əməkdaşlıq edərək Rza şaha və Pəhləvi sülaləsinə qarşı mübarizə aparırdı.

O, 1958-ci ildə əyalət və vilayət cəmiyyətlərinin qurulması və şahın qəbul etdiyi altı maddəlik qanunun qüvvəyə minməsi ilə şah rejimi əleyhinə ciddi şəkildə mübarizəyə başladı.

1961-ci il 5 iyunda baş verən qanlı hadisədən sonra rejim əleyhinə söylədiyi bir nitqinə görə həbs edilərək Tehrandakı İşretabad hərbi həbsxanasında saxlanılır.

1965-ci ilin 4 noyabrında Türkiyəyə sürgün edildi. İmam Xomeyni bir müddət orada qaldıqdan sonra İranın bu ölkəyə təzyiqindən sonra İraqa keçdi və Nəcəf şəhərinə yerləşdi. Burada 13 il sürgün həyatı keçirir.

İranın İraqa təzyiqindən sonra Xomeyni bu ölkədən Fransaya köçmüş və bir müddət Paris ətrafındakı Nofl-le-Şato şəhərciyində yaşamışdır. Ölkəsindən çox uzaqda olmasına baxmayaraq Xomeyninin səs yazıları hər həftə İrana gətirilərək müxtəlif məkanlarda dinlənilirdi.

1979-cu ildə İslam inqilabı nəticəsində şahın Tehranı tərk etməsindən sonra Ayətullah Xomeyni İrana qayıtmış və faktiki olaraq ölkənin liderinə çevrilmişdir. Bununla belə, Tehranda yaşamaq istəməyərək, ömrünün sonunadək dövləti Qumdakı kiçik mənzilindən idarə etmişdir.

Həyatı boyu Amerika Birləşmiş ştatları və İsrailə düşmən münasibətləri sərgiləmiş, İsrail zülmünə qarşı Fələstinə və Livana maddi və hərbi dəstək vermişdir.^{[mənbə göstərilməlidir]}

1989-cu ildə 4 iyun tarixində Tehran şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar

1 2 3 4 Ruhollah Khomeini // Encyclopædia Britannica (ing.).
1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
1 2 Али-заде А. Хомейни Рухулла (rus.). // Исламский энциклопедический словарь Москва: Ансар, 2007.
1 2 WorldCat Entities (ing.). OCLC, Inc., 2022.
1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #11856188X // Gemeinsame Normdatei (alm.). 2012—2016.
↑ https://www.newstatesman.com/long-reads/2009/03/khomeini-funeral-body-crowd.
↑ https://news.google.com/newspapers?nid=1755&dat=19890613&id=PDseAAAAIBAJ&sjid=Jb8EAAAAIBAJ&pg=6937,3485824.
↑ https://www.lonelyplanet.com/iran/tehran/attractions/holy-shrine-of-imam-khomeini/a/poi-sig/1118982/361025.
↑ (unspecified title). ISBN 978-1-4008-3855-4
↑ (unspecified title). ISBN 978-0-19-151738-9
↑ (unspecified title). ISBN 978-1-135-00731-7

Həmçinin bax

Xarici keçidlər

imam-khomeini.ir — rəsmi saytı (fars.), (ing.)

[_b87f55d0715e932f-1] 1 2 3 4 Ruhollah Khomeini // Encyclopædia Britannica (ing.).

[_c2714efb12dd60ea-2] 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.

[_8622e82f67bd0e04-3] 1 2 Али-заде А. Хомейни Рухулла (rus.). // Исламский энциклопедический словарь Москва: Ансар, 2007.

[_0ae84959cada23b9-4] 1 2 WorldCat Entities (ing.). OCLC, Inc., 2022.

[_5e28422b3cb6e79f-5] 1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #11856188X // Gemeinsame Normdatei (alm.). 2012—2016.

[_bd4af845d46bc10f-6] ttps://www.newstatesman.com/long-reads/2009/03/khomeini-funeral-body-crowd.

[_80ac829f33714b23-7] ttps://news.google.com/newspapers?nid=1755&dat=19890613&id=PDseAAAAIBAJ&sjid=Jb8EAAAAIBAJ&pg=6937,3485824.

[_c9a5e351a08d1f93-8] ttps://www.lonelyplanet.com/iran/tehran/attractions/holy-shrine-of-imam-khomeini/a/poi-sig/1118982/361025.

[_dcf77be479626cf1-9] (unspecified title). ISBN 978-1-4008-3855-4

[_09a3c052f2ce5a53-10] (unspecified title). ISBN 978-0-19-151738-9

[_6a349b0eeb073c5d-11] (unspecified title). ISBN 978-1-135-00731-7

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]